Agahinda Gakomeye i Mwenga: Umugore Yishwe Nyuma yo Gufatwa ku Ngufu, Harasabwa Ubutabera n’Iperereza
Mpuzamahanga
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)
Mu gihe uburasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) bukomeje guhura n’ibibazo bikomeye by’umutekano muke n’ihohoterwa rikorerwa abasivili, amakuru mashya aturuka mu mujyi wa Kamituga, muri Teritwari ya Mwenga, Intara ya Kivu y’Amajyepfo, yakomeje guteza impungenge zikomeye mu miryango iharanira uburenganzira bwa muntu ndetse no mu baturage baho.
Amakuru avuga ko umugore w’imyaka 32 y’amavuko yafashwe ku ngufu, nyuma akicwa n’abantu bitwaje intwaro mu gikorwa cy’ubugizi bwa nabi bivugwa ko cyabaye ku wa Kabiri tariki ya 13/07/2026. Umurambo w’uyu mugore waje kuboneka mu gitondo cyo ku wa Gatatu mu gace ka Kalinga, mu mujyi wa Kamituga.
Iki gikorwa cy’ubwicanyi n’ihohoterwa rikabije cyongeye kubyutsa impungenge ku mutekano w’abaturage muri bimwe mu bice bya Kivu y’Amajyepfo, aho abaturage bavuga ko ubuzima bw’abasivili bukomeje kuba mu kaga mu gihe imitwe yitwaje intwaro ikomeje kuba ikibazo gikomeye mu karere.
Ishyirahamwe ry’Abanyamakuru b’Abagore Baharanira Amahoro (AFJEP) ryamaganye byimazeyo ubu bugizi bwa nabi, risaba ko hakorwa iperereza ryimbitse kandi ridafite aho ribogamiye kugira ngo abakekwaho kugira uruhare muri iki cyaha bashyikirizwe ubutabera.
Mu butumwa bwatanzwe n’iri shyirahamwe, ryagaragaje ko ihohoterwa rikorerwa abagore rikomeje kuba ikibazo gikomeye gikeneye kwitabwaho n’inzego zose bireba, haba ku rwego rw’igihugu ndetse no ku rwego mpuzamahanga.
Rigira riti:
“Turamagana iki gikorwa cy’agahomamunwa cyo gufata ku ngufu no kwica umugore w’imyaka 32. Turasaba ko hakorwa iperereza rikomeye kandi ababigizemo uruhare bose bagashyikirizwa ubutabera.”
Abaharanira uburenganzira bwa muntu n’imiryango iharanira amahoro muri Kivu y’Amajyepfo basabye ko iki kibazo kidakwiye gusigara gusa mu maboko y’inzego z’ubutabera zo mu gihugu, ahubwo ko n’Umuryango w’Abibumbye (Loni) ndetse n’abandi bafatanyabikorwa mpuzamahanga bagomba kugira uruhare mu gukurikirana ihohoterwa rikomeje kuvugwa muri aka karere.
Bavuga ko ibikorwa nk’ibi bikwiye kubabaza umutimanama w’isi yose, kuko gukomeza kwibasirwa kw’abasivili, cyane cyane abagore n’abana, bigaragaza uburemere bw’ikibazo cy’ubutabera n’umutekano mu burasirazuba bwa Congo.
Abasesenguzi b’umutekano bagaragaza ko hakenewe iperereza ryigenga kandi rikorwa mu mucyo kugira ngo hamenyekane ukuri ku bwicanyi, gufata ku ngufu ndetse n’ibindi bikorwa byo guhonyora uburenganzira bwa muntu bikomeje kuvugwa mu bice bitandukanye bya RDC.
Kamituga: Aho Umutekano w’Abaturage Ukomeje Kuba Impungenge
Kamituga, umujyi uzwi cyane kubera ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro ya zahabu, ni hamwe mu hantu hakomeje kuvugwa ibibazo by’umutekano muke n’ibikorwa by’ihohoterwa.
Mu mezi ashize, abaturage ndetse n’imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu bakomeje kugaragaza impungenge ku bikorwa by’urugomo bishinjwa bamwe mu barwanyi ba Wazalendo, umutwe w’abarwanyi ukorana n’ingabo za Leta ya Congo (FARDC), aho bavuga ko hakomeje kubaho ibibazo birimo ubwicanyi, iterabwoba no guhungabanya umutekano w’abaturage.
Mu bihe bitandukanye, abaturage bo muri aka gace bagaragaje kutishimira uko umutekano wabo ucungwa, ndetse bamwe bigeze gutegura imyigaragambyo yo kwamagana ihohoterwa no gusaba ubuyobozi kongera kubarinda. Iyi myigaragambyo ariko yagiye ihura n’imbogamizi zituruka ku nzego z’umutekano.
Ibibazo ku Bushobozi bw’Inzego z’Umutekano mu Kurinda Abaturage
Abasesenguzi bavuga ko kuba ibikorwa nk’ibi bikomeje kuvugwa mu bice bimwe bigenzurwa n’ihuriro rigizwe n’ingabo za FARDC, ingabo z’u Burundi, imitwe ya Wazalendo ndetse n’abandi bafatanyabikorwa mu ntambara nka FDLR, bitera kwibaza ku bushobozi bw’izi nzego mu kuzuza inshingano zazo zo kurinda abaturage.
Bamwe mu baturage bavuga ko kuba batabona uburinzi buhagije bituma bamwe batangira gushaka ahandi babona ko hari umutekano n’ituze kurushaho.
Ni muri urwo rwego, bamwe mu baturage bo mu burasirazuba bwa Congo bagenda bagaragaza impamvu zituma bamwe bashobora kwiyegereza cyangwa gushyigikira ihuriro rya Alliance Fleuve Congo (AFC)/M23 na MRDP-Twirwaneho, bavuga ko babona ko hari ibice bigenzurwa n’iyo mitwe bifite umutekano ugereranyije n’ahandi hakomeje kuvugwa ibikorwa by’urugomo.
Abashyigikiye iyo mitwe bavuga ko mu bice birimo Minembwe, Goma, Bukavu, Masisi n’ahandi, hari abaturage bavuga ko babona impinduka mu bijyanye n’umutekano ugereranyije n’ahantu hakomeje kuvugwa ihohoterwa n’ubwicanyi.
Gusa, impuguke mu bya politiki n’umutekano zigaragaza ko ikibazo cy’amakimbirane yo mu burasirazuba bwa Congo kidakwiye gukemurwa n’imbaraga za gisirikare gusa, ahubwo ko hakenewe ibisubizo bishingiye kuri politiki, ubutabera, imiyoborere myiza no kurinda ubuzima bw’abaturage.
Isi Yongeye Guhamagarirwa Gukurikirana Ibibazo by’Uburenganzira bwa Muntu muri Congo
Urupfu rw’uyu mugore wo muri Kamituga rwongeye kugaragaza uburemere bw’ikibazo cy’ihohoterwa rishingiye ku gitsina ndetse n’ubwicanyi bukorerwa abasivili muri Kivu y’Amajyepfo.
Imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu irasaba ko ababigizemo uruhare bose, aho baba bakomoka hose cyangwa uwo baba bakorana wese, bashakishwa, bagakurikiranwa kandi bagahanwa hakurikijwe amategeko.
Mu gihe abaturage bakomeje gutaka bavuga ko badafite uburinzi buhagije, amaso akomeje kwerekeza ku Muryango w’Abibumbye n’umuryango mpuzamahanga kugira ngo bakurikirane uko uburenganzira bwa muntu bwubahirizwa mu bice bikomeje kurangwa n’intambara n’umutekano muke muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.






