Abanye-Congo bafatiwe ku muryango w’Inama ya SADC i Durban: Dore uko byagenze n’impamvu bashakaga kwinjira
Minembwe Capital News
Abantu batatu, barimo Abanye-Congo babiri, bafatiwe mu mujyi wa Durban muri Afurika y’Epfo ubwo bageragezaga kwinjira mu bikorwa by’Inama ya 46 y’Umuryango w’Ibihugu bya Afurika y’Amajyepfo (SADC), batabifitiye uburenganzira.
Iyi nama yabereye i Durban, muri KwaZulu-Natal, ihuza abayobozi bakuru b’ibihugu na za guverinoma bigize SADC. Inama y’Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma yari iteganyijwe ku wa 17 Kanama 2026, nyuma y’ibindi biganiro n’inama byari byabanje mu rwego rwo gutegura iyi nama.
Uko Abanye-Congo bafashwe
Amakuru yatangajwe n’ibitangazamakuru byo muri Afurika y’Epfo avuga ko Abanye-Congo babiri bafashwe ku wa Gatandatu, tariki ya 15 Kanama 2026, ubwo bageragezaga kwinjira ahaberaga ibikorwa by’iyi nama.
Abashinzwe umutekano n’ubutasi bari bashinzwe kugenzura abantu binjiraga muri ibyo bikorwa babanje gusuzuma imyirondoro n’ibyangombwa by’abashakaga kwinjira.
Ni muri iryo genzura havumbuwe ko imyirondoro yatanzwe n’abo bantu itari ihuye n’ibyangombwa bari bafite. Ibi byatumye abashinzwe umutekano bakeka ko bashobora kuba bakoreshaga umwirondoro w’undi muntu kugira ngo babone uko binjira ahaberaga inama.
Abo bantu bahise bafatwa kugira ngo hakorwe iperereza ku byari bigamijwe n’uburyo bari bakoresheje bagerageza kwinjira ahantu hatari hafunguriwe abantu bose.
Kuki batemerewe kwinjira?
Ikibazo cyabayeho nticyari gusa kuba abo bantu batari bafite uburenganzira bwo kwinjira. Ikindi cyatumye ibintu bikomera ni uko, nk’uko amakuru yatangajwe abivuga, amakuru bari batanze atari ahuye n’ibyangombwa bari bafite.
Ibi byatumye bakurikiranwaho ibyaha bishobora kuba birimo kwiyitirira umwirondoro w’undi muntu, uburiganya ndetse no kwinjira cyangwa kugerageza kwinjira ahantu hari hateganyijwe ibikorwa by’umutekano ukomeye nta ruhushya.
Afurika y’Epfo ifite amategeko n’ingamba bigenga umutekano w’ibikorwa bikomeye n’ahantu hahurira abantu benshi. Muri ayo mategeko harimo Safety at Sports and Recreational Events Act, 2010 (Act 2 of 2010), igena uburyo bwo gutegura no gucunga umutekano w’ibikorwa byashyizwe mu byiciro by’ibikorwa bikomeye.
Abo Banye-Congo bari baturutse he?
Kugeza ubu, amakuru yatangajwe ku ifatwa ry’abo bantu ntagaragaza mu buryo burambuye aho muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo bari baturutse cyangwa icyo bari bagamije gukora muri iyo nama.
Icyemejwe ni uko bari bafite ubwenegihugu bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo kandi bari bageze i Durban, aho ibikorwa bya SADC byaberaga.
Nta makuru arambuye yari yatangazwa agaragaza ko bari bafite aho bahuriye n’intumwa cyangwa abayobozi bari bitabiriye inama.
Hari n’undi wafashwe yiyise umuhanzi
Abanye-Congo babiri si bo bonyine bagiriye ikibazo mu bikorwa bya SADC i Durban.
Mu ntangiriro z’icyumweru cyabanjirije inama, undi muntu wari ufite ubwenegihugu bwa Zimbabwe na we yafashwe ubwo yageragezaga kwinjira ahaberaga ibikorwa by’inama, aho bivugwa ko yiyise umuhanzi.
Uyu muntu we yashinjwe kwinjira muri Afurika y’Epfo mu buryo bunyuranyije n’amategeko.
Ibi byerekana ubukana bw’ingamba z’umutekano zari zashyizweho mu gihe Durban yari yakiriye abayobozi n’intumwa zo mu bihugu 16 bigize SADC.
SADC yari yatangaje ko inama y’uyu mwaka yari igamije kuganira ku bibazo birimo iterambere ry’akarere, ubukungu, umutekano n’imikoranire hagati y’ibihugu biyigize.
Kuki umutekano wari ukomeye cyane?
Inama ya SADC ni igikorwa mpuzamahanga gihuriza hamwe abayobozi bakuru b’ibihugu na za guverinoma. Kubera iyo mpamvu, Afurika y’Epfo yari yarateguye ibikorwa by’umutekano mu byiciro bitandukanye mbere y’uko inama nyirizina iba.
Kuva ku wa 12 kugeza ku wa 14 Kanama 2026 habaye Inama y’Abaminisitiri ba SADC, mu gihe ku wa 15 Kanama habaye inama z’abayobozi bakuru n’abaminisitiri bashinzwe ibikorwa bya SADC bijyanye na politiki, ingabo n’umutekano.
Inama y’Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma yari iteganyijwe ku wa 17 Kanama 2026 muri Durban International Convention Centre.
Ni muri uwo mutekano ukomeye, aho igenzura ry’imyirondoro n’ibyangombwa ryari rikomeye cyane, kugira ngo abantu badafite uburenganzira batabona uko bagera ahateranira abayobozi bakuru.
Iperereza rirakomeje
Abashinzwe gutegura no gucunga umutekano w’iyi nama bavuze ko imyirondoro n’andi makuru arebana n’abafashwe bikomeje gukorwaho iperereza.
Bityo, kuba Abanye-Congo babiri barafashwe ntibihagije kugira ngo havugwe impamvu nyayo yabajyanye ahaberaga inama cyangwa icyo bari bagamije gukora. Ibyo bizamenyekana nyuma y’uko iperereza rirangiye ndetse, niba bikenewe, ubutabera bugafata umwanzuro ku byo bashinjwa.
Ku ruhande rw’abategura inama, ubutumwa bwatanzwe burasobanutse: umutekano w’abayobozi, intumwa n’abandi bitabiriye inama ni wo wahawe umwanya wa mbere, kandi umuntu wese wagerageza kuwuhungabanya cyangwa kwinjira nta burenganzira agomba kubazwa ibyo yakoze.
Minembwe Capital News






