Azarias Ruberwa Yongeye Kuvuga: Ibyihishe ku Mutekano wa Minembwe n’Ukuri ku Ntambara ya Congo
MINEMBWE CAPITAL NEWS
Uwahoze ari Visi Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Azarias Ruberwa Manywa, yongeye kugaruka mu ruhame rw’itangazamakuru, agaruka ku miterere y’umutekano n’ubuzima bw’abaturage bo mu Burasirazuba bwa RDC, by’umwihariko muri Minembwe no mu misozi y’i Mulenge, mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo.
Ruberwa, umwe mu banyapolitiki bakomeye bagize uruhare mu mateka ya politiki ya Congo nyuma y’intambara, yagaragaye mu kiganiro cyabereye kuri Space ya X cyateguwe n’umunyamakuru Stanis Bujakera Tshiamala, aho yagarutse ku bibazo by’umutekano, imibereho y’abaturage, inzira z’amahoro ndetse n’imvugo za politiki zikomeje kuranga impaka ku bibazo by’Akarere k’Ibiyaga Bigari.
Iki kiganiro cyari cyibanze ku ntambara yo mu Burasirazuba bwa RDC, Amasezerano ya Washington, ibiganiro bya Doha ndetse n’igitekerezo cy’ikiganiro cya politiki ku rwego rw’igihugu.
Ruberwa yongeye kuvuga ku kibazo cy’umutekano wa Minembwe
Mu magambo ye, Azarias Ruberwa yagaragaje impungenge ku kuba agahenge kari hagati y’impande zihanganye katubahirizwa uko bikwiye.
Yavuze ko abaturage ba Minembwe bari bamaze hafi amezi abiri babayeho mu ituze rigereranyije, ariko ko muri iyi minsi hari ibimenyetso bishobora gutuma umutekano wongera kuzamba, birimo amakuru y’ibitero bikoreshejwe drones.
Ibi bihura n’ibitekerezo Ruberwa yagiye agaragaza mu bihe bitandukanye, aho ashimangira ko ikibazo cy’umutekano wa Minembwe kidakwiye kureberwa gusa mu ndorerwamo y’intambara, ahubwo ko hakwiye kwitabwa cyane ku kurengera abasivili no gukemura ibibazo by’umuzi bimaze igihe bitera amakimbirane mu Burasirazuba bwa Congo.
Yamaganye uburyo abaturage bagirwaho ingaruka n’intambara
Ruberwa yibanze kandi ku ngaruka intambara igira ku baturage basanzwe, ashimangira ko ikibazo cy’umutekano kidakwiye gusobanurwa hifashishijwe imibare cyangwa amatangazo ya gisirikare gusa, mu gihe abaturage bari ku butaka bahura n’ibibazo bikomeye.
Yagaragaje ko ibikorwa by’intambara byangije amazu, amashuri, ibitaro, amatungo n’ibindi bikorwa by’abaturage, ndetse bigatuma bamwe bahunga ibyabo.
Ku bijyanye na Minembwe, yavuze kandi ko ibibazo by’itangwa ry’ibiribwa n’imbogamizi ku bucuruzi byagize ingaruka zikomeye ku mibereho y’abaturage.
Uwahoze ari Visi Perezida yasabye ko hakorwa iperereza ryigenga ku bikorwa byose by’ihohoterwa bivugwa muri ako gace, kugira ngo ukuri kumenyekane kandi ababigizemo uruhare, mu gihe byemejwe n’iperereza, babiryozwe.
Yagarutse ku mikoranire ya gisirikare hagati ya RDC n’u Burundi
Kimwe mu bice byagaragaye mu bitekerezo bya Ruberwa ni ibyerekeye imikoranire ya gisirikare hagati y’ingabo za Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo n’iz’u Burundi mu Burasirazuba bwa RDC.
Ruberwa yagaragaje impungenge ku buryo ubwo bufatanye bushobora kugira uruhare mu kugarura amahoro, mu gihe ibikorwa bya gisirikare bikomeje kugira ingaruka ku baturage bo mu bice byibasiwe n’intambara.
Yongeye no kuvuga ku bindi bice by’Uburasirazuba bwa Congo, birimo Fizi, Baraka, Masisi na Walikale, ashimangira ko ikibazo cy’agahenge kidakwiye kureberwa ahantu hamwe gusa, ahubwo ko impande zose zigomba kubahiriza ibyo ziyemeje.
Umuntu ufite ubunararibonye mu mateka ya politiki ya Congo
Azarias Ruberwa ntabwo ari umuntu mushya mu bibazo bya politiki n’umutekano bya RDC.
Yabaye umwe mu ba Visi Perezida ba Repubulika muri Guverinoma y’Inzibacyuho hagati ya 2003 na 2006, ndetse aza no kuba Minisitiri wa Leta ushinzwe Décentralisation n’ivugurura ry’inzego.
