Kinshasa Mu Ihurizo Rikomeye: Opozisiyo Yanze Aho Yimuriwe, Ishimangira Imyigaragambyo yo Kurwanya Ihindurwa ry’Itegeko Nshinga
Mu gihe Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) ikomeje kunyura mu bihe bikomeye bya politiki n’umutekano, ubutegetsi bw’Umujyi wa Kinshasa bwafashe icyemezo cyo kutemerera imitwe ya opozisiyo gukorera imyigaragambyo yayo imbere y’Ingoro y’Inteko Ishinga Amategeko (Palais du Peuple), aho yari yateganyije gukorera igikorwa cyo kwigaragambya ku wa 12/06/2026.
Iyi myigaragambyo yateguwe n’ihuriro ryitwa Coalition Article 64, rigizwe n’amashyaka atavuga rumwe n’ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi. Intego nyamukuru y’iki gikorwa ni ukwamagana ibyo bavuga ko ari umugambi wo guhindura Itegeko Nshinga rya RDC, ibintu byateje impaka ndende mu gihugu no mu nzego za politiki.
Mu itangazo ryashyizwe ahagaragara n’ubuyobozi bw’Umujyi wa Kinshasa, hatangajwe ko Palais du Peuple ifatwa nk’ahantu hihariye kandi harinzwe n’amategeko, ku buryo imyigaragambyo ya politiki idashobora kuhabera.
Mu rwego rwo gushaka gukumira amakimbirane, ubuyobozi bw’umujyi bwahaye opozisiyo uburenganzira bwo gukorera igikorwa cyayo ku kibuga cya Assosa giherereye muri Komini ya Kasa-Vubu. Nyamara, abayobozi ba opozisiyo bahise banga icyo cyifuzo, bavuga ko kigamije kubabuza kugera ku butumwa bashaka kugeza ku baturage no ku nzego z’igihugu.
Abayobozi ba Coalition Article 64 bavuga ko Palais du Peuple ari ahantu hafite igisobanuro gikomeye muri demokarasi ya Congo kuko ari icyicaro cy’inzego zihagarariye abaturage, bityo bakaba batabona impamvu yababuza kuhakorera imyigaragambyo yabo mu buryo bw’amahoro.
Izina Coalition Article 64 rikomoka ku ngingo ya 64 y’Itegeko Nshinga rya RDC, ivuga ko buri Munyekongo afite inshingano zo kurwanya umuntu cyangwa itsinda ry’abantu ryagerageza gufata ubutegetsi mu buryo bunyuranyije n’amategeko cyangwa guhungabanya amahame ya Repubulika.
Abatavuga rumwe n’ubutegetsi bavuga ko impinduka zose zakorwa ku Itegeko Nshinga zigamije kongerera ububasha ubuyobozi buriho cyangwa guhindura uburyo bwo gusimburana ku butegetsi zishobora guteza ikibazo gikomeye muri demokarasi y’igihugu.
Ku rundi ruhande, bamwe mu bayobozi ba Leta n’abashyigikiye ubutegetsi bavuga ko impaka ku Itegeko Nshinga zikwiye gukemurirwa mu nzego zemewe n’amategeko aho gukorerwa mu mihanda.
Iyi ntambara ya politiki iri kuba mu gihe RDC iri guhangana n’ibibazo byinshi birimo umutekano muke mu burasirazuba bw’igihugu, ibibazo by’ubukungu, ndetse n’impaka zikomeje kuvuka ku mikorere y’inzego za Leta.
Abasesenguzi ba politiki bagaragaza ko igihugu kiri mu gihe cy’ingenzi cyane, aho amashyaka ya opozisiyo ashaka kongera kwigarurira umwanya mu ruhando rwa politiki nyuma y’amatora aheruka, mu gihe ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi na bwo bushaka gukomeza kugaragaza ko bugifite ubushobozi bwo kugenzura ibibazo by’igihugu.
Hari kandi impungenge ko kutumvikana hagati ya Leta na opozisiyo bishobora kongera umwuka mubi wa politiki umaze igihe ugaragara muri RDC, cyane cyane mu murwa mukuru Kinshasa, aho ibikorwa byo kwamagana ubutegetsi byagiye bihura n’imbogamizi zituruka ku nzego z’umutekano mu bihe byashize.
Mu masaha abanziriza imyigaragambyo iteganyijwe, amakuru aturuka i Kinshasa agaragaza ko umwuka ukomeje kuba mubi hagati y’impande zombi. Opozisiyo irashimangira ko izakomeza gahunda yayo, mu gihe ubuyobozi bwo bukomeje gusaba ko amategeko yubahirizwa, ndetse ko ibikorwa byose bya politiki bikorerwa ahantu hemewe n’inzego zibifitiye ububasha.
Abakurikirana politiki ya Congo bavuga ko uburyo iki kibazo kizakemurwamo bushobora kuba ikimenyetso gikomeye cyerekana aho demokarasi n’ubwisanzure bwa politiki bihagaze muri RDC muri iki gihe.
Kugeza ubu, amaso y’abaturage, abanyapolitiki ndetse n’umuryango mpuzamahanga areba Kinshasa, hategerejwe kureba niba imyigaragambyo izaba nk’uko yateguwe cyangwa niba impande zombi zizabasha kugera ku bwumvikane mbere y’uko ibintu bifata indi ntera.
