Joseph Kabila Yagarutse ku Byifuzo 12 Bye, Avuga ko RDC Iri mu Bihe Bikomeye
Minembwe Capital News (MCN)
Joseph Kabila Kabange, wahoze ari Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), yongeye kuvuga ku bibazo bikomeye igihugu kirimo, agaruka ku byifuzo 12 yari yarashyize imbere, birimo icyifuzo kigamije “guhagarika igitugu” (mettre fin à la tyrannie).
Mu butumwa bwe bwo kuri uyu wa Gatanu, tariki ya 09/10/2026, Kabila yongeye kugaragaza ko hakenewe ibisubizo by’ibibazo bya politiki n’imiyoborere byugarije igihugu, mu gihe umutekano ukomeje kuba ikibazo gikomeye, cyane cyane mu burasirazuba bwa RDC.
Ubu butumwa bwongeye kwibutsa ibyifuzo 12 yari yaratangaje mbere, hamwe n’igitekerezo cya Pacte citoyen, gishobora gusobanurwa nk’amasezerano y’ubwenegihugu, yashyizwe imbere mu rwego rwo gushaka inzira yafasha igihugu kuva mu bibazo kirimo.
Kabila yagarutse ku byifuzo 12, ashimangira kurwanya igitugu
Mbere y’uko Joseph Kabila ageza ubutumwa bwe ku Banyekongo, Barnabé Kikaya Bin Karubi, umwe mu bajyanama be, yari yatangaje ko uyu munyapolitiki agiye kongera kwibanda ku byifuzo bye 12 byo ku itariki ya 23/05/2025, ndetse no ku gitekerezo cya Pacte citoyen.
Mu butumwa bwe, Kikaya Bin Karubi yagize ati:
“Umuyobozi yongeye gufata iya mbere. Igihe cyo kuvuga amagambo menshi, gusebanya mu ruhame no gutukana kirarangiye. Hagezweho igihe cyo gushyira imbere ibyifuzo 12 byo ku itariki ya 23/05/2025 n’amasezerano y’ubwenegihugu agamije gukiza igihugu cyacu.”
Yakomeje kugaragaza ko, mu byihutirwa, hakwiye kubanza gushyirwa imbere igikorwa cyo guhagarika igitugu.
Ibi bigaragaza ko uruhande rwa Kabila rushaka ko ibiganiro bya politiki byibanda ku byifuzo byashyizweho, aho gukomeza guheranwa n’amagambo yo guhangana hagati y’abanyapolitiki.
Pacte citoyen: Igitekerezo Kabila yashyize imbere
Ku itariki ya 23/05/2025, Joseph Kabila yari yashyize imbere ibyifuzo 12, ndetse n’igitekerezo cya Pacte citoyen, kigamije gushaka inzira ihuriweho n’Abanyekongo mu guhangana n’ibibazo byugarije igihugu.
Iki gitekerezo cyibanda ku gushaka ibisubizo by’ibibazo bya politiki, imiyoborere n’umutekano, mu gihe RDC ikomeje guhura n’amakimbirane n’imbogamizi zitandukanye.
Kongera kugaruka kuri ibi byifuzo bishobora kugaragaza ko Kabila ashaka ko ibiganiro by’igihugu byibanda ku ngamba zifatika, zishobora gufasha Abanyekongo kubona ibisubizo birambye.
Ubutumwa bwe buje mu gihe abahuza ba AU bari i Kinshasa
Ubutumwa bushya bwa Joseph Kabila buje mu gihe itsinda ry’abahuza ryashyizweho n’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (AU) ryageze i Kinshasa ku wa Kane, tariki ya 08/10/2026.
Iri tsinda ririmo abahoze ari abakuru b’ibihugu, barimo Uhuru Kenyatta wa Kenya, Mokgweetsi Masisi wa Botswana na Sahle-Work Zewde wa Ethiopia. Ririmo kandi Catherine Samba-Panza, wahoze ari Perezida wa Repubulika ya Centrafrique.
Aba bahuza biteganyijwe ko bagirana ibiganiro na Perezida Félix-Antoine Tshisekedi Tshilombo, bagasuzuma aho RDC igeze mu ishyirwa mu bikorwa ry’imihigo ijyanye n’inzira y’amahoro, ndetse n’intambwe imaze guterwa mu bikorwa bya dipolomasi bigamije guhosha amakimbirane mu burasirazuba bw’igihugu.
