Nyuma yo Guhura na AFC/M23 i Goma, Intumwa za AU Zageze kwa Tshisekedi: Ibyo Zigiye Kumusaba Bishobora Guhindura Icyerekezo cy’Intambara ya RDC?
Minembwe Capital News (MCN)
Intumwa z’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (AU), zishinzwe koroshya ibiganiro bigamije gushaka umuti w’ikibazo cy’umutekano muke mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), zakomereje urugendo rwazo rwa dipolomasi i Kinshasa, nyuma yo kuva i Goma, mu Ntara ya Kivu ya Ruguru. Urwo rugendo rubaye mu gihe imirwano hagati y’ihuriro rya Alliance Fleuve Congo (AFC/M23) n’ingabo za Leta ya Congo ikomeje, mu gihe hakomeje gushakwa inzira yaganisha ku mahoro arambye.
Ku wa Kane, tariki ya 08/10/2026, itsinda ry’abahuza ryageze i Kinshasa, umurwa mukuru wa RDC, mu rwego rw’uruzinduko rwagutse mu karere k’Ibiyaga Bigari. Ibyo biganiro bigamije gusuzuma aho inzira y’amahoro igeze, kumenya imbogamizi zikiriho no gushishikariza impande zirebwa n’amakimbirane kubahiriza ibyo ziyemeje.
- Urugendo rwakomereje i Kinshasa nyuma yo guhagarara i Goma
Nyuma yo kugirira uruzinduko i Goma, umujyi wo mu Ntara ya Kivu ya Ruguru ugenzurwa na AFC/M23, intumwa z’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe zakomereje i Kinshasa, aho zari ziteganyijwe kugirana ibiganiro na Perezida wa RDC, Félix-Antoine Tshisekedi.
Nk’uko byatangajwe n’Ibiro bya Perezida wa Repubulika ya Congo, abahoze ari abakuru b’ibihugu batatu, ari bo Uhuru Kenyatta wa Kenya, Mokgweetsi Masisi wa Botswana na Sahle-Work Zewde wa Ethiopia, bageze i Kinshasa, basanga Catherine Samba-Panza, wahoze ari Perezida wa Repubulika ya Centrafrique, wari wahageze ku mugoroba wo ku wa Gatatu, tariki ya 07/10/2026.
Ibiganiro byari biteganyijwe hagati y’abo bahuza na Perezida Tshisekedi byari bigamije kuganira ku nshingano n’imihigo RDC yemeye mu rwego rw’ibiganiro by’amahoro.
Ishami rishinzwe itumanaho mu Biro bya Perezida wa RDC ryatangaje ko iyo nama yari guha umukuru w’igihugu umwanya wo gusobanura intambwe igihugu cye kimaze gutera mu nzira y’amahoro, ndetse n’ibikorwa Guverinoma ivuga ko yakoze mu rwego rwo kugaragaza ubushake bwo kugarura amahoro.
Icyakora, amakuru yatangajwe ku rugendo rw’abo bahuza agaragaza ko iyo nama yari iteganyijwe, ariko ntahita yemeza umwanzuro wihariye wayivuyemo.
- Ibiganiro na AFC/M23, MONUSCO n’izindi nzego
Mbere yo kugera i Kinshasa, intumwa z’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe zari zimaze kuganira n’abahagarariye inzego zitandukanye zifite uruhare mu gukurikirana ikibazo cy’umutekano n’ubutabazi mu burasirazuba bwa RDC.
Mu bo baganiriye harimo abahagarariye MONUSCO, ubutumwa bw’Umuryango w’Abibumbye bwo kubungabunga amahoro muri RDC; OCHA, ishami ry’Umuryango w’Abibumbye rishinzwe guhuza ibikorwa by’ubutabazi; Komite Mpuzamahanga ya Croix-Rouge (CICR); ndetse n’abahagarariye uburyo bwagutse bwo kugenzura iyubahirizwa ry’amasezerano y’umutekano buzwi nka EJVM Plus.
Iryo tsinda kandi ryagiranye ibiganiro n’abayobozi ba AFC/M23, igenzura ibice byinshi byo mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Ibyo biganiro byibanze ku mpinduka mu nzira y’amahoro, uko umutekano n’ubutabazi bihagaze, ndetse n’ingamba zishobora kongera icyizere hagati y’impande zirebwa n’aya makimbirane.
Guhura kw’abo bahuza n’inzego zitandukanye bigaragaza ko Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe ushaka kumva ibitekerezo by’abafite uruhare muri iki kibazo, kugira ngo ibikorwa byo gushaka amahoro bishingire ku isesengura ryagutse ry’ibiri kubera mu karere.
- AU yasabye AFC/M23 n’ingabo za Leta kubahiriza agahenge
Mu itangazo ry’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe, itsinda ry’abahuza ryasabye AFC/M23 n’ingabo za Leta ya Congo (FARDC) kubahiriza agahenge no kwirinda ibikorwa bishobora kuburizamo inzira y’amahoro.
Uyu muryango ushimangira ko amahoro arambye mu burasirazuba bwa RDC adashobora kugerwaho binyuze mu bikorwa bya gisirikare gusa, ahubwo ko asaba ibiganiro bya politiki n’ubushake bwo kubahiriza amasezerano impande zirebwa n’ikibazo ziba zarumvikanyeho.
Abahuza kandi bashishikarije impande zose gukomeza kugaragaza ubushake nyabwo mu biganiro bya Doha, gukorana byimazeyo n’inzego zishinzwe kugenzura iyubahirizwa ry’agahenge no kwirinda ibikorwa bishobora kongera umwuka mubi.
