Mende Yanze Umushyikirano Wabahuza na Kabila na Nangaa: Ese Ibi Birushaho Gukaza Umwuka wa Politiki muri RDC?
Lambert Mende Omalanga, wahoze ari Minisitiri w’Itumanaho akaba yaranabaye Umuvugizi wa Guverinoma ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), ndetse kuri ubu akaba ari Umudepite w’Igihugu, yatangaje ko adashyigikiye igitekerezo cy’umushyikirano wa politiki wakwitabirwa n’uwahoze ari Perezida Joseph Kabila na Corneille Nangaa, Umuhuzabikorwa w’ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC).
Mu kiganiro yatanze ku bibazo bya politiki igihugu kirimo, Lambert Mende yavuze ko abo banyapolitiki bombi badakwiye gutumirwa mu biganiro bya politiki kuko, nk’uko yabivuze, baciriwe imanza n’inkiko za Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo kandi banarebwa n’ibihano mpuzamahanga. Ku bwe, ibyo byonyine bituma batakomeza gufatwa nk’abafatanyabikorwa bashobora kuganira ku hazaza h’igihugu.
«”Ntibishoboka ko abantu baciriwe imanza kandi bari mu bihano mpuzamahanga baba bamwe mu baganira ku cyerekezo cy’igihugu.”»
Lambert Mende Omalanga ni umwe mu banyapolitiki bamaze igihe kinini bagira uruhare muri politiki ya RDC. Yabaye Minisitiri w’Itumanaho n’Umuvugizi wa Guverinoma mu gihe cy’ubutegetsi bwa Joseph Kabila, aho yamaze imyaka myinshi asobanura ibikorwa bya Leta imbere mu gihugu no ku rwego mpuzamahanga.
Nubwo yakoranye bya hafi na Joseph Kabila igihe yari Perezida, kuri ubu Mende agaragara afata umurongo utandukanye n’uwahoze ari Umukuru w’Igihugu, cyane cyane ku bijyanye n’ibiganiro bishobora guhuza ubutegetsi n’abatavuga rumwe na bwo cyangwa imitwe yitwaje intwaro.
Lambert Mende yamenyekanye cyane nk’umwe mu bayobozi bakomeye mu butegetsi bwa Joseph Kabila hagati ya 2007 na 2019, aho yari umwe mu bavugizi bakomeye ba Leta.
Corneille Nangaa na we yigeze kuba Perezida wa Komisiyo y’Igihugu y’Amatora (CENI) mu gihe cy’ubutegetsi bwa Perezida Joseph Kabila, mbere yo kwinjira mu ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC), aho kuri ubu ari Umuhuzabikorwa waryo.
Kuri ubu, Mende ntavuga rumwe n’icyerekezo cya Joseph Kabila na Corneille Nangaa ku bijyanye n’uburyo ikibazo cya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo gikwiye gukemurwa.
Amagambo ya Lambert Mende agaragaza ko hakiri ukutumvikana gukomeye hagati y’impande zitandukanye za politiki muri RDC ku buryo ikibazo cy’umutekano n’icya politiki cyakemuka.
Hari bamwe bashyigikira ko ibiganiro byahuza impande zose, harimo n’abatavuga rumwe n’ubutegetsi, bavuga ko ari bwo buryo bushobora kuzana amahoro arambye. Hari n’abandi, barimo Lambert Mende, bavuga ko abantu baciriwe imanza cyangwa bari mu bihano mpuzamahanga badakwiye kugira uruhare muri ibyo biganiro.
Ibi bishobora gukomeza gutinza ubwumvikane busesuye hagati y’impande zitandukanye, mu gihe igihugu gikomeje guhura n’ibibazo by’umutekano, cyane cyane mu burasirazuba bwacyo.
Kuri ubu, ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC/M23) rigenzura igice kinini cy’uburasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo. Uruhare rwaryo mu kugenzura ibice bimwe na bimwe no kuba ruganira n’abahuza mpuzamahanga byatumye rukomeza kuvugwa cyane mu biganiro birebana n’ejo hazaza h’igihugu.
Ku rundi ruhande, Guverinoma ya Perezida Félix Tshisekedi ikomeje gushimangira ko ikibazo kizakemurwa hubahirijwe ubusugire bw’igihugu n’inzego zacyo, mu gihe abatavuga rumwe na yo bakomeje kunenga uburyo ikibazo cy’umutekano n’icya politiki gikomeje kwitwarwamo.
Muri rusange, amagambo ya Lambert Mende agaragaza ko impaka ku miterere y’umushyikirano wa politiki zikomeje gukaza umurego. Ikibazo gikomeye gisigaye ari ukumenya niba hazaboneka uburyo bwo guhuza impande zitandukanye mu biganiro bigamije kubaka amahoro, cyangwa niba kutumvikana ku bazabyitabira bizakomeza kudindiza inzira y’ubwiyunge n’ituze muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
