RDC Iri mu Ihurizo rya Politiki n’Iterambere: Ese Ivugurura ry’Imiyoborere ni Ryo Rishobora Gufungura Inzira y’Amahoro Arambye n’Iterambere?
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)
Imyigaragambyo y’abacuruzi bo ku isoko rya Mzee Laurent-Désiré Kabila i Lubumbashi yongeye kugaragaza ikibazo kimaze imyaka myinshi kivugwa muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC): uburyo inzego za Leta zifata ibyemezo bikomeye bireba abaturage n’ingaruka ibyo bishobora kugira ku mibereho yabo.
Mu minsi mike ishize, ubuyobozi bw’Intara ya Haut-Katanga bwatangaje gahunda yo gusenya iri soko hagamijwe kubaka isoko rigezweho. Nyamara, abacuruzi bavuga ko, nubwo bashyigikiye gahunda yo kuvugurura ibikorwa remezo, badashyigikiye uburyo uwo mushinga ushaka gushyirwa mu bikorwa utabanje kubashakira ahandi bakorera.
Ku wa Mbere, tariki ya 20/07/2026, abacuruzi benshi bakoze imyigaragambyo ituje mu mujyi wa Lubumbashi, bagaragaza ko bifuza ko ubuyobozi bwashaka ubundi buryo bwatuma ibikorwa remezo bivugururwa, ariko ibikorwa byabo by’ubucuruzi ntibihagarare.
Nyuma y’iyo myigaragambyo, intumwa z’abacuruzi zakiriwe n’Inteko Ishinga Amategeko y’Intara ya Haut-Katanga, zisobanura ko gusenya isoko ritabanje gusimbuzwa ahandi byagira ingaruka zikomeye ku mibereho y’ibihumbi by’imiryango itunzwe n’ubucuruzi bukorerwa muri iryo soko.
Abacuruzi basabye ko hubakwa isoko rishya ahandi hantu mbere y’uko irisanzwe risenywa. Bavuga ko kwimurwa batateguriwe byagabanya umubare w’abakiriya, bikagabanya amafaranga binjiza ndetse bikarushaho kongera ubukene.
Iki kibazo kirenze gusa ikibazo cyo gusenya isoko. Gikomeje kuzamura impaka ku buryo gahunda z’iterambere zitegurwa kandi zigashyirwa mu bikorwa, ndetse n’uko zahuzwa n’inyungu z’abaturage bazigiraho ingaruka.
Ku ruhande rw’ubuyobozi, Questeur w’Inteko Ishinga Amategeko y’Intara ya Haut-Katanga yasabye abigaragambyaga gutuza, abasezeranya ko ibitekerezo byabo bizitabwaho mu biganiro biteganyijwe gukomeza hagati y’impande zose.
Ibi bibaye mu gihe RDC ikomeje guhura n’ibibazo bikomeye by’umutekano, ubukungu n’imiyoborere. Nubwo iki gihugu gifite umutungo kamere ukomeye urimo amabuye y’agaciro, amashyamba, amazi menshi n’ubutaka bwera, abaturage benshi bakomeje kubaho mu bukene.
Abasesenguzi batandukanye bagaragaza impamvu zitandukanye zishobora gutuma igihugu kidakoresha neza umutungo gifite, zirimo ibibazo by’imiyoborere, ruswa, intege nke z’inzego za Leta, umutekano muke mu burasirazuba bw’igihugu ndetse n’ingaruka z’amakimbirane amaze imyaka myinshi.
Mu rwego rwa politiki, abatavuga rumwe n’ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi bakomeje kunenga uburyo igihugu kiyobowe, bavuga ko hakenewe impinduka mu miyoborere kugira ngo haboneke amahoro arambye, ubutegetsi bukorera abaturage ndetse n’iterambere rirambye. Ku rundi ruhande, ubutegetsi bwo buvuga ko bukomeje gushyira imbere gahunda z’ivugurura n’iterambere, nubwo buhanganye n’ibibazo bikomeye by’umutekano n’ubukungu.
RDC ni kimwe mu bihugu bikungahaye cyane ku mutungo kamere ku Isi. Ifite cobalt, cuivre, coltan, lithium, zahabu, diyama, peteroli, gaz, amashyamba manini ndetse n’ubushobozi bukomeye bwo kubyaza amashanyarazi ingufu z’amazi.
Abahanga mu bukungu bavuga ko iyo uwo mutungo ucunzwe neza, ugakoreshwa mu mucyo, kandi amafaranga awukomokaho akagarukira abaturage, RDC ishobora kuba kimwe mu bihugu bikomeye ku rwego mpuzamahanga, abaturage bayo bakabaho neza kurushaho.
Abasesenguzi benshi bahuriza ku gitekerezo ko amahoro arambye adashingiye gusa ku kurangiza intambara, ahubwo anashingiye ku miyoborere myiza, kubaka inzego zikomeye, kubahiriza amategeko, kurwanya ruswa no guteza imbere ubukungu burimo bose.
Mu gihe ibiganiro hagati y’abacuruzi n’ubuyobozi bwa Haut-Katanga bitegerejwe, ikibazo cy’isoko rya Mzee Laurent-Désiré Kabila gikomeje kuba urugero rw’impaka ziri hagati yo guteza imbere ibikorwa remezo no kurengera imibereho y’abaturage babishingiraho ubuzima bwabo.
Ni ikibazo gikomeje gukurikiranwa n’abaturage benshi, kuko uburyo kizakemurwamo bushobora gutanga isomo ku mishinga y’iterambere izakomeza gushyirwa mu bikorwa hirya no hino muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.






