Kivu zombi: AFC/M23 Yatangaje Itariki Nshya y’Itangira ry’Amashuri Makuru n’Ibyiciro by’Amashuri Yasuzumwe
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)
Ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC)/M23 ryatangaje ko umwaka w’amashuri makuru wa 2026-2027 uzatangira ku itariki ya 15/10/2026 mu bice bya Kivu y’Amajyepfo na Kivu y’Amajyaruguru rigenzura.
Ibi bikubiye mu nyandiko y’amabwiriza yasohowe ku itariki ya 22/09/2026, igaragaza uburyo AFC/M23 iteganya ko amashuri makuru n’ayisumbuye ya kaminuza, yaba aya Leta cyangwa ayigenga, azatangira muri uwo mwaka w’amashuri.
Muri gahunda yatangajwe, AFC/M23 ivuga ko amashuri yisumbuye n’aya kaminuza 113 yo muri Kivu y’Amajyepfo na Kivu y’Amajyaruguru yasuzumwe hashingiwe ku bushobozi afite bwo gutanga uburezi n’imikorere yayo.
Muri ayo mashuri:
- 8 yashyizwe mu cyiciro cy’amashuri afite ubushobozi buhagije (viables);
- 25 ashyirwa mu cyiciro cy’amashuri afite ubushobozi buciriritse (moyennement viables);
- 80 ashyirwa mu cyiciro cy’amashuri adafite ubushobozi buhagije (non viables).
Ibyo bivuze ko amashuri 33 ari mu byiciro bibiri bya mbere yemerewe gukomeza gutanga amasomo mu buryo busanzwe, mu gihe ayashyizwe mu cyiciro cya gatatu asabwa kubanza gutegura gahunda yo gukosora ibibazo byagaragajwe.
Amashuri 80 yashyizwe mu cyiciro cya “non viables” arasabwa gahunda yo kwisubiraho
AFC/M23 ntiyatangaje ko ayo mashuri 80 ahita afungwa burundu. Ahubwo amabwiriza yayo ateganya ko agomba gutanga gahunda yo kuvugurura no gukosora ibibazo (plan de redressement) bitarenze ku itariki ya 15/10/2026.
Iyo gahunda igomba kugaragaza ingamba ishuri rizafata kugira ngo rikemure ibibazo byagaragajwe mu isuzuma ry’ubushobozi bwaryo.
Nyuma yaho, buri shuri rizasuzumwa ku giti cyaryo, mbere y’uko hafatwa icyemezo ku bijyanye no gukomeza ibikorwa byaryo.
Ibi bituma tariki ya 15/10/2026 iba umunsi w’ingenzi ku mashuri yose ari muri ibyo byiciro, kuko ari na wo munsi wagenwe wo gutangira umwaka mushya w’amashuri makuru.
Kivu y’Amajyepfo: amashuri 41 yasuzumwe
Muri Kivu y’Amajyepfo, amashuri 41 ni yo yashyizwe muri iri suzuma, arimo 20 ya Leta na 21 yigenga.
Mu mashuri ya Leta, Université Officielle de Bukavu (UOB) na ISP Bukavu yashyizwe mu cyiciro cy’amashuri afite ubushobozi buhagije.
Andi mashuri arimo ISTM Bukavu, ISDR Bukavu, ISC Bukavu, Université du Cinquantenaire de Lwiro na ISDR Kaziba yashyizwe mu cyiciro cy’amashuri afite ubushobozi buciriritse.
Mu mashuri yigenga, Université Évangélique en Afrique (UEA) na Université Catholique de Bukavu (UCB) na zo zashyizwe mu cyiciro cy’amashuri afite ubushobozi buhagije, mu gihe andi mashuri yashyizwe mu byiciro bibiri bisigaye.
Ku rundi ruhande, ikibazo cya ISTD Mulungu nticyasuzumwe neza, aho biteganyijwe ko icyemezo kizatangazwa mbere y’itangizwa ry’umwaka w’amashuri.
Kivu y’Amajyaruguru: amashuri menshi na yo yahawe ibyiciro bitandukanye
Muri Kivu y’Amajyaruguru, isuzuma ryarebye amashuri 72, arimo aya Leta n’ayigenga.
Université de Goma (UNIGOM) yashyizwe mu cyiciro cy’amashuri afite ubushobozi buhagije mu mashuri ya Leta.
Mu cyiciro cy’amashuri afite ubushobozi buciriritse harimo ISTM-Goma, ISTA-Goma, ISC-Goma na ISP-Goma.
Mu mashuri yigenga, ULPGL-Goma, Université Catholique La Sapientia na ISIG yashyizwe mu cyiciro cy’amashuri afite ubushobozi buhagije.
Muri rusange, amakuru yatangajwe agaragaza ko amashuri 19 yo muri Kivu y’Amajyaruguru yemerewe gukora atabanje gutanga gahunda yo kwisubiraho, mu gihe 53 yashyizwe mu cyiciro cya “non viables”.
AFC/M23 yashyizeho n’amategeko agenga uko abanyeshuri bazajya bakirwa
Amabwiriza yatangajwe ntabwo agarukira ku itariki yo gutangira amasomo gusa.
AFC/M23 ivuga ko amashuri agomba kubahiriza ubushobozi afite bwo kwakira abanyeshuri, bityo ko kwakira abanyeshuri benshi kurusha ubushobozi bw’ishuri bizajya bifatwa nk’ikosa rihanwa.
