Lubumbashi: Impunzi zo muri Kivu Ziri mu Ngaruka Zikomeye, Zisaba Ubutabazi bwihuse
Mu Ntara ya Haut-Katanga muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), haravugwa ikibazo gikomeye cy’ubutabazi cyugarije abaturage bahunze intambara zo mu Ntara za Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo. Aba baturage, bahunze imirwano n’umutekano muke umaze igihe muri ibyo bice, bakomeje kugaragaza ubuzima bubi cyane barimo, mu gihe ubuyobozi bw’aho bahungiye bukomeje kugaragaza uburangare mu kubitaho.
Ijoro ryo ku itariki ya 20/04/2026, bamwe muri abo baturage baraye imbere y’ibiro bya Guverineri w’Intara i Lubumbashi, nyuma yo kubura aho bacumbika no kubura ubufasha bw’ibanze. Abo baturage, barimo abagabo, abagore n’abana, bagaragaje imibereho ibabaje irangwa no kubura aho kuba, amazi meza yo kunywa, ubuvuzi ndetse n’ibiribwa bihagije.
Amakuru aturuka ahabereye ibi avuga ko aba baturage bageze i Lubumbashi bizeye ko ubuyobozi bw’intara bwabakira bukabafasha kubona ubuhungiro n’ubutabazi bwihuse. Icyakora, basanze binyuranye n’ibyo bari biteze, kuko bavuga ko nta gikorwa gifatika cyakozwe ngo bahabwe ubufasha bw’ibanze.
Visi Guverineri w’Intara, uri gukora inshingano za Guverineri, Martin Kazembe Shula, ashinjwa n’abaturage ndetse n’imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu kudafata ingamba zihuse zo gukemura iki kibazo cyihutirwa. Ibi byatumye benshi bagaragaza ko ari uburangare budakwiye, cyane cyane mu gihe igihugu kiri mu bihe by’akaga gakomeye ku mutekano n’ubutabazi.
Iki kibazo kije cyiyongera ku bibazo bisanzwe byugarije uburasirazuba bwa RDC, aho intambara zakomeje kuzahaza abaturiye ibyo bice. Raporo zitandukanye z’imiryango mpuzamahanga, zirimo iza UNHCR, zigaragaza ko umubare w’abimuwe imbere mu gihugu umaze kugera kuri za miliyoni nyinshi, ibintu bikomeje gushyira igitutu ku mijyi ibakira nka Lubumbashi.
Ababikurikiranira hafi bagaragaza ko ubuyobozi bw’inzego z’ibanze bukwiye gufata iki kibazo nk’icyihutirwa, bugakorana n’imiryango mpuzamahanga n’iy’igihugu mu gutanga ubufasha bw’ibanze burimo amahema, amazi, ubuvuzi n’ibiribwa. Kudakora ibyo bikorwa bishobora guteza ingaruka zikomeye zirimo indwara z’ibyorezo, imirire mibi ndetse n’umutekano muke mu bice aba baturage barimo.
Kugeza ubu, nta tangazo rifatika riratangazwa n’ubuyobozi bw’Intara risobanura ingamba zihuse zigamije gutabara aba baturage. Hagati aho, abimuwe n’intambara bakomeje kubaho mu buzima bugoye, basaba ko ijwi ryabo ryumvwa kandi bagahabwa ubufasha bukwiye nk’abaturage bafite uburenganzira bwo kurindwa no kwitabwaho.
Iki kibazo kigaragaza neza icyuho gikomeye kiri mu mikorere y’inzego zishinzwe ubutabazi n’imibereho myiza y’abaturage, kikaba gisaba ubufatanye bwihuse bw’inzego zose kugira ngo ubuzima bw’abari mu kaga burengerwe.