Iyi gahunda yo gusaba impande kubahiriza agahenge ije mu gihe intambara ikomeje kugira ingaruka ku mutekano w’abaturage, ibikorwa by’ubukungu n’ubushobozi bwo kugeza ubutabazi ku babukeneye.
Nubwo guhamagarira impande kubahiriza agahenge ari imwe mu ntambwe zafasha mu gushaka amahoro, ishyirwa mu bikorwa ryabyo ni ryo rizagaragaza niba ibiganiro bya dipolomasi bishobora kuzana impinduka zifatika ku kibazo cy’umutekano.
- Urugendo rushingiye ku mugambi w’amezi atandatu
Urugendo rw’aba bahuza ntirwatangiriye i Goma cyangwa i Kinshasa. Ruri mu rwego rw’umugambi mugari w’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe wo gushyigikira inzira y’amahoro mu burasirazuba bwa RDC.
Ku itariki ya 25 no ku ya 26/10/2026, i Gaborone muri Botswana, itsinda ry’abahuza ryemeje igishushanyo mbonera cy’ibikorwa by’amezi atandatu, kigamije guteza imbere ibikorwa byo gushaka amahoro.
Uwo mugambi ureba igihe kuva mu kwezi kwa Karindwi kugeza mu kwezi kwa cumi na kabiri 2026, ukaba ugaragaza ibikorwa by’ibanze bigomba kwitabwaho mu nzego zitandukanye.
Muri izo nzego harimo guhuza ibikorwa no gutanga ubufasha mu igenamigambi, gusesengura ibibazo bya politiki, gukurikirana ibijyanye n’igisirikare n’umutekano, korohereza ibikorwa by’ubutabazi, kuganira n’imitwe yitwaje intwaro, guteza imbere ubufatanye mu bukungu bw’akarere no gucunga umutungo kamere.
Uwo mugambi unibanda ku bwiyunge no ku ruhare rw’imiryango itari iya Leta, abagore n’urubyiruko mu bikorwa byo kubaka amahoro.
Intego ni ugushyiraho uburyo buhuriweho bwo gufasha itsinda ry’abahuza n’Ubunyamabanga Buhuriweho Bwigenge (Independent Joint Secretariat — IJS) gushyigikira ibikorwa by’ubuhuza bwa AU, gukurikirana ishyirwa mu bikorwa ry’imihigo yafashwe no kunoza ubufatanye hagati y’inzira zitandukanye z’ibiganiro.
- Guhuza inzira za Washington na Doha
Ikindi gice cy’ingenzi cy’uyu mugambi ni uguhuza ibikorwa by’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe n’izindi nzira z’ibiganiro, cyane cyane izo muri Washington na Doha.
Izi nzira zifite uruhare mu gushaka ibisubizo bya dipolomasi ku bibazo bireba umutekano n’umubano hagati y’impande zifitanye amakimbirane mu karere.
Umugambi wa AU uteganya ko ibikorwa by’izi nzira bitagomba gukomeza mu buryo butandukanye butajyanye, ahubwo ko hakwiye kubaho ubufatanye, guhanahana amakuru no gukurikirana uko ibyo impande ziyemeje bishyirwa mu bikorwa.
Mu rwego rwo kugenzura aho ibikorwa bigeze, hateganyijwe raporo zisanzwe, isesengura rihuriweho, ingendo zo kugenzura ibibera mu duce tw’amakimbirane, gushaka ubushobozi n’amikoro akenewe, ndetse no guhuza ibikorwa n’abafatanyabikorwa bo mu karere no ku rwego mpuzamahanga.
Ibi bishobora gufasha kumenya aho inzira y’amahoro igeze, imbogamizi zikiriho n’ingamba zishobora gufatwa kugira ngo amasezerano n’imihigo byemeranyijweho bitaguma ku mpapuro gusa.
- Ese uru rugendo ruzatanga umusaruro ufatika?
Kugera i Kinshasa kw’itsinda ry’abahuza nyuma yo guhagarara i Goma ni kimwe mu bikorwa bigaragaza ko Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe ukomeje gushaka inzira ya politiki yo gukemura ikibazo cy’umutekano muke mu burasirazuba bwa RDC.
Kuganira na AFC/M23, inzego z’Umuryango w’Abibumbye, izishinzwe ubutabazi n’abayobozi ba Leta ya Congo bishobora gufasha abahuza gusobanukirwa neza n’ibitekerezo by’impande zitandukanye, ndetse n’ibibazo bikibangamiye iyubahirizwa ry’agahenge.
Ariko ikibazo gikomeye gisigaye ni ukumenya niba ibiganiro bizavamo ibikorwa bifatika, birimo kubahiriza agahenge, kugabanya imirwano, korohereza ibikorwa by’ubutabazi no kubaka icyizere hagati y’impande zifitanye amakimbirane.
Kugeza ubu, nta mwanzuro wa nyuma w’uru rugendo ugaragazwa muri aya makuru. Ni yo mpamvu umusaruro warwo uzapimwa cyane cyane hashingiwe ku ngamba zizafatwa, ku byo impande zizubahiriza no ku mpinduka zizagaragara ku mutekano w’abaturage bo mu burasirazuba bwa RDC.
Intumwa za AU ziri mu rugendo rugamije guhuza inzira za dipolomasi no gushishikariza impande zirebwa n’intambara kubahiriza agahenge. Nyuma ya Goma, amaso ahanzwe i Kinshasa no ku biganiro n’abayobozi ba RDC. Icyakora, ikibazo gikomeye kiracyari kimwe: ese izi mbaraga zizabasha kuva mu biganiro zikagera ku mahoro arambye?
Minembwe Capital News (MCN)






