RDC: CENCO na ECC mu Murongo wa Tshisekedi: Ese Hari Icyemezo Gikomeye Kigiye Gufatwa?
Minembwe Capital News (MCN)
Mu gihe Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ikomeje kwitegura ibiganiro bya politiki byatangajwe na Perezida Félix-Antoine Tshisekedi, hari ibimenyetso bishya bigaragaza ko CENCO na ECC zishobora kugira uruhare rukomeye muri uwo murongo w’ibiganiro, nubwo hakiri ibibazo bimwe birebana n’imiterere yabyo n’uburyo bizashyirwa mu bikorwa.
Ibi bibaye nyuma y’amezi CENCO, ari yo Conférence Épiscopale Nationale du Congo, na ECC, Église du Christ au Congo, zishyize imbere igitekerezo cyazo kigamije gushyiraho ibiganiro by’igihugu byagutse, birimo impande zitandukanye.
CENCO na ECC zaharaniye iki?
Kuva mu 2025, ayo mashami y’amadini yamaze igihe asaba ko ikibazo cy’amacakubiri n’umutekano muke muri RDC gikemurwa binyuze mu biganiro by’igihugu birimo impande zose, aho kuba inzira ishingiye gusa ku nzego za Leta.
Mu rugendo rwabo, CENCO na ECC zakoze ibiganiro n’abantu ndetse n’inzego zitandukanye, haba imbere ndetse no hanze ya RDC, mbere yo kugeza kuri Perezida Tshisekedi imyanzuro y’ibyo biganiro mu kwezi kwa gatandatu 2025.
Icyo gihe, abayobozi b’ayo madini batangaje ko Perezida Tshisekedi yari yemeye ihame ry’ibiganiro by’igihugu birimo Abanye-Congo batandukanye, ndetse hashyirwaho itsinda ryari gufatanya n’abahagarariye amadini mu kureba uko iyo gahunda yashyirwa mu bikorwa.
None ubu ibintu bihagaze bite?
Nyuma y’itangazwa ry’umugambi wa Perezida Tshisekedi wo gutangiza ibiganiro by’igihugu, ikibazo gikomeye cyahindutse ukumenya niba inzira ya Perezida n’iya CENCO-ECC zishobora guhurizwa hamwe.
Mu minsi ishize, ibiganiro hagati y’impande zombi byongeye kwiyongera.
Ku itariki ya 03/10/2026, Umuyobozi w’Ibiro bya Perezida Tshisekedi, Anthony Nkinzo Kamole, hamwe n’Umujyanama wihariye wa Perezida, Fortunat Biselele, bagiriye ibiganiro i Lubumbashi na Mgr Fulgence Muteba Mugalu, uyobora CENCO.
Muri iyo nama, uruhande rwa Perezida rwagejeje kuri Mgr Muteba umurongo w’Umukuru w’Igihugu ku bijyanye n’ibiganiro by’igihugu, na we atanga ibitekerezo n’ibisobanuro bya CENCO.
Ibi bigaragaza ko, nubwo hakiri ibyo impande zombi zitumvikanaho, ibiganiro hagati ya Perezida n’ubuyobozi bw’amadini bikomeje gufata indi ntera.
CENCO na ECC zifuza iki?
CENCO na ECC zikomeje gushyira imbere igitekerezo cy’uko ibiganiro bigomba kuba ibyagutse, ku buryo hakwiye kugira uruharemo impande zitandukanye z’igihugu, kugira ngo imyanzuro izavamo ibe ifite ubwisanzure n’icyizere gihagije.
Ikindi zishimangira ni ukwizerwa kw’ibiganiro, uburyo bizategurwa ndetse n’uko buri ruhande ruzagira umwanya wo kumva no kumvwa.
Mu by’ukuri, ikibazo ntabwo kikiri gusa ku kuba ibiganiro bikwiye kubaho cyangwa bitakwiye kubaho. Ikibazo gikomeye kiri ku miterere yabyo, abazabyitabira, uburyo bizayoborwa ndetse n’ibizaba ku murongo w’ibigomba kuganirwaho.
Mu rwego rwa politiki, kugeza ubu nta kimenyetso gihagije cyo kuvuga ko CENCO cyangwa ECC byafashe icyemezo cyo kwemera nta mananiza gahunda ya Perezida Tshisekedi.
Ahubwo ibimenyetso bihari byerekana ko impande zombi ziri kugerageza gushaka aho zihurira.
Mu by’ukuri, CENCO-ECC ntizaretse igitekerezo cyayo cyo gushaka amahoro. Ku rundi ruhande, ubutegetsi bwa Tshisekedi na bwo bukomeje gahunda y’ibiganiro bwatangaje. Ibi bituma hashobora kuvuka uburyo bwahuza izi nzira zombi, aho ibiganiro bya Leta byakwifashisha bimwe mu bitekerezo byari byarashyizwe imbere na CENCO na ECC.
Mu kwezi kwa Karindwi 2026, umuvugizi wa ECC, Pasteur Éric Nsenga, yasobanuye ko inzira y’ibiganiro ishobora kuba itari “iya Perezida” cyangwa “ibiganiro bya CENCO” gusa, ahubwo ikaba inzira ihuriweho igamije inyungu z’igihugu.
Ni iki ubutegetsi bwa Tshisekedi burimo gutegura?
Perezida Tshisekedi yamaze gutangiza inzira iganisha ku biganiro by’igihugu, kandi mu kwezi Gushize kwa Cyenda 2026 hashyizweho komite ishinzwe gutegura uburyo komisiyo izategura ibyo biganiro izashyirwaho.
Icyakora, impaka zikomeye ziracyari ku buryo uwo muryango w’ibiganiro uzaba uteye, abazawugiramo uruhare n’uko ibibazo bikomeye bya politiki n’umutekano bizashyirwa ku murongo w’ibiganiro.
Ku ruhande rwa CENCO-ECC, icyifuzo gikomeye ni uko uwo murongo waguka, ukarenga ku nzego za Leta gusa, ukagera ku mpande zitandukanye z’igihugu ndetse n’abafite ibitekerezo bitandukanye ku kibazo cya RDC.
Ikizakurikiraho
Mu gihe ibiganiro byo mu bwihisho bikomeje, amaso ahanzwe ku cyemezo cya nyuma cya CENCO na ECC ndetse n’uko bazagira uruhare mu nzego zizategura ibiganiro.
Niba impande zombi zashobora kumvikana ku kwagura uruhare rw’abazitabira, uburyo bwo kuyobora ibiganiro n’ibibazo bizaganirwaho, bishobora gutuma gahunda ya Tshisekedi ihuza igice kinini cy’ibitekerezo byari bisanzwe bihari.
Ariko niba ibyo bibazo bidakemutse, ibiganiro bishobora gukomeza guhura n’impaka mbere y’uko bitangira ku mugaragaro.
Kugeza ubu rero, nta tangazo ryemeza ko CENCO na ECC byamaze kwemera ku buryo bwuzuye kwinjira muri gahunda ya Perezida Tshisekedi. Ikigaragara ni uko ibiganiro hagati y’impande zombi byimbitse, kandi hari gushakwa uburyo bwo guhuza gahunda ya Leta n’ibitekerezo byari byarashyizwe imbere n’amadini.
Minembwe Capital News (MCN)