Ku banyeshuri bazajya bazamukira mu cyiciro gikurikira, kwiyandikisha bigomba kujyana n’ibizamini byatanzwe n’ishuri abanyeshuri baturutsemo.
Ibi bigamije gutuma kwinjira mu cyiciro gikurikira byashingira ku nyandiko zemewe zigaragaza umusaruro w’umunyeshuri.
Abigisha na bo bashyiriweho ibisabwa
Mu mabwiriza yatangajwe, hanagaragaramo ibisabwa bijyanye n’abarimu n’amasaha y’amasomo.
AFC/M23 ivuga ko umwarimu wigisha mu mashuri makuru cyangwa muri kaminuza agomba kuba yujuje ibisabwa bijyanye n’amashuri yize, aho DEA, DES cyangwa Master byagaragajwe nk’urwego rwa dipolome ruri hasi rwakenerwa kugira ngo umuntu yemererwe kwigisha muri ayo mashuri.
Ubuvuzi n’ibindi bijyanye n’ubuzima bisaba uruhushya rwihariye
Hari n’umwihariko ku mashami yigisha ubuvuzi n’ubumenyi bw’ubuzima.
AFC/M23 yategetse ko gufungura ishami rishya ry’ubuvuzi cyangwa amasomo ajyanye n’ubuzima bitazakorwa nta ruhushya rwihariye, nyuma yo kubanza gutanga igitekerezo cyiza n’akanama gashinzwe kugenzura ubushobozi bw’amashuri.
Ibi bishyira ubuvuzi mu mashami agomba kugenzurwa mu buryo bwihariye mbere yo gutangira cyangwa kongera ibikorwa byayo.
Impamyabumenyi zatanzwe hagati ya 2021 na 2026 zigiye gushyirwa muri gahunda y’ikoranabuhanga
Mu yindi ngingo iri muri ayo mabwiriza, amashuri arasabwa gushyira mu ikoranabuhanga impamyabumenyi zisoza amasomo zatanzwe hagati ya 2021 na 2026.
Intego yatangajwe ni ukorohereza abarangije amashuri kubona ibyangombwa byabo no kubikoresha mu gushaka akazi cyangwa amahirwe yo gukora stage, mu gihe bategereje impamyabumenyi zemewe.
Ni nde uzagenzura iyubahirizwa ry’aya mabwiriza?
AFC/M23 yatangaje ko hazashyirwaho itsinda rizakurikirana uburyo aya mabwiriza azubahirizwa.
Amashuri atubahirije amabwiriza ashobora gufatirwa ibihano, mu gihe amashuri atigeze yitabira isuzuma ry’ubushobozi na yo adashobora gutangira ibikorwa by’amashuri makuru atabanje kubona uruhushya rwihariye.
Gahunda nshya ije mu gihe Kinshasa na AFC/M23 bidahuje ku micungire y’amashuri
Iri tangazo rije mu gihe hakomeje kutumvikana hagati ya Leta ya Congo ikorera i Kinshasa na AFC/M23 ku bijyanye n’imicungire y’amashuri makuru mu bice bya Goma, Bukavu n’ahandi hagenzurwa n’iri huriro.
Kinshasa yari yaratangaje ihagarikwa ry’ibikorwa by’amashuri makuru n’ibindi bikorwa bijyanye na yo mu mashuri amwe n’amwe ya Leta yo muri Goma na Bukavu, ivuga ko AFC/M23 itagomba kugira uruhare mu micungire y’ibikorwa by’ayo mashuri.
Ku rundi ruhande, AFC/M23 yo yashyizeho gahunda yayo, irimo guteganya ko umwaka w’amashuri 2026-2027 uzatangira ku itariki ya 15/10/2026 mu bice igenzura.
Ibi bituma abanyeshuri, abarimu n’abayobozi b’amashuri muri ibyo bice basigara bafite ikibazo gikomeye cyo kumenya uko gahunda z’impande zombi zizahuza n’icyemezo kizakurikizwa mu bikorwa by’amashuri.
Nk’uko AFC/M23 yabiteguye, ku itariki ya 15/10/2026 ni bwo umwaka w’amashuri makuru wa 2026-2027 ugomba gutangira mu bice bya Kivu y’Amajyepfo na Kivu y’Amajyaruguru iri huriro rigenzura.
Amashuri ari mu byiciro bya “viables” na “moyennement viables” yemerewe gutangira imirimo y’amashuri.
Ayashyizwe mu cyiciro cya “non viables” yo agomba kuba yatanze gahunda yo gukosora ibibazo byagaragajwe kugira ngo dosiye yayo isuzumwe ku giti cyayo.
Hagati aho, gahunda nshya ishyiraho ibisabwa ku bijyanye no kwakira abanyeshuri, ubushobozi bw’amashuri, abarimu, amashami y’ubuvuzi, impamyabumenyi n’ikoranabuhanga.
Icyakora, kubera ko Kinshasa na AFC/M23 bifite imyanya itandukanye ku micungire y’amashuri muri ibi bice, uko iyi gahunda izashyirwa mu bikorwa ku buryo bwuzuye ni kimwe mu bibazo bikomeje gukurikiranwa mbere y’itariki ya 15/10/2026.
Minembwe Capital News






