Byinshi kuri Ebola Ikomeje Kubica Bigacika muri RDC: Tshisekedi Aho Kurwanya Iki Cyorezo Akomeje Intambara, Ibyo Atangaza Binyuranyije n’Ibibera ku Butaka
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)
Icyorezo cya Ebola gikomeje gukwirakwira mu bice bitandukanye bya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, aho imibare mishya igaragaza ko abantu 7,022 bamaze kwandura iki cyorezo, mu gihe 3,398 kimaze guhitana.
Mu gihe ikibazo cy’ubuzima rusange gikomeje gufata intera, ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi bukomeje gukemangwa ku buryo bwita ku baturage no ku bushobozi bwo guhangana n’icyorezo. Abanenga imiyoborere y’igihugu bavuga ko Leta ikwiye gushyira imbaraga nyinshi mu kurinda ubuzima bw’abaturage, aho gukomeza kwibanda ku bikoresho bya gisirikare n’ibikorwa by’intambara.
Icyakora, ibirego by’uko Leta yananiwe kurwanya Ebola bigomba kurebwa mu buryo bwitondewe, hashingiwe ku bikorwa by’ubuzima n’ubushobozi bw’inzego zibishinzwe. Imibare y’icyorezo ubwayo igaragaza ko hakiri ibibazo bikomeye mu gukumira ikwirakwira ryacyo.
Ebola imaze kugera mu ntara zirindwi
Raporo y’Ishami ry’Igihugu ry’Ubuzima Rusange (INSP), yasohotse ku itariki ya 11/09/2026, igaragaza ko kugeza ku itariki ya 10/09/2026, RDC yari imaze kugira abantu 7,022 banduye Ebola, muri bo 3,398 barapfuye.
Ibi bihwanye n’igipimo cy’impfu cya 48.4%, umubare ugaragaza uburemere bw’iki cyorezo n’ingaruka gikomeje kugira ku baturage.
Sud-Ubangi yabaye intara ya karindwi yemejwe ko yagezemo Ebola, nyuma y’uko hagaragaye umurwayi wa mbere wanduye iki cyorezo muri iyo ntara.
Intara zimaze kwibasirwa na Ebola ni:
- Ituri
- Nord-Kivu
- Haut-Uélé
- Tshopo
- Sud-Kivu
- Bas-Uélé
- Sud-Ubangi
Muri rusange, Ebola imaze kugera mu duce 62 tw’ubuzima two muri izo ntara zirindwi.
Umurwayi wa mbere muri Sud-Ubangi yapfuye
Umuntu wa mbere wemejwe ko yanduye Ebola muri Sud-Ubangi yabonetse mu gace k’ubuzima ka Bulu.
Ni umugabo w’imyaka 23, waje gupfa nyuma yo kwandura iki cyorezo.
Raporo ivuga ko uwo mugabo yari yaravuye muri Sud-Kivu ku itariki ya 10/07/2026, ariko ntigaragaza inzira yakoresheje, igihe ibimenyetso by’indwara byatangiriye cyangwa aho yaba yaranduriye.
Abashinzwe kurwanya Ebola bakomeje gushakisha abantu bose bashobora kuba barahuye na we, mu rwego rwo gukumira ko iki cyorezo gikomeza gukwirakwira.
Ku munsi umwe, hapfuye abantu 49
Ku itariki ya 10/09/2026 honyine, inzego z’ubuzima muri RDC zatangaje abantu 80 bashya banduye Ebola, mu gihe abantu 49 bapfuye.
Muri abo bapfuye:
- 31 bapfiriye mu ngo zabo, batari mu bigo bivurizwamo Ebola.
- 18 bapfiriye mu bigo bivurizwamo abarwayi ba Ebola.
Ku rundi ruhande, abarwayi 24 batangajwe ko bakize.
Abantu bashya banduye Ebola bagaragaye muri Nord-Kivu, Ituri, Haut-Uélé na Sud-Ubangi.
Nord-Kivu ni yo yagaragayemo umubare munini w’abanduye bashya ku munsi umwe, aho habonetse abantu 43, ikurikirwa na Ituri ifite 30, Haut-Uélé ifite 6, na Sud-Ubangi ifite umurwayi umwe.
Ituri ikomeje kuba intandaro y’icyorezo, Nord-Kivu na yo iri mu kaga gakomeye
Ituri ikomeje kuba intara yibasiwe cyane na Ebola, aho ifite abantu 5,538 banduye, bangana na 78.9% by’abanduye bose mu gihugu.
Ariko Nord-Kivu na yo ikomeje kugira ikibazo gikomeye, kuko ari yo yagaragayemo 53.8% by’abanduye bashya mu masaha 24, ugereranyije na 37.5% muri Ituri.
Raporo igaragaza ko muri Nord-Kivu hari abarwayi 311 bari mu bitaro, mu gihe ibigo bivurizwamo Ebola byari byarengeje ubushobozi bwabyo bwo kwakira abarwayi.
Igipimo cy’uko ibyo bigo byuzuye cyageze kuri 141.4%, ibintu bishimangira ko inzego z’ubuzima zihanganye n’igitutu gikomeye.
