INTAMBARA Y’U RWANDA N’U BURUNDI YABA IFITE IZIHE NGARUKA? Isesengura Ryimbitse ku Bushobozi Bwa Gisirikare, Dipolomasi n’Icyo Amahoro Asobanuye ku Karere k’Ibiyaga Bigari
MINEMBWE CAPITAL NEWS
Mu gihe umwuka wa politiki n’umutekano ukomeje kuba mubi mu Karere k’Ibiyaga Bigari, hakomeje kuvugwa byinshi ku mubano hagati y’u Rwanda n’u Burundi, aho bamwe mu basesenguzi bagaragaza impungenge ku ngaruka zikomeye zashobora guterwa n’icyo ari cyo cyose cyatuma habaho intambara yeruye hagati y’ibihugu byombi.
Mu butumwa Minembwe Capital News yahawe n’umwe mu bakunzi bayo witwa Bravo Aimable Sibomana, yatanze isesengura rirambuye ryibanda ku bushobozi bwa gisirikare bw’ibihugu byombi, ubushobozi bwa dipolomasi, ndetse n’ingaruka zishobora gukurikira amakimbirane ya gisirikare hagati y’u Rwanda n’u Burundi.
Muri iri sesengura, Bravo Aimable Sibomana agaragaza ko bamwe mu basesenguzi babona ko byaba ari ikosa rikomeye ku Burundi mu gihe ubutegetsi bwa CNDD-FDD bwahitamo gukorana n’umutwe wa FDLR mu bikorwa ibyo ari byo byose byaba bigamije guhungabanya umutekano w’u Rwanda cyangwa kugaba ibitero ku murwa mukuru Kigali.
Aba basesenguzi bavuga ko bene iyo mikoranire ishobora kurushaho kongera ubushyamirane bwari busanzwe hagati y’ibihugu byombi, bikaba byakurura ikibazo gikomeye cy’umutekano mu Karere k’Ibiyaga Bigari.
Iri sesengura rikomeza rigaragaza ko u Rwanda rwashoye imari ikomeye mu kuvugurura urwego rw’ingabo, cyane cyane mu rwego rwo kurinda ikirere. Nk’uko byagarutsweho muri ubu butumwa, Ingabo z’u Rwanda zifite uburyo bugezweho bwo kurinda ikirere burimo sisitemu ya Sky Dragon 50 (TL-50), ishobora gutahura no guhangana n’ibitero byinshi byo mu kirere icyarimwe.
Iyi sisitemu ifite ubushobozi bwo kurasa indege z’intambara, kajugujugu ndetse na drones zikoreshwa mu bikorwa bya gisirikare byo muri iki gihe. Byongeye kandi, u Rwanda rufite radar n’ibindi bikoresho by’ikoranabuhanga bifasha gukurikirana ibishobora guteza umutekano muke hakiri kare, ibintu bituma rushobora gufata ingamba zihuse mbere y’uko ibitero bigera ku ntego zabyo.
Abasesenguzi kandi bagaragaza ko Ingabo z’u Rwanda zungukiye byinshi ku bunararibonye zakuye mu bikorwa byo kubungabunga amahoro ndetse no mu butumwa bwa gisirikare zitabiriye mu bihugu bitandukanye. By’umwihariko, uruhare rwazo mu guhangana n’imitwe yitwaje intwaro muri Mozambique rukunze kuvugwa nk’urugero rwagaragaje ubushobozi bwazo bwo gukora ibikorwa bya gisirikare bikomeye mu bihe bigoye.
Ku ruhande rw’u Burundi, iri sesengura rivuga ko nubwo ingabo z’icyo gihugu zifite ubunararibonye mu bikorwa byo kubungabunga amahoro muri Afurika, hari impungenge ku rwego rw’ibikoresho bya gisirikare zifite ugereranyije n’ikoranabuhanga rigezweho rikoreshwa muri iki gihe.
Abasesenguzi bamwe bavuga ko igice kinini cy’ibikoresho bya gisirikare by’u Burundi gishingiye ku ikoranabuhanga rya kera, ibintu bishobora kugorana mu gihe byahura n’intambara ikoresha ikoranabuhanga rihanitse. Icyakora, hari n’abagaragaza ko mu ntambara za kijyambere atari ibikoresho byonyine bigena intsinzi, ahubwo ko n’ubumenyi bw’abasirikare, imitegurire y’ibikorwa ndetse n’imikoranire n’ibindi bihugu bifite uruhare rukomeye.
Mu butumwa bwa Bravo Aimable Sibomana, hagarukwa kandi ku rugendo u Rwanda rwakoze mu rwego rwo guteza imbere inganda zifasha urwego rw’umutekano. Uruganda rwa REMCO rukunze kuvugwa nk’urugero rw’ubushobozi igihugu cyubatse mu gukora bimwe mu bikoresho bya gisirikare, amasasu ndetse n’ibindi bikenerwa mu rwego rw’ubwirinzi.
Ibi, nk’uko bamwe mu basesenguzi babibona, bituma igihugu kigabanya kwishingikiriza cyane ku bicuruzwa bituruka hanze, bikagifasha kongera ubushobozi bwo kwigira mu bijyanye n’umutekano n’ubwirinzi.
Uretse ubushobozi bwa gisirikare, iri sesengura rinagaruka ku ruhare rwa dipolomasi mu bibazo by’umutekano. Abasesenguzi bavuga ko Perezida Paul Kagame afite ijambo rikomeye ku ruhando mpuzamahanga kubera umwanya u Rwanda rumaze kwiyubakamo mu bya dipolomasi no mu bufatanye n’ibihugu byinshi.
Bavuga ko ibi bishobora gutuma u Rwanda rubona inkunga cyangwa ubufasha bwa dipolomasi mu gihe haba habaye ikibazo gikomeye cy’umutekano.
Nubwo iri sesengura ryibanda ku bushobozi bwa gisirikare, impuguke nyinshi zemeranya ko intambara hagati y’u Rwanda n’u Burundi yaba ifite ingaruka zikomeye ku karere kose.
Mu ngaruka zikunze kuvugwa harimo kwiyongera kw’impunzi n’abimurwa n’intambara, guhungabana kw’ubucuruzi n’ubukungu bw’akarere, kudindira kw’ishoramari mpuzamahanga, kwiyongera kw’imitwe yitwaje intwaro ishobora gukoresha ayo makimbirane, ndetse no gushyira abaturage benshi mu bibazo by’ubukene n’umutekano muke.
Mu gusoza iri sesengura, Bravo Aimable Sibomana agaragaza ko inzira y’ibiganiro ari yo ikwiye guhabwa umwanya wa mbere aho kwinjira mu makimbirane ya gisirikare ashobora kugira ingaruka zikomeye ku baturage b’ibihugu byombi ndetse no ku Karere k’Ibiyaga Bigari muri rusange.
Abasesenguzi benshi bakomeza gushimangira ko amahoro, ibiganiro bya dipolomasi n’ubufatanye bw’akarere ari byo byatanga igisubizo kirambye ku bibazo by’umutekano, aho gukoresha intwaro zishobora gusiga ibikomere bikomeye ku baturage no ku iterambere ry’akarere.
Iyi nkuru ishingiye ku isesengura n’ibitekerezo bikubiye mu butumwa Minembwe Capital News yahawe n’umwe mu bakunzi bayo, Bravo Aimable Sibomana.






