Imirwano Yongeye Gukaza Umurego: Abahuza ba UA Bageze ku Kibazo Gikomeye cyo Kumenya Uwatangije Ibitero
Minembwe Capital News (MCN)
Abahuza b’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (UA) basabye impande zihanganye mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) kubahiriza agahenge, kwirinda ibikorwa bishobora kongera imirwano no gukomeza inzira y’ibiganiro bya Doha.
Ubu butumwa bwatanzwe nyuma y’ibiganiro by’iminsi ibiri byabereye i Goma, aho abahuza baganiriye n’abafatanyabikorwa batandukanye, barimo MONUSCO, OCHA, Croix-Rouge, EJVM+ ndetse n’ubuyobozi bwa politiki bwa AFC/M23.
Abahuza barimo Sahle-Work Zewde, wahoze ari Perezida wa Ethiopia, Uhuru Kenyatta, wahoze ari Perezida wa Kenya, na Mokgweetsi Masisi, wahoze ari Perezida wa Botswana, bashimangiye ko amahoro arambye mu Burasirazuba bwa RDC adashobora kugerwaho hakoreshejwe imbaraga za gisirikare gusa.
Abahuza basabye impande zihanganye kubahiriza ibyo ziyemeje, gukorana mu gushyiraho uburyo bunoze bwo kugenzura iyubahirizwa ry’agahenge no gukomeza ibiganiro bya politiki.
Ku kibazo cyo kumenya utangiza imirwano
Mu byumweru bishize, FARDC na AFC/M23 bakomeje gushinjanya kurenga ku gahenge no gutangiza ibitero.
Ku ruhande rwa Kinshasa, Leta ishinja AFC/M23 n’abayishyigikiye kongera ibitero mu bice birimo Masisi na Walikale. Ku rundi ruhande, AFC/M23 na MRDP-Twirwaneho bashinja ingabo za Leta n’abafatanyabikorwa bazo kugaba ibitero ku birindiro byabo no mu duce dutuwemo n’abaturage, cyane cyane Abatutsi.
Ariko hari raporo zisesengura ibikorwa byo ku rugamba zagaragaje ko mu bice bya Minembwe n’uturere tuyikikije, ingabo zishyigikiye Leta ya Kinshasa zagiye zitangiza ibitero ahatuye Abanyamulenge no ku birindiro bya Twirwaneho mu bihe bitandukanye.
Critical Threats, mu isesengura ryayo ryo mu kwezi kwa Cyenda 2026, yavuze ko ibitero by’ingabo zishyigikiye Kinshasa byiyongereye mu misozi miremire ya Kivu y’Amajyepfo, harimo mu duce twa Gipimo, Rugezi n’ahandi hafi ya Minembwe, mu gihe Twirwaneho na yo yagiye itangaza ko yasubije inyuma ibyo bitero.
Ni muri uwo murongo AFC/M23 na MRDP-Twirwaneho bavuga ko ibikorwa byabo bya gisirikare bigamije kwisigasira no kurinda abaturage.
Ubutumwa bukomeye ku baturage bo muri Kivu y’Amajyepfo na Kivu y’Amajyaruguru
Ku baturage bo muri Minembwe, Fizi, Uvira na Mwenga, ndetse na Masisi, Walikale, Nyiragongo n’ahandi, ikibazo cy’ingenzi si ukumenya gusa uruhande rwatangije igitero, ahubwo ni ukumenya igihe imirwano izarangirira n’uko umutekano uzagaruka mu duce dutuwe n’abasivili.
Abahuza basabye ko abasivili barindwa, cyane cyane abagore n’abakobwa, kandi ko ubufasha bw’ikiremwamuntu bugera ku baturage nta nkomyi. Basabye kandi ko ibikorwa remezo by’ingenzi, birimo amashuri na serivisi z’ibanze, birindwa mu gihe cy’imirwano.
Ibi bifite uburemere ku duce nka Minembwe na Fizi, aho imirwano hagati y’ingabo zishyigikiye Kinshasa na Twirwaneho, ndetse na AFC/M23, yakomeje gutuma umutekano uhungabana.
Ubutumwa bw’abahuza bushingiye ku ngingo imwe y’ingenzi: ntibihagije ko impande zemeranya ku gahenge ku mpapuro; agahenge kagomba kugaragara no ku butaka.
Ni yo mpamvu abahuza basaba ko impande zose zikorana mu gushyiraho uburyo bwo kugenzura agahenge, kugira ngo igihe igitero kibaye, hakorwe iperereza rishingiye ku bimenyetso, aho buri ruhande ruhita rushinja urundi.
Mu kwezi kwa Kane 2026, Leta ya RDC na AFC/M23 bumvikanye ku gushyira mu bikorwa uburyo bwo kugenzura no gutanga raporo ku iyubahirizwa ry’agahenge binyuze muri EJVM+ na COVM, bufashwa na MONUSCO. Intego yabwo ni ukugenzura, kwemeza no gutanga raporo ku iyubahirizwa ry’agahenge.
Doha, Washington n’ubuhuza bwa Afurika Yunze Ubumwe
Nyuma ya Goma, abahuza berekeje i Kigali, aho bagiranye ibiganiro na Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, Olivier Nduhungirehe.
I Goma kandi bari baganiriye n’ubuyobozi bwa politiki bwa AFC/M23 buyobowe na Corneille Nangaa. Nyuma y’u Rwanda, intumwa zitegerejwe i Kinshasa kugira ngo zigeze ibyavuye mu biganiro ku bayobozi ba RDC no ku ruhande rw’ubuhuza bwa UA.
Iyi gahunda ibaye mu gihe inzira za Doha na Washington na zo zikomeje gushaka igisubizo ku kibazo cy’umutekano mu Burasirazuba bwa RDC. UA irashaka ko izi nzira zitandukanye zihuza imbaraga kugira ngo ibiganiro bya dipolomasi bigire icyo bihindura ku butaka.
Ku mpande zose ziri mu makimbirane, ubutumwa bw’abahuza ni ugushyira hasi intwaro no gukomeza inzira ya politiki.
Ku baturage bo muri Minembwe, Fizi, Uvira, Mwenga, Masisi, Walikale n’ahandi, icyo bategereje ni uko ibiganiro bya Doha, Washington n’ubuhuza bwa Afurika Yunze Ubumwe bitanga umutekano ugaragara, bigatuma imiryango yavuye mu byayo ishobora gutaha kandi abaturage bakongera kubaho nta bwoba bw’imirwano.
Ikibazo gikomeye gisigaye ni niba uburyo bwo kugenzura agahenge buzashobora kugaragaza mu buryo bwigenga uwatangije buri gitero, aho kwishingikiriza ku birego by’impande zihanganye. Ibyo ni byo bishobora gufasha ibiganiro by’amahoro kuva ku mpapuro bikagera ku butaka.
Minembwe Capital News (MCN)






