Bibogobogo: Impaka zikomeje ku bivugwa by’ihohoterwa ry’Abanyamulenge n’uruhare rw’imitwe yitwaje intwaro
Mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo, mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, hakomeje kugaragara impaka zikomeye zishingiye ku mutekano w’Abanyamulenge batuye mu gace ka Bibogobogo. Bamwe mu bayobozi n’abaturage bavuga ko bakorerwa ihohoterwa rikabije ndetse n’imbogamizi zikomeye mu buzima bwa buri munsi, ibintu bamwe bavuga ko bifite isura ya jenoside.
Ibi byagarutsweho mu kiganiro cyabereye muri aka gace ka Bibogobogo ku itariki ya 03/05/2026, cyitabiriwe n’abayobozi b’igisirikare, abahagarariye ubutegetsi bwa Kinshasa, abarwanyi bo mu mitwe ya Mai-Mai, ndetse n’abaturage. Muri iyo nama hagaragaye impaka zikomeye ku bijyanye n’umutekano w’ako gace n’ibirego bishinjwa imitwe yitwaje intwaro ikorera muri iyo ntara.
Muri icyo kiganiro, umwe mu bayobozi b’Abanyamulenge wavuganye n’umunyamakuru w’Umurundi, yasobanuye ko abaturage bo muri Bibogobogo bavuga ko bamaze igihe kirekire babangamirwa, bagaragaza ko batagira ubwisanzure bwo kugenda no gusura ahandi hantu, ndetse bakavuga ko babuzwa bimwe mu burenganzira bw’ibanze nk’abandi baturage ba Congo.
Uyu muyobozi yavuze ko bamwe mu baturage babona ibi bibazo nka jenoside ikomeje, bashinja cyane cyane ibikorwa by’imitwe yitwaje intwaro irimo Mai-Mai, by’umwihariko iyobowe na Yakutumba, ndetse n’indi mitwe yibumbiye muri Wazalendo ivugwaho kugira uruhare mu mutekano muke muri ako gace.
Mu kiganiro cyitabiriwe n’abantu benshi, umwe mu baturage ba Bibogobogo yahagurutse atanga ubuhamya bwe, asaba ko hakwihutishwa kugarura amahoro arambye. Yagaragaje ko abaturage babaho mu bwoba buhoraho, aho bavuga ko bashobora kugabwaho ibitero igihe icyo ari cyo cyose.
Mu magambo ye yavuzwe mu rurimi rw’igiswahili, uyu muturage yasobanuye ko bumva ko imitwe yitwaje intwaro ibabangamira, anasaba ko abayobozi b’iyo mitwe bashyira imbere inzira z’amahoro mu kugarura ituze.
Ku ruhande rwa Leta, umwe mu bayobozi witabiriye iyo nama, Jaques Kongolo, wari uhagarariye ibiganiro by’ubutegetsi bwa Kinshasa, yavuze ko hari imyumvire itandukanye ku bijyanye n’abashinjwa guhungabanya umutekano, ashimangira ko hakiri amakuru atandukanye ku bikorwa by’imitwe ya Wazalendo.
Ku rundi ruhande, Yakutumba, umwe mu bayobozi b’imitwe ya Mai-Mai, na we yavuze ko atemera ko ibikorwa byose bivugwa bikorwa n’abarwanyi ayoboye, asaba ko hakorwa iperereza ryimbitse kugira ngo hamenyekane ukuri kw’ibiri kuvugwa.
Uyu muyobozi w’Abanyamulenge yakomeje asobanurira umunyamakuru ko ikibazo kitagarukira gusa ku mutekano, ahubwo no ku mbogamizi zo kugera ku masoko, ubuvuzi, kugenda mu bwisanzure ndetse n’ibindi bikenerwa mu buzima bwa buri munsi.
Yagize ati: “Abaturage bamaze imyaka badafite ubwisanzure busesuye, bityo ubuzima bwabo bukaba bugoye. Ntitukigenda uko twishakiye, kandi ntitukivugana n’abandi baturage ba Congo nk’uko byahoze.”
Yakomeje avuga ko hari n’ibice bimwe byafungiwe itumanaho, bigatuma abaturage batabasha kuvugana n’abo hanze, bikongera ubwoba n’ukwigunga mu buzima bwa buri munsi.
Nubwo ibi birego n’impaka bikomeje kugaragara, impande zitandukanye zemeranya ko hakenewe ibiganiro bihamye bigamije gushaka amahoro arambye no kugarura ituze mu baturage bose batuye muri ako gace.
Abaturage bo muri Bibogobogo bavuga ko icy’ingenzi kuri bo ari amahoro, ubwisanzure n’uburenganzira bwo kubaho nk’abandi Banyekongo bose, batabaho mu bwoba cyangwa mu bwigunge.
Ibiri kuvugwa muri Bibogobogo bigaragaza ishusho y’umutekano ukiri urujijo mu burasirazuba bwa Congo, aho ibirego, ibisobanuro n’impaka hagati y’impande zitandukanye bikomeje kugaragara. Icyakora, impande zose zisa nizemeranya ko amahoro arambye ari wo muti w’ibibazo bikomeje kugaragara muri ako gace.






