Kivu y’Amajyepfo: Abaganga ba MSF babangamiwe n’abarwanyi ba Wazalendo mu bikorwa by’ubutabazi
Mu gihe umutekano ukomeje kuzamba mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), ibikorwa by’ubutabazi byongeye guhungabanywa n’ibikorwa by’ihohoterwa bikorerwa abari ku murongo wa mbere mu gutabara imbabare. Ibi byagaragaye mu gikorwa cyabereye mu ntara ya Kivu y’Amajyepfo, aho abaganga b’umuryango mpuzamahanga utanga ubutabazi, MSF (Médecins Sans Frontières), babangamiwe n’abarwanyi bo mu ihuriro rya Wazalendo.
Ibi byabereye mu gace ka Lwindi, kari muri teritwari ya Mwenga, tariki ya 01/05/2026, ubwo itsinda ry’abaganga ba MSF ryari mu rugendo rugamije gusuzuma uko ibikorwa by’ubutabazi bihagaze mu bice bya Mwenga, Kamituga na Kitutu—uturere tumaze igihe twugarijwe n’intambara n’ibibazo bikomeye by’ubuzima.
Amashusho yakwirakwijwe ku mbuga nkoranyambaga agaragaza aba baganga bari ku mamoto, bambaye imyambaro ibaranga iriho ibirango bya MSF, bazengurutswe n’abarwanyi bitwaje intwaro zirimo n’iziremereye nka machine gun. Aba barwanyi bivugwa ko ari aba-Wazalendo, bagaragara mu myambaro isa n’iy’ingabo za FARDC, bumvikana bavuga Igiswahili mu majwi arimo uburakari, basubiza inyuma aba baganga, bigaragara ko babangiye gukomeza urugendo rwabo.
Tariki ya 05/05/2026, ishami rya MSF rikorera muri RDC ryemeje aya makuru, ritangaza ko nubwo abaganga baryo bahuye n’uko kubangamirwa na Wazalendo, bose bakiri bazima kandi ko nta n’umwe wagize ikibazo gikomeye cy’ubuzima. Ryavuze kandi ko ibikorwa by’ubutabazi bitahagaze, ahubwo ko bikomeje gukorwa mu bufatanye n’inzego z’ubuyobozi bw’ibanze.
MSF yagize iti: “Turimo kugirana ibiganiro n’impande zibishinzwe kugira ngo hamenyekane icyateye iki kibazo, no gushaka uko umutekano w’abakozi bacu wakwizerwa, bityo bakomeze akazi kabo mu ituze n’umutekano.”
Nubwo amashusho agaragaza nk’aho abaganga bashubijwe inyuma, hari ibimenyetso by’uko nyuma y’igihe gito bashoboye gukomeza urugendo rwabo berekeza muri santere ya Mwenga, aho bari bagiye gukora isuzuma ry’imiterere y’ubuvuzi n’ibibazo byugarije abaturage.
Ibi biba mu gihe ihuriro rya Wazalendo rikomeje kugira uruhare runini mu mirwano iri kubera mu burasirazuba bwa RDC, aho rishyigikiwe na Leta mu kurwanya indi mitwe yitwaje intwaro, cyane cyane mu ntara za Kivu y’Amajyaruguru n’iy’Amajyepfo. Nubwo rifatwa nk’inkingi ya Leta mu guhangana n’imitwe irwanya ubutegetsi, ibikorwa byaryo bikomeje kunengwa n’imiryango mpuzamahanga kubera ibibazo by’ihohoterwa n’umutekano muke rikunze guteza mu baturage no ku batanga ubutabazi.
Icyakora, ibikorwa byo kubangamira abaganga n’abakozi b’imiryango itanga ubutabazi bishobora kugira ingaruka zikomeye ku baturage, cyane cyane mu bice byugarijwe n’intambara, aho ubuvuzi busanzwe buba buke. Iyo umutekano w’abaganga utizewe, ibikorwa byabo birahagarara cyangwa bikagabanuka, bigatuma abaturage basigara nta bufasha bwihuse babona.
Umuryango MSF wongeye gushimangira ko ari umuryango wigenga, utabogama kandi udafite uruhande ubogamiraho mu makimbirane. Inshingano yawo y’ibanze ni ugutanga ubuvuzi bwihuse kandi bw’ubuntu ku baturage bagizweho ingaruka n’intambara, ibyorezo n’ibiza.
Watangaje ko nubwo hari imbogamizi z’umutekano, uzakomeza ibikorwa byawo muri Kivu y’Amajyepfo no mu bindi bice bya RDC, ugamije kugera ku baturage bose bakeneye ubuvuzi, hatitawe ku mpande ziri mu makimbirane.
Muri iki gihe, umutekano mu bice byinshi bya Mwenga, Fizi na Uvira ukomeje kuba mubi, bitewe n’imirwano ihanganishije imitwe itandukanye yitwaje intwaro. Ibi bituma ibikorwa by’ubutabazi bikorwa mu buryo bugoranye, aho abakozi b’imiryango mpuzamahanga bakunze guhura n’ibibazo birimo kubangamirwa, gushimutwa cyangwa kubuzwa kugera aho bakeneye gutabara.
Ibi byabaye ku baganga ba MSF ni ikimenyetso cy’uko hakenewe imbaraga zihuriweho n’impande zose kugira ngo harindwe abatanga ubutabazi, kuko ari bo nkingi ya mwamba mu kurokora ubuzima bw’abaturage bari mu kaga.
Icyo gikorwa cyo kubangamira abaganga ba MSF cyongeye kugaragaza ko nubwo hari imbaraga zishyirwa mu kugarura amahoro mu burasirazuba bwa RDC, hakiri imbogamizi zikomeye, cyane cyane ku mutekano w’abaturage n’ababafasha. Kurengera abakozi b’ubutabazi no kubaha ubwisanzure bwo gukora akazi kabo ni ingenzi mu guhangana n’ingaruka z’intambara zikomeje gushegesha aka karere.