Mu ngero 136 zapimwe muri Nord-Kivu, 43 ni zo zabonetsemo Ebola, bingana na 31.6%.
Muri izo ngero, 19 zari zavanywe ku bantu bari bamaze gupfa.
Ibibazo bikomeye mu bikorwa byo kurwanya Ebola
Nubwo inzego z’ubuzima zikomeje ibikorwa byo kurwanya Ebola, raporo igaragaza imbogamizi zikomeye zikibangamiye izo gahunda.
Muri Ituri, imirambo 14 ntiyashoboye gupimwa muri Fataki na Mandima, bitewe no kubura ibikoresho by’ibanze bikenerwa mu isuzuma ndetse n’amakipe y’abakozi.
Muri Nord-Kivu, mu ngo 27 zari zimaze kumenyekana ko zishobora kwanduzwa no gusukurwa mu rwego rwo gukumira Ebola, 10 gusa ni zo zari zimaze gukorerwa icyo gikorwa.
Raporo kandi igaragaza ko abakozi 38 muri 61 bari bamaze gusuzumwa bashyizwe mu cyiciro cy’abafite ibyago byinshi byo kuba barahuye n’icyorezo.
Muri Tshopo, umurwayi wari wemejwe ko yanduye Ebola watorotse ikigo kivurizwamo abarwayi b’iki cyorezo, akomeje kuba iwe mu rugo.
Inzego z’ubuzima kandi zivuga ko hakomeje kubaho ibihuha bivuga ku cyo bamwe bita “Ebola business”, ibintu bishobora kubangamira ibikorwa byo kurwanya icyorezo no gutuma abaturage batizera inzego z’ubuzima.
Ubutegetsi bwa Tshisekedi burakemangwa: Ebola cyangwa intambara ni byo bikwiye kuza imbere?
Mu gihe imibare y’abandura Ebola n’abapfa ikomeje kwiyongera, ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi bukomeje guhura n’ibibazo by’imiyoborere, cyane cyane ku bijyanye no kurinda abaturage no guhangana n’ibibazo by’umutekano n’ubuzima.
Abanenga Leta ya Kinshasa bavuga ko igihugu gikwiye gushyira imbere ubuzima bw’abaturage, cyane cyane mu gihe Ebola ikomeje guhitana abantu benshi.
Bavuga ko amafaranga menshi akoreshwa mu kugura ibikoresho bya gisirikare akwiye no kwerekezwamo igice gihagije cyo guteza imbere ubuzima, ibitaro, imiti n’ibikorwa byo kurwanya ibyorezo.
Icyo kibazo cyongeye kugaruka mu gihe igihugu gikomeje intambara mu burasirazuba, aho ingabo za FARDC ziri mu bikorwa byo guhangana n’Ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC/M23).
FARDC ivuga ko ikumira AFC/M23, ariko ku butaka ibintu bikomeje kuba bibi
Mu nama y’Abaminisitiri iheruka, ubutegetsi bwa Tshisekedi bwemeje ko ingabo za FARDC zikomeje ibikorwa byo gukumira iterambere ry’Ihuriro AFC/M23.
Ariko, nk’uko abanenga imiyoborere y’ubutegetsi bwa Kinshasa babivuga, ibintu biri ku butaka ntibigaragaza intsinzi ihamye y’ingabo za Leta.
Ahubwo, AFC/M23 ikomeje kuvugwa mu bikorwa byo kwagura ububasha bwayo no kugenzura ibice by’ingenzi mu ntara za Kivu Yaruguru na Kivu y’Amajyepfo.
Ibi bituma hibazwa niba Leta ya Kinshasa ifite ubushobozi buhagije bwo guhangana n’ibibazo bibiri bikomeye icyarimwe: intambara ikomeje mu burasirazuba n’icyorezo cya Ebola kiri guhitana abaturage.
Abasesenguzi banenga ubutegetsi bavuga ko nubwo Leta ikomeje gutangaza ko FARDC iri gukumira AFC/M23, abaturage bo ku butaka bakomeje guhura n’ingaruka z’intambara, kwimuka, kubura ubuvuzi n’ibindi bibazo by’ubuzima.
Ebola ya 17 muri RDC yatewe na virusi ya Bundibugyo
Icyorezo cya Ebola cyatangajwe ku mugaragaro muri RDC ku itariki ya 15/05/2026.
Ni icyorezo cya 17 cya Ebola cyemejwe muri iki gihugu.
Raporo ivuga ko iki cyorezo cyatewe na virusi ya Ebola Bundibugyo.
Mu gihe Ebola ikomeje gukwirakwira mu ntara nyinshi, inzego z’ubuzima ziracyafite inshingano ikomeye yo gukumira ikwirakwira ry’iki cyorezo, gukurikirana abahuye n’abanduye no kwita ku barwayi.
Abaturage na bo barasabwa gukurikiza amabwiriza y’inzego z’ubuzima, gutanga amakuru ku bantu bafite ibimenyetso bishobora kuba ibya Ebola no kwirinda ibikorwa bishobora guteza ikwirakwira ry’iki cyorezo.
Minembwe Capital News (MCN)
