U Rwanda Rwongeye Gusobanura Icyo Rushaka mu Masezerano ya Washington Hagati Yarwo na RDC
Guverinoma y’u Rwanda yasohoye itangazo rikomeye risubiza ku magambo yatangajwe n’Umunyamabanga wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika ushinzwe Ububanyi n’Amahanga, Marco Rubio, mu iburanisha ryabereye muri Kongere ya Amerika ku wa 4 Kamena 2026. Muri iryo tangazo, Kigali yashimangiye ko ikomeje kubahiriza ibyo yemeye mu Masezerano ya Washington, ariko inaburira ko amahoro arambye mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) atazagerwaho igihe cyose ikibazo cya FDLR n’umutekano w’u Rwanda bitarakemurwa mu buryo busesuye.
Iri tangazo ryasohowe na Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane y’u Rwanda ntabwo ari amakuru mpimbano cyangwa amakuru yakwirakwijwe ku mbuga nkoranyambaga. Ryatangajwe ku mugaragaro n’inzego za Leta y’u Rwanda kandi risakazwa binyuze mu miyoboro yayo yemewe.
Iri tangazo ryakurikiye amagambo ya Marco Rubio wabwiye abagize Inteko Ishinga Amategeko ya Amerika ko hari intambwe zimaze guterwa mu ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano hagati y’u Rwanda na RDC. Yanavuze ko hari ibimenyetso bigaragaza ko u Rwanda rutangiye kubahiriza ibyo rwemeye, nubwo yagaragaje ko hakiri inzitizi nyinshi zigomba gukemurwa.
Mu gusubiza ayo magambo, Kigali yavuze ko yishimiye uruhare rwa Amerika mu gushaka amahoro mu Karere k’Ibiyaga Bigari, ariko yibutsa ko Amasezerano ya Washington atareba uruhande rumwe gusa. U Rwanda ruvuga ko inshingano zikubiye muri ayo masezerano zigomba kubahirizwa n’impande zombi, ari zo RDC n’u Rwanda, kandi ko nta ruhande rukwiye kurebwa rwonyine nk’aho ari rwo rugomba kubibazwa.
Nubwo hari abagerageza gusobanura ikibazo cyo mu Burasirazuba bwa Congo nk’intambara hagati ya Kigali na Kinshasa gusa, u Rwanda rumaze imyaka ruvuga ko ikibazo nyamukuru ari umutekano warwo.
Kigali ishimangira ko umutwe wa FDLR ugizwe n’abarwanyi barimo abasize bakoze Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 ndetse n’ababakomokaho, ugikomeje gukorera ku butaka bwa RDC. U Rwanda ruvuga ko kuba uyu mutwe ugikora, ugafashwa cyangwa ugakorana n’inzego zimwe za Leta ya Congo, ari ikibazo gikomeye ku mutekano warwo.
Mu by’ukuri, iyo Kigali ivuga ko ishaka amahoro, iba inasobanura ko ishaka:
- Kurandura cyangwa gutesha burundu ubushobozi bwa FDLR;
- Guhabwa ibyemezo bifatika by’umutekano ku mipaka yayo;
- Guhagarika imikoranire hagati ya FDLR n’ingabo cyangwa imitwe ifatanya na Leta ya Congo;
- Kurema uburyo burambye bwo gukemura amakimbirane aho gukomeza gusinya amasezerano adashyirwa mu bikorwa.
Umwuka mubi hagati y’u Rwanda na RDC umaze imyaka irenga 30. Nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, bamwe mu bayigizemo uruhare bahungiye mu cyahoze ari Zaïre, ubu ni RDC. Aho ni ho havuye imitwe yitwaje intwaro yagiye ishinjwa guhungabanya umutekano w’u Rwanda.
Mu myaka yakurikiyeho, ikibazo cyahuriranye n’intambara nyinshi zabaye muri Congo, kuvuka kw’imitwe irimo CNDP na M23, ndetse n’amakimbirane akomeye hagati ya Kigali na Kinshasa. RDC ishinja u Rwanda gushyigikira M23, mu gihe u Rwanda rushinja RDC gukorana na FDLR. Ibi birego byombi byakomeje kuba ishingiro ry’amakimbirane hagati y’ibihugu byombi.
Amasezerano yashyizweho ku bufasha bwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika agamije kugabanya amakimbirane hagati y’u Rwanda na RDC no kuzana amahoro arambye mu Karere k’Ibiyaga Bigari.
Mu byo ateganya harimo:
- Guhagarika ibikorwa by’intambara;
- Gukuraho inkunga ihabwa imitwe yitwaje intwaro;
- Gusesa FDLR;
- Gushimangira ubufatanye mu mutekano;
- Guteza imbere ubufatanye mu bukungu n’ishoramari;
- Gushyiraho uburyo bwo gukurikirana ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano.
Mu gusoza itangazo ryayo, Guverinoma y’u Rwanda yavuze ko ikomeje gushyigikira inzira y’amahoro iyobowe na Amerika kandi ko yiteguye gukorana n’abafatanyabikorwa bose mu gushaka umutekano n’iterambere ry’Akarere k’Ibiyaga Bigari. Ariko kandi yagaragaje ko amahoro nyayo atazagerwaho igihe cyose ibibazo by’umutekano u Rwanda ruvuga ko biterwa na FDLR bitarakemurwa mu buryo bufatika.
Mu rwego rwa dipolomasi, iri tangazo ryerekana ko Kigali ishaka ko amahanga areba ikibazo cya Congo mu buryo bwagutse, aho kutagishingira gusa ku birego birebana na M23, ahubwo hakitabwa no ku bibazo by’umutekano u Rwanda rumaze imyaka ruvuga ko bikomoka ku mitwe ikorera ku butaka bwa RDC.
Minembwe Capital News ikomeje gukurikirana uko ishyirwa mu bikorwa ry’Amasezerano ya Washington rigenda n’ingaruka rizagira ku mutekano, abaturage ndetse n’ahazaza h’Akarere k’Ibiyaga Bigari.






