Perezida Tshisekedi Mu Mazi Abira, Yashinjwe Kuyobya Igihugu Mu Nyungu Za Politiki
Mu gihe muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) hakomeje kuvugwa impaka zikomeye ku mushinga wo guhindura Itegeko Nshinga, umuganga w’icyamamare ndetse n’uwahawe Igihembo cyitiriwe Nobel cy’Amahoro, Dr Denis Mukwege, yasohoye itangazo rikomeye ashinja ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi gushyira inyungu za politiki imbere y’ubusugire n’ubumwe bw’igihugu.
Mu nyandiko yashyize ahagaragara tariki ya 29 Gicurasi 2026, Dr Mukwege yanenze cyane ibiganiro biri kubera mu Nteko Ishinga Amategeko bigamije kwemeza itegeko ryerekeye referandumu, avuga ko bishobora kuzafungura inzira yo guhindura Itegeko Nshinga kugira ngo Perezida uri ku butegetsi abashe kwiyamamariza manda ya gatatu.
Dr Mukwege yavuze ko atumva uburyo Inteko Ishinga Amategeko ishobora gushyira imbere ikibazo cyo guhindura Itegeko Nshinga mu gihe igihugu kiri mu bibazo bikomeye by’umutekano n’ubutabazi bw’abaturage.
Yagaragaje ko mu Burasirazuba bwa Congo hakomeje kubera intambara, aho ibice byinshi bikigenzurwa n’imitwe yitwaje intwaro, abaturage benshi bakomeje guhunga, ndetse bakaba bahura n’inzara n’ubukene bukabije.
Yashimangiye ko miliyoni nyinshi z’Abanye-Congo zikomeje kubaho mu buzima bugoye, bityo ko ikibazo cy’ingenzi igihugu gikwiye kwitaho ari uguhagarika umutekano muke no kurengera abaturage, aho kwibanda ku nyungu za politiki.
Mu magambo akakaye, Dr Mukwege yavuze ko impamvu nyamukuru ituma hari abayobozi bashyigikiye uwo mushinga ari inyungu zabo bwite.
Yavuze ko bamwe mu bagize Inteko Ishinga Amategeko bishimira imibereho myiza n’imishahara myinshi bahabwa n’ubutegetsi buriho, bityo bakaba bashyigikira gahunda zose zishobora gutuma bukomeza kuguma ku butegetsi.
Nk’uko yabigaragaje, gukomeza gutekereza ku nyungu z’abayobozi mu gihe abaturage bari mu mibabaro bikwiye gufatwa nk’uburangare bukomeye ndetse n’ukutita ku mibereho y’abaturage.
Dr Mukwege yagaragaje ko ababajwe cyane no kubona bamwe mu badepite n’abasenateri baturuka mu ntara za Kivu y’Amajyaruguru, Kivu y’Amajyepfo na Ituri ari bo bari ku isonga mu gushyigikira uwo mushinga.
Yibukije ko abaturage babo ari bo bakomeje kugirwaho ingaruka zikomeye n’intambara, kandi ko benshi batagishobora kugera mu mirima yabo cyangwa gukora ubucuruzi bwabo mu bwisanzure.
Yavuze ko bitumvikana uburyo abahagarariye abo baturage bakomeza gushyigikira gahunda za politiki mu gihe abo baturage bugarijwe n’ibibazo by’umutekano n’ubuzima.
Mu gice cyakuruye impaka nyinshi, Dr Denis Mukwege yavuze ko ubutegetsi buyobowe na Félix Tshisekedi bushobora kuba buri kugenda mu nzira ishobora gushyira igihugu mu kaga gakomeye.
Yatangaje ko ishyaka UDPS, ryahoze rizwi nk’iryaharaniraga impinduka n’uburenganzira bwa demokarasi, riri gushinjwa kuba ryarateshutse ku ndangagaciro ryahoze ryubakiyeho.
Mukwege yavuze ko ibikorwa byo gushaka guhindura Itegeko Nshinga mu gihe igihugu kiri mu bibazo bikomeye bishobora gufatwa nk’“ubugambanyi ku nyungu z’Igihugu”, kuko bishobora gutuma abaturage barushaho gutakariza icyizere inzego z’ubuyobozi.
Yageze n’aho yibaza niba hari isano iri hagati y’iyi gahunda n’ibibazo bimaze imyaka myinshi byugarije Uburasirazuba bwa Congo, amagambo ashobora gukomeza gukurura impaka ndende muri politiki y’iki gihugu.
Mu butumwa bwe, Dr Mukwege yahaye ubutumwa butaziguye Perezida Félix Tshisekedi, amusaba kwitondera abantu bamukikije bamushishikariza gukomeza uwo mushinga.
Yamwibukije ko, nka Perezida wa Repubulika, afite inshingano zo kurinda Itegeko Nshinga, ubumwe bw’igihugu ndetse n’imikorere myiza y’inzego za Leta.
Mukwege yavuze ko amateka ashobora kuzacira urubanza rukomeye abazaba bagize uruhare mu byemezo bishobora guteza igihugu umwiryane cyangwa guhungabanya demokarasi.
Iri tangazo rije rikurikira iminsi myinshi abatavuga rumwe n’ubutegetsi, imiryango itegamiye kuri Leta ndetse n’abasesenguzi ba politiki bagaragaza impungenge ku mugambi wo guhindura Itegeko Nshinga.
Bamwe bavuga ko uwo mugambi ushobora gufungura inzira yo gukuraho imbogamizi zibuza Perezida uri ku butegetsi kongera kwiyamamaza nyuma ya manda ebyiri ziteganywa n’Itegeko Nshinga ririho ubu.
Ku rundi ruhande, bamwe mu bayobozi bo muri Leta bavuga ko ibiganiro kuri referandumu ari uburenganzira bwa demokarasi kandi ko abaturage ari bo bazagira ijambo rya nyuma binyuze mu matora cyangwa muri referandumu.
Mu gusoza ubutumwa bwe, Dr Denis Mukwege yahamagariye abaturage ba Congo kwishyira hamwe bagaharanira kubungabunga ubumwe bw’igihugu no kurinda ubusugire bwacyo.
Yashimangiye ko RDC ikwiye gukomeza kuba igihugu kimwe kandi kidacikaguritse, asaba abaturage kudaceceka igihe babona ibyemezo bashobora gusanga bibangamiye ejo hazaza h’igihugu cyabo.
Iri tangazo rya Dr Denis Mukwege rikomeje guteza impaka ndende muri RDC, aho bamwe bamushyigikiye bavuga ko yavuze ibyo benshi batekereza, mu gihe abandi babona ko amagambo ye akomeye cyane ku butegetsi buriho. Icyakora, nta gushidikanya ko aya magambo yongeye gukongeza impaka ku hazaza ha demokarasi, Itegeko Nshinga n’imiyoborere ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
