Tshisekedi Yatangaje Ikiganiro Cyagutse Kizahuza Abanyekongo Bose: Dore Ibyamaze Kwemezwa, Ibigiye Gukorwa n’Ibizagenderwaho
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)
Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), Félix Antoine Tshisekedi Tshilombo, kuri uyu wa Gatanu, tariki ya 17/07/2026, yatangaje ku mugaragaro ko igihugu kigiye kwinjira mu gikorwa cyo gutegura Ikiganiro Cyagutse Gihuza Abanyekongo Bose (Dialogue National Inclusif), kigamije gushaka ibisubizo birambye ku bibazo bya politiki, umutekano n’ubumwe bw’igihugu.
Ibi byatangajwe nyuma y’inama Perezida Tshisekedi yagiranye n’abayobozi b’amadini n’amatorero akomeye muri RDC, yabereye muri Cité de l’Union Africaine i Kinshasa, aho impande zombi zagaragaje ko igihugu gikeneye urubuga rwagutse rwo kuganiriramo hagati y’Abanyekongo.
Nk’uko byatangajwe n’Ibiro bya Perezida wa Repubulika, iki kiganiro kizashingira ku ntego yo gukomeza ubumwe bw’Abanyekongo, kubungabunga inzego zemewe n’Itegeko Nshinga no gushimangira ituze n’ubwiyunge mu gihugu.
Nyuma y’iyo nama, Cardinal Fridolin Ambongo Besungu, Arikiyepisikopi wa Kinshasa wari uhagarariye Kiliziya Gatolika hamwe n’itsinda ry’abahagarariye amadini n’amatorero, yashimye icyemezo cya Perezida Tshisekedi, avuga ko ari intambwe ikomeye ishobora gufasha igihugu kuva mu bibazo kimazemo igihe.
Yagize ati:
“Turashimira Perezida wa Repubulika wafashe iki cyemezo nk’umubyeyi w’igihugu, agahamagarira abana bose ba Congo kwicara hamwe bakaganira ku bibazo igihugu gifite.”
Yakomeje avuga ko igihugu gikeneye ubumwe, ubwiyunge n’ubwumvikane hagati y’Abanyekongo, cyane cyane mu gihe RDC ikomeje guhura n’ibibazo by’umutekano mu burasirazuba bw’igihugu.
Nk’uko byasobanuwe nyuma y’iyi nama, iki kiganiro kizibanda ku:
- Gushimangira ubumwe bw’Abanyekongo;
- Gushakira hamwe ibisubizo by’ibibazo bya politiki n’umutekano;
- Gukomeza kubaha Itegeko Nshinga n’inzego za Repubulika;
- Gushaka uburyo bwo kugarura amahoro arambye;
- Guteza imbere ubwiyunge hagati y’impande zitandukanye za politiki n’imibereho y’igihugu.
Abayobozi b’amadini batangaje ko bemeye kugira uruhare mu gutegura no guherekeza iki gikorwa, bavuga ko bazagikora nk’umusanzu wabo mu guharanira amahoro n’ubwiyunge bw’igihugu.
Nubwo Perezida Tshisekedi yamaze gutangaza ko iki kiganiro kizaba, ibisobanuro birambuye ku buryo kizategurwa ntibiratangazwa.
Amakuru ava mu nzego za Kiliziya agaragaza ko mu minsi ya vuba hazashyirwa ahagaragara “Feuille de Route” (Roadmap) izagaragaza mu buryo burambuye uko iki gikorwa kizagenda.
Mu bintu bikiri gutegurwa harimo:
- Itariki nyakuri ikiganiro kizatangiriraho;
- Aho kizabera;
- Abazatumirwamo n’ibipimo bizashingirwaho mu kubahitamo;
- Ingingo zizaganirwaho;
- Imiterere y’ibiganiro;
- Uburyo imyanzuro izashyirwa mu bikorwa;
- Ingamba zizafasha impande zose kugirana icyizere no kwitabira ibiganiro mu bwisanzure.
Iyi nama yahuje abayobozi b’amadini n’amatorero akomeye muri RDC, barimo:
- Cardinal Fridolin Ambongo Besungu;
- Musenyeri Donatien Nshole;
- Musenyeri André Bokundoa;
- Arikiyepisikopi Evariste Ejiba Yamapia;
- Sheikh Abdallah Mangala, uhagarariye Umuryango w’Abayisilamu;
- Pasiteri Eric Esenga;
- ndetse n’Umuvugizi wa Guverinoma, Patrick Muyaya.
Kwamamaza iki gikorwa bibaye nyuma y’ibiganiro bitandukanye byabaye mu minsi ishize hagati y’abayobozi bo mu karere n’abahagarariye amadini.
Mu ntangiriro z’uku kwezi, Perezida w’u Burundi, Évariste Ndayishimiye, unayoboye Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (AU), yakiriye i Bujumbura bamwe mu banyapolitiki batavuga rumwe na Leta n’abahagarariye amadini, abasaba kwemera inzira y’ibiganiro.
Ku wa 09/07/2026, Cardinal Fridolin Ambongo na we yakiriwe i Brazzaville na Perezida wa Repubulika ya Congo, Denis Sassou Nguesso, aho baganiriye ku bibazo bya politiki n’umutekano biri muri RDC.
Cardinal Ambongo yavuze ko ibiganiro byabereye i Bujumbura n’i Brazzaville byagaragaje ko RDC ikeneye cyane ubumwe hagati y’abaturage bayo kugira ngo ibashe guhangana n’ibibazo by’umutekano bikomeje kuyugariza.
Nubwo iri tangazo ryakiriwe neza n’abatari bake, haracyari ibibazo byinshi bitegerejweho ibisobanuro, birimo:
- Abazitabira ibiganiro;
- Uruhare rw’amashyaka ya politiki;
- Uruhare rw’imitwe yitwaje intwaro;
- Ingwate z’umutekano n’ubwisanzure bw’abazitabira;
- N’uburyo imyanzuro izashyirwa mu bikorwa.
Bamwe mu batavuga rumwe na Leta bakomeje gusaba ko mbere y’itangira ry’ibiganiro habanza gufatwa ingamba zirimo kurekura imfungwa za politiki, guhagarika ibyo bise gukurikirana abatavuga rumwe n’ubutegetsi ku mpamvu za politiki, kubahiriza ubwisanzure bwa politiki no gukuraho impungenge zose zijyanye n’impinduka z’Itegeko Nshinga.
Ku ruhande rwe, Perezida Félix Tshisekedi yari aherutse gutangaza ko yemera ibiganiro, ariko ashimangira ko bitagomba kuba inzira yo gusimbura inzego zashyizweho n’amatora cyangwa gutesha agaciro Itegeko Nshinga.
Mu gihe Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ikomeje guhura n’ibibazo bikomeye bya politiki n’umutekano, itangazwa ry’iki kiganiro cyagutse rishobora kuba intambwe nshya mu gushaka ibisubizo birambye. Icyakora, intsinzi yacyo izashingira ku buryo kizategurwa, urwego rw’ubwisanzure ruzakiranga, uko impande zose zizacyitabira, ndetse n’uburyo imyanzuro izavamo izashyirwa mu bikorwa.
Mu gihe igihugu gikomeje guhura n’ibibazo bikomeye by’umutekano n’ubwumvikane buke hagati y’abanyapolitiki, amaso ya benshi azakomeza guhanga kuri iyi gahunda, bareba uko izashyirwa mu bikorwa n’uruhare impande zitandukanye zizayigiramo.