Ni umunyamategeko kandi azwiho kugira uruhare mu biganiro bya Sun City ndetse no mu bikorwa byagize uruhare mu iyubakwa ry’inzego za Congo nyuma y’intambara.
Uburambe bwe muri politiki ya Congo ndetse no mu biganiro by’amahoro bituma amagambo ye ku bibazo by’umutekano w’Uburasirazuba akomeza gukurikiranwa n’abantu benshi.
Nubwo hari abatandukanye na we ku bibazo bimwe na bimwe, Ruberwa akomeje kugaragara nk’umwe mu banyapolitiki b’Abanyekongo bafite uburambe burebure mu biganiro by’amahoro, imiyoborere, umutekano n’ubwiyunge.
Ruberwa ashyira imbere ibiganiro aho gukomeza intambara
Mu butumwa bwe, Ruberwa yongeye gushimangira ko intambara idashobora gutanga igisubizo kirambye ku kibazo cya Congo.
Yasabye impande zihanganye guhitamo inzira y’ibiganiro n’ubwiyunge aho gushaka gutsinda ku rugamba.
Yagaragaje ko nta ruhande rukwiye kugerageza gutegeka urundi amahoro rukoresheje intwaro, kuko ibyo bishobora gukomeza uruziga rw’intambara, kwimura abaturage no kongera ibibazo by’ubutabazi.
Ibi bihura n’ibitekerezo yagiye agaragaza mu bihe bitandukanye, aho yashimangiye ko amahoro n’ubwiyunge bidakwiye gutegereza, kandi ko ibibazo by’amacakubiri, ubukene, umutekano muke n’imibanire y’abaturage bigomba gukemurwa mu buryo bwagutse.
Ubutumwa bwe ku banyapolitiki: amagambo akwiye kubaka, atari ugusenya
Ikindi cyagaragaye mu buryo Ruberwa yagarutse mu ruhame ni ugushimangira ko ikibazo cya Congo gikwiye kuganirwaho mu buryo bwubaka kandi bufite ubushishozi.
Mu gihe politiki yo muri RDC ikomeje kurangwa n’amagambo akomeye, ibirego hagati y’impande zitandukanye ndetse n’imvugo zishobora kongera amacakubiri, Ruberwa yasabye abanyapolitiki kwirinda amagambo ashobora kongera ubushyamirane.
Ku muntu ufite amateka maremare mu biganiro bya politiki n’amahoro, igitekerezo cye ni uko Congo ikeneye abayobozi bashobora kureba kure, bakibanda ku bibazo nyakuri biri ku butaka, aho gukomeza politiki ishingiye ku kwitana ba mwana.
Ruberwa akomeza kuba ijwi ku bibazo by’Abanyamulenge
Ku bijyanye n’Abanyamulenge, Ruberwa yakomeje kuvuga ku burenganzira bwabo nk’abaturage ba Congo no ku nshingano za Leta zo kubarinda nk’uko igomba kurinda abandi baturage bose.
Mu kiganiro yagiranye n’itangazamakuru mu kwezi kwa Karindwi 2026, yagaragaje ko ikibazo cy’Uburasirazuba bwa RDC kidakwiye kureberwa gusa mu ndorerwamo y’intambara, ahubwo ko hakenewe ibiganiro by’igihugu byibanda ku mutekano, imiyoborere, kurengera abaturage bose, kurwanya amacakubiri no guteza imbere ubwiyunge.
Ibi bituma kugaruka kwe mu itangazamakuru muri iki gihe bifatwa nk’ikintu gikomeye, cyane cyane mu gihe ikibazo cy’umutekano muri Minembwe n’ahandi mu Burasirazuba bwa RDC gikomeje kuba kimwe mu bibazo bikomeye igihugu gihanganye na byo.
Umwanzuro
Kugaruka kwa Azarias Ruberwa mu itangazamakuru kongereye ijwi ku kibazo cy’umutekano wa Minembwe ndetse n’intambara ikomeje guteza ibibazo mu Burasirazuba bwa RDC.
Mu magambo arangwa n’ubushishozi n’ubunararibonye mu mateka ya politiki ya Congo, Ruberwa yasabye ko ubuzima bw’abaturage n’amahoro bishyirwa imbere y’intsinzi ya gisirikare, kandi ko impande zose zigomba kubahiriza agahenge no gushaka igisubizo cya politiki.
Kuri benshi bamaze igihe bakurikirana politiki ya Congo, kugaruka kwa Ruberwa mu itangazamakuru bishobora kongera uburemere mu biganiro ku hazaza h’amahoro, ubwiyunge n’imiyoborere mu gihugu, cyane cyane mu Burasirazuba bwa RDC.
