Icyo Amakuru Avuga ku Ndege Itagira Umupilote Yasutse Impapuro Ziha Gasopo u Burundi
Mu gihe umwuka w’intambara ukomeje gufata indi ntera mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), haravugwa inkuru idasanzwe yabereye mu murwa mukuru w’u Burundi, i Bujumbura, aho indege itagira umupilote (drone) yahageze igasuka impapuro zirimo ubutumwa bukomeye bwafashwe nka “gasopo” igenewe ubuyobozi bw’u Burundi.
Aya makuru akomeje kuvugisha benshi mu karere, by’umwihariko mu gihe imirwano ihanganishije umutwe wa AFC/M23 n’ingabo za Leta ya Congo (FARDC) ikomeje gukaza umurego mu ntara za Kivu y’Amajyaruguru, Kivu y’Amajyepfo na Tshopo.
Amakuru aturuka i Bujumbura avuga ko ku Cyumweru tariki ya 01/03/2026, indege nto itagira umupilote yagaragaye mu kirere cy’umujyi, maze igasuka impapuro zakwirakwijwe mu duce dutandukanye tw’ikibuga cy’indege cya Bujumbura.
Ibi byabaye mu gihe ku rundi ruhande, abarwanyi ba AFC/M23 bari barimo kurasa ku kibuga cy’indege cya Bangboka International Airport giherereye mu mujyi wa Kisangani, mu ntara ya Tshopo. Iki kibuga kizwi nka Bangboka International Airport ni kimwe mu by’ingenzi mu Burasirazuba bwa Congo, kuko gifite uruhare rukomeye mu bikorwa bya gisirikare n’ubwikorezi.
Nk’uko aya makuru akomeza abivuga, izo mpapuro zasutswe i Bujumbura zari zirimo ubutumwa busaba u Burundi guhagarika ibyo bwashinjwaga byo kohereza drones zitwaje ibisasu ziva ku kibuga cya Bangboka no ku kibuga cy’indege cya Bujumbura, zikajya kugaba ibitero mu misozi ya Minembwe no mu bindi bice bya Kivu y’Amajyaruguru.
Nk’uko amakuru abivuga, ubutumwa bwari bukubiyemo ingingo ebyiri z’ingenzi:
- Guhagarika kohereza drones zitwaje ibisasu zivugwa ko zituruka ku kibuga cya Bangboka no ku kibuga cy’indege cya Bujumbura, zikajya kurasa mu bice birimo Minembwe no mu majyaruguru ya Kivu.
- Gukura ingabo z’u Burundi ku butaka bwa RDC, aho ziri gufatanya n’ingabo za Leta ya Congo mu mirwano irimo kurwanya AFC/M23 na MRDP-Twirwaneho.
Iri tangazo rifatwa nk’ubutumwa bukomeye bwo kuburira u Burundi ko uruhare rwarwo mu ntambara ya Congo rushobora gukurura indi myivumbagatanyo mu karere.
U Burundi si ubwa mbere buvuzwe mu bikorwa bya gisirikare ku butaka bwa Congo. Mu myaka yashize, by’umwihariko kuva mu 2022, ingabo z’u Burundi zatangiye koherezwa mu Burasirazuba bwa RDC mu rwego rwo kurwanya imitwe yitwaje intwaro, by’umwihariko umutwe wa RED-Tabara washinjwaga guhungabanya umutekano w’u Burundi uhereye ku butaka bwa Congo.
Izi ngabo zoherejwe hashingiwe ku masezerano hagati ya Leta y’u Burundi n’iya RDC, ziyongera ku zindi ngabo zo mu karere zari zoherejwe mu butumwa bw’Umuryango wa Afurika y’Iburasirazuba (EACRF), nubwo nyuma uyu muryango waje gukura ingabo zawo muri RDC.
Icyakora, uko imirwano hagati ya M23 n’ingabo za Leta ya Congo yakomezaga gukaza umurego, u Burundi bwagiye bushinjwa gufata uruhande mu buryo bweruye, rufasha FARDC mu bikorwa byo guhangana n’uyu mutwe.
Intambara yo mu Burasirazuba bwa RDC ifite amateka maremare ashingiye ku bibazo by’amoko, umutungo kamere n’ingaruka za Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994, yatumye imitwe myinshi yitwaje intwaro ihungira ku butaka bwa Congo.
Ihuriro rya Alliance Fleuve Congo, AFC/M23, rivuga ko riharanira uburenganzira bw’Abanyekongo bavuga Ikinyarwanda, mu gihe Leta ya Congo irishinja guhungabanya ubusugire bw’igihugu.
Mu misozi ya Minembwe na ho hakomeje kubera indi mirwano ihanganishije FARDC na MRDP-Twirwaneho, mu gihe abaturage bo muri utu duce bakomeje guhura n’ingaruka zirimo kwimurwa, kubura ibibatunga no guhunga intambara.
Impuguke mu bya gisirikare n’umutekano zemeza ko kohereza drone igasuka impapuro ku kibuga cy’indege cya Bujumbura ari igikorwa gifite ubutumwa bukomeye bwa politiki n’ubwa gisirikare.
Ku ruhande rumwe, bishobora kuba ari uburyo bwo kwerekana ko ababikoze bafite ubushobozi bwo kugera ku murwa mukuru w’igihugu batagonganye n’inzego z’umutekano. Ku rundi ruhande, bishobora kuba ari intangiriro y’igitutu cya politiki kigamije gusaba u Burundi kwisubiraho ku ruhare rwarwo mu ntambara ya Congo.
Icyakora, kugeza ubu nta tangazo rasmi riratangazwa n’ubuyobozi bw’u Burundi ku by’aya makuru, ndetse nta ruhande rwihariye rwemeye ku mugaragaro ko ari rwo rwateguye iki gikorwa.
Niba aya makuru yemezwa, iki gikorwa gishobora gukomeza kuzamura umwuka mubi hagati y’ibihugu byo mu karere k’Ibiyaga Bigari, by’umwihariko hagati y’u Burundi na bamwe mu bafitanye amakimbirane na Leta ya Congo.
Mu gihe imirwano ikomeje gufata indi ntera, abaturage bo mu Burasirazuba bwa RDC ni bo bakomeje kuba ibitambo by’iyi ntambara, mu gihe impande zihanganye zikomeje gushinjanya uruhare mu gukomeza kuyotsa igitutu.
Icyo benshi bibaza ni ukumenya niba ubu butumwa bwagejejwe i Bujumbura buzagira icyo buhindura ku ruhare rw’u Burundi muri RDC, cyangwa niba buzaba intangiriro y’indi ntera y’intambara ishobora gukwira mu karere kose.