Uru ruzinduko rugamije kuganira n’abafite uruhare mu gushaka umuti w’ibibazo by’umutekano n’amakimbirane, mu gihe hakomeje gushakwa inzira ya politiki ishobora gufasha mu kurangiza imirwano.
Nubwo ubutumwa bwa Kabila n’uruzinduko rw’aba bahuza bibaye mu gihe kimwe, nta makuru ahari agaragaza ko bifitanye isano itaziguye.
Ikibazo cy’amategeko cya Joseph Kabila
Joseph Kabila yayoboye Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo mu gihe cy’imyaka irenga 18. Icyakora, muri iki gihe ahanganye n’ikibazo gikomeye cy’amategeko.
Urukiko Rukuru rwa Gisirikare rwa RDC rwamukatiye igihano cy’urupfu mu rubanza rurimo ibyaha aregwa bifitanye isano na AFC/M23.
Iki kibazo gishobora kugira ingaruka ku buryo uruhare rwe muri politiki rwakirwa n’abandi banyapolitiki n’abaturage, ndetse no ku bushobozi bwe bwo kugira uruhare mu biganiro bigamije gushakira igihugu ibisubizo.
Kugaruka ku byifuzo 12 bishobora gusobanura iki kuri politiki ya RDC?
Kongera gushyira imbere ibyifuzo 12 n’igitekerezo cya Pacte citoyen bishobora kugaragaza ko Joseph Kabila ashaka ko ibiganiro bya politiki muri RDC byibanda ku bibazo by’imiyoborere n’ingamba zo kubikemura.
Gusa, kugira ngo hamenyekane neza icyerekezo cy’ubu butumwa, hakenewe ibisobanuro birambuye ku byifuzo bye, uko biteganyijwe gushyirwa mu bikorwa n’uburyo byashobora guhuza impande zitandukanye za politiki.
Ku bijyanye no guhagarika igitugu, nk’uko byagarutsweho n’umujyanama we, hakenewe kumenya ingamba zifatika ziteganyijwe kugira ngo icyo cyifuzo kigere ku ntego yacyo.
Ese ubutumwa bwa Kabila bushobora kugira uruhare mu gushaka amahoro?
Mu gihe RDC ikomeje guhangana n’ibibazo by’umutekano n’amakimbirane ya politiki, ibitekerezo bishyira imbere ibiganiro, inshingano z’abayobozi n’inyungu rusange z’Abanyekongo bishobora kugira uruhare mu gushaka ibisubizo.
Ariko kugira ngo ibyo bitekerezo bitange umusaruro, bisaba ingamba zisobanutse, ubwumvikane hagati y’impande bireba n’ibikorwa bifatika. Ibyifuzo bya politiki byonyine ntibihagije kugira ngo ibibazo by’umutekano n’imiyoborere bikemuke.
Uko ubutumwa bwa Kabila buzakirwa na byo bizaterwa n’ibisobanuro birambuye azatanga, uburyo ibyifuzo bye bizashyirwa mu bikorwa, ndetse n’uko bishobora guhuzwa n’izindi nzira ziri gushakishwa zo gukemura ibibazo by’igihugu.
Kuri uyu wa Gatanu, tariki ya 09/10/2026, Joseph Kabila yongeye kugaruka ku bibazo bikomeye RDC irimo, ashimangira ibyifuzo 12 yari yarashyize imbere, birimo icyifuzo cyo guhagarika igitugu, nk’uko byagarutsweho n’umujyanama we Barnabé Kikaya Bin Karubi.
Kugaruka kuri ibi byifuzo n’igitekerezo cya Pacte citoyen byongeye gushyira mu ruhame ibitekerezo bya Kabila ku cyerekezo igihugu cyakurikiza kugira ngo gishake ibisubizo by’ibibazo byacyo.
Icyakora, umusaruro w’ubu butumwa uzaterwa n’ingamba zifatika zizashyirwa imbere, uko izo ngamba zizakirwa n’abandi banyapolitiki n’uruhare zishobora kugira mu gushaka amahoro arambye muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Minembwe Capital News (MCN)
