Ihana ry’Imfungwa hagati ya Kinshasa na AFC/M23 rigeze mu Ihurizo Rikomeye
Mu gihe hasigaye iminsi ibarirwa ku ntoki ngo amasezerano y’i Montreux mu Busuwisi yubahirizwe, ihana ry’imfungwa hagati ya Leta ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) n’ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC/M23) riri mu bibazo bikomeye by’ubwumvikane buke ku buryo bwo kuyashyira mu bikorwa. Tariki ya 26/04/2026 ni yo ntarengwa yahawe impande zombi, nyamara kugeza ubu ntiharaboneka ubwumvikane busesuye ku by’ingenzi birimo aho iri hana rizabera n’uko rizakorwa.
Aya masezerano ya Montreux yari agamije gutanga icyizere cy’intambwe iganisha ku kugabanya ubushyamirane mu burasirazuba bwa Congo, cyane cyane mu duce twa Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo tumaze igihe twugarijwe n’umutekano muke. Ihana ry’imfungwa rifatwa nk’intambwe y’ingenzi ishobora gutuma impande zombi zongera kuganira no kubaka icyizere, ariko ibiri kuba ubu bigaragaza ko urugendo rukiri rurerure.
Ikibazo nyamukuru kiri mu biganiro ni ahazabera icyo gikorwa nyirizina. Leta ya Kinshasa irifuza ko kibera i Beni, umujyi uri mu burasirazuba bwa Congo, aho ifite ububasha busesuye kandi yizeye umutekano w’abazitabira igikorwa. Ku rundi ruhande, ihuriro AFC/M23 ryo rirashaka ko kibera i Kisoro muri Uganda, ahari icyizere cy’umutekano n’ubwigenge ku mpande zombi, ndetse rikaba ribona ko ari ahantu hatagira uruhande rubogamira ku rundi.
Uku kuntumvikana ahantu igikorwa cyabera byatumye ibiganiro bigenda biguru ntege, nubwo hari imbaraga ziri gushyirwa mu buhuza n’abafatanyabikorwa mpuzamahanga bashyigikiye ayo masezerano. Hari impungenge ko igihe ntarengwa nikigera hataraboneka umwanzuro, bishobora gutuma icyizere cyari cyatangiye kubakwa gisubira inyuma, ndetse bikongera umwuka mubi hagati y’impande zombi.
Ku rundi ruhande, amakuru aturuka mu nzego z’iperereza n’ababikurikiranira hafi agaragaza ko impande zombi zifite impungenge ku mutekano w’abazarekurwa n’uburyo bazakirwa, cyane cyane ko hari abakekwaho uruhare mu bikorwa by’intambara. Ibi bituma buri ruhande rushaka kugenzura neza aho igikorwa kizabera kugira ngo hirindwe icyatuma kigira ingaruka mbi.
Kugeza ubu, nta mwanzuro urafatwa ku mugaragaro, ariko ibiganiro biracyakomeje mu buryo bwihuse, aho buri ruhande rushyira imbere inyungu zarwo n’umutekano w’abarugize. Abenshi bavuga ko niba nta bwumvikane kuri iki gikorwa cy’ingenzi cyo koroshya imyanya n’icyizere, bishobora kuba indi mbogamizi ikomeye ku nzira y’amahoro mu burasirazuba bwa Congo.
Haribazwa niba koko impande zombi zizashobora kugera ku bwumvikane mu gihe gito gisigaye, cyangwa niba aya masezerano azasubikwa cyangwa agasenyuka burundu. Icyizere cy’amahoro kiracyari gike, ariko amahirwe yo kugera ku bwumvikane aracyahari mu gihe habaho ubushake bwa politiki n’ubwumvikane busesuye.






