Bitakwira Yikomye Ubutegetsi n’Abatavuga Rumwe na Bwo: Ese Amagambo Ye Agaragaza Iki ku Miterere ya Politiki ya RDC Muri Iki Gihe?
Mu gihe Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) ikomeje guhura n’ibibazo bikomeye by’umutekano, intambara n’amakimbirane ya politiki, umunyapolitiki Justin Bitakwira yongeye kuvugisha benshi nyuma yo kwamagana gahunda iyo ari yo yose yo guhindura Itegeko Nshinga ry’iki gihugu.
Bitakwira yavuze ko yaba abari ku butegetsi ndetse n’abatavuga rumwe na bwo ari “abasazi babiri” bagomba “guhambirizwa hamwe” kugira ngo igihugu gikingirwe ibibazo bishobora kubaturukaho. Aya magambo yakwirakwijwe cyane mu bitangazamakuru no ku mbuga nkoranyambaga, agaragaza urwego rw’ubushyamirane n’ukutizerana bikomeje kuranga urubuga rwa politiki muri RDC.
Uyu munyapolitiki si ubwa mbere avuze amagambo akomeye cyangwa ateza impaka. Mu myaka yashize, yakunze kunengwa n’abaharanira uburenganzira bwa muntu ndetse n’amwe mu moko atuye mu Burasirazuba bwa RDC, cyane cyane Abanyamulenge n’Abatutsi muri rusange, bamushinja gukoresha imvugo zibibasira ndetse zigafatwa nk’izishobora gukongeza amacakubiri ashingiye ku moko.
Abamunenga bavuga ko inshuro nyinshi yagiye akoresha amagambo afatwa nk’atesha agaciro bamwe mu baturage b’Abanye-Congo, ndetse ko yanashinjijwe gushishikariza urubyiruko rwo mu moko amwe gufata intwaro mu rwego rwo guhangana n’Abanyamulenge, abo afata nk’abanzi. Nubwo ibyo birego byakomeje kuvugwa, Bitakwira yakomeje kuba umwe mu banyapolitiki bafite ijwi rikomeye mu mpaka zirebana n’umutekano n’imiyoborere ya RDC.
Ikindi cyakomeje kuvugwa ni umubano we wa hafi n’ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi. Mu bihe bitandukanye, Bitakwira yagiye agaragara nk’umwe mu banyapolitiki bashyigikiye cyane Perezida Tshisekedi n’imyanzuro y’ubutegetsi bwe. Hari n’abamufata nk’umwe mu bajyanama ba hafi b’uruhande rwashyigikiraga umurongo ukakaye ku bibazo by’umutekano byo mu Burasirazuba bw’igihugu.
Ababikurikiranira hafi benshi babona ko amagambo ya Justin Bitakwira agaragaza ikibazo gikomeye cya politiki ya RDC muri iki gihe: igihugu gifite amakimbirane menshi hagati y’abari ku butegetsi n’abatavuga rumwe na bwo, nyamara abaturage bakomeje guhura n’ibibazo birimo umutekano muke, ubukene n’intambara zimaze imyaka myinshi.
Mu gihe impande za politiki zikomeje guhangana ku bibazo birimo Itegeko Nshinga n’amatora, abaturage benshi bo mu Burasirazuba bwa RDC bakomeje kubaho mu buzima bugoye bwatewe n’intambara n’ubuhunzi.
Hari ababona ko amagambo ya Bitakwira agaragaza ko bamwe mu banyapolitiki batangiye gutakariza icyizere ibyiciro byose bya politiki, yaba ubutegetsi cyangwa opozisiyo, kubera kunanirwa gutanga ibisubizo bifatika ku bibazo igihugu gifite.
Nubwo impaka za politiki zikomeje gufata umwanya munini, hari abavuga ko ikibazo cyihutirwa kurusha ibindi ari ugushaka umuti urambye w’intambara zikomeje kubera mu Burasirazuba bwa RDC.
Iyi ntambara imaze imyaka myinshi yagize ingaruka zikomeye ku baturage, zirimo impfu, kwimurwa mu byabo, gusahurwa kw’imitungo no gusenyuka kw’imibereho y’abaturage. Mu bice byinshi byo muri Kivu y’Amajyepfo na Kivu y’Amajyaruguru, abaturage bakomeje kubaho mu bwoba bw’imirwano idahwema kubaho.
Ku ruhande rw’Abanyamulenge, imiryango n’abayobozi babo bakomeje kuvuga ko bamaze imyaka myinshi bahura n’ihohoterwa, imvugo zibibasira ndetse n’ibitero bavuga ko bagabwaho kubera inkomoko yabo. Ibi ni bimwe mu bibazo bikomeje kuvugwaho impaka hagati y’impande zitandukanye zirebwa n’umutekano wo mu Burasirazuba bwa RDC.
Ababikurikiranira hafi bavuga ko aho kwibanda cyane ku mpaka za politiki zirebana n’ubutegetsi cyangwa Itegeko Nshinga, Leta ya RDC yari ikwiye gushyira imbere gahunda zo kugarura amahoro, kurinda abaturage bose nta vangura, guhangana n’imvugo z’urwango no gushakira umuti ibibazo by’umutekano bimaze igihe birembeje igihugu.
Amagambo ya Justin Bitakwira yongeye kugaragaza uburyo urubuga rwa politiki muri RDC rukomeje kurangwa n’imvugo zikakaye n’amakimbirane hagati y’impande zitandukanye. Ariko kandi, yongeye kwibutsa ko mu gihe abanyapolitiki bahanganye ku bibazo by’ubutegetsi, abaturage bo mu Burasirazuba bw’igihugu bakomeje kwishyura igiciro kinini cy’intambara n’umutekano muke.
Ikibazo benshi bibaza ni iki: Ese abayobozi ba RDC bazashyira imbere gushaka ibisubizo ku bibazo by’umutekano n’ubumwe bw’Abanye-Congo bose, cyangwa impaka za politiki zizakomeza gufata umwanya munini kurusha ibibazo bibangamiye abaturage mu mibereho yabo ya buri munsi?
