Corneille Nangaa Avuze ku Buryo Bushya bwo Kurinda Minembwe: Fizi, Uvira, Kalemie na Lubumbashi Byaba Bifite Uruhare Rukomeye?
Minembwe Capital News
Mu muhango wo kwibuka abiciwe mu bwicanyi bwakorewe Abanyamulenge i Gatumba tariki ya 13/08/2004, Corneille Nangaa, Umuhuzabikorwa Mukuru w’Ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC/M23), yagarutse ku kibazo cy’umutekano wa Minembwe n’icyerekezo cy’imbaraga z’ihuriro ayoboye mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).
Nangaa yavuze ko, mu rwego rwo gushimangira umutekano wa Minembwe, hakenewe kureba kure y’umujyi wa Minembwe ubwawo. Yashimangiye ko umutekano w’ako gace udakwiye gutekerezwa gusa uhereye i Goma na Bukavu, ahubwo ko ugomba no kureberwa mu ishusho ihuza Fizi, Baraka, Uvira na Kalemie, ndetse n’ahandi nka Kolwezi na Lubumbashi.
Aya magambo agaragaza ko, mu ishusho ya politiki n’umutekano itangwa na Nangaa, Minembwe ayifata nk’igice cy’umurongo mugari w’umutekano n’imikoranire ihuza uduce dutandukanye two mu burasirazuba no mu majyepfo ashyira uburasirazuba bwa RDC.
Umutekano wa Minembwe n’imirwano muri Fizi na Mwenga
Amagambo ya Nangaa aje mu gihe imirwano hagati y’ingabo za Leta ya Congo n’imbaraga zishyigikiye AFC/M23, zirimo Twirwaneho, imaze igihe yiyongera mu bice by’imisozi ya Fizi, Mwenga na Uvira.
Raporo zitandukanye z’umutekano zagaragaje ko MRDP-Twirwaneho, ifitanye isano na AFC/M23, yagiye yagura ibirindiro mu bice bikikije Minembwe. Komite y’Akanama k’Umuryango w’Abibumbye gashinzwe ibihano kuri RDC na yo yagaragaje ko Twirwaneho ifitanye isano na AFC/M23 ndetse ko ayo matsinda akorana bya hafi.
Mu ntangiriro z’ukwezi kwa Karindwi 2026, amakuru y’umutekano yagaragaje ko MRDP-Twirwaneho yafashe Point Zéro, agace gafatwa nk’ingenzi mu rwego rwa gisirikare kubera umwanya wako ushobora gutuma hakurikiranwa inzira zerekeza mu Minembwe, mu misozi ya Mwenga ndetse no mu bibaya bya Fizi na Baraka.
Hari kandi amakuru avuga ko imbaraga zifitanye isano na AFC/M23 na Twirwaneho zagiye zigarurira cyangwa zigahinduranya ubutegetsi mu bice birimo Mikenge, Point Zéro, Kipupu, Kimete, Kabanja n’utundi duce two muri Fizi na Mwenga.
Icyakora, amakuru nk’aya y’ibikorwa bya gisirikare akwiye gusobanurwa nk’imirongo y’intambara ishobora guhinduka, aho kuba ko buri gace kavugwa ko kafashwe gakomeza kuguma burundu munsi y’uruhande rumwe.
Mu mezi ashize, imirwano yo mu misozi ya Fizi, Mwenga na Uvira yerekanye ko ihuriro rya AFC/M23 n’abafatanyabikorwa baryo rifite ubushobozi bwo gushyira igitutu ku birindiro bya FARDC no gufata imyanya ifite akamaro mu kugenzura inzira n’ubutaka.
Raporo ya Critical Threats ivuga ko mu mpera za Nyakanga, MRDP-Twirwaneho yafashe imyanya myinshi mu majyaruguru no mu majyepfo ya Minembwe, ndetse ikomeza imirwano n’imbaraga zishyigikiye Leta ya Congo mu gice cya Itombwe.
Muri icyo gihe, Leta ya Congo yakomeje kohereza ingabo n’ibikoresho mu turere twa Fizi, Baraka na Uvira mu rwego rwo guhangana n’izo mbaraga no kugerageza gusubirana ibice byafashwe.
Fizi, Baraka, Uvira na Kalemie: umuhora w’ingenzi w’umutekano
Ibi bituma amagambo ya Nangaa yerekeye Fizi, Baraka, Uvira na Kalemie afata uburemere bwihariye, kuko utwo duce dufite akamaro mu bijyanye n’inzira z’ubwikorezi, ibikoresho bya gisirikare, imipaka ndetse n’itumanaho hagati y’ibice bitandukanye byo mu burasirazuba bwa RDC.
Kugaruka kuri Gatumba na Minembwe icyarimwe na byo bifite igisobanuro gikomeye mu mateka y’Abanyamulenge n’umutekano wo mu karere k’Ibiyaga Bigari.
Tariki ya 13/08/2004, inkambi y’impunzi z’Abanyekongo i Gatumba mu Burundi yagabweho igitero. Raporo y’Umuryango w’Abibumbye ivuga ko abantu 152 bishwe, abandi 106 bagakomereka, naho abandi 8 baburirwa irengero.
Ubwicanyi bwa Gatumba bwamaganywe n’Umuryango w’Abibumbye n’Umuryango w’Afurika Yunze Ubumwe, kandi Akanama k’Umuryango w’Abibumbye gashinzwe Umutekano kasabye ko abawakoze bagezwa imbere y’ubutabera.
Ni muri uwo murongo w’amateka, aho ikibazo cy’umutekano w’Abanyamulenge n’amakimbirane y’intambara mu burasirazuba bwa RDC bimaze imyaka myinshi bifitanye isano, Nangaa yashyize Minembwe mu ishusho yagutse y’umutekano w’akarere.
Ibiganiro bya Doha n’imirongo y’intambara
Amagambo ya Nangaa kandi aje mu gihe ibiganiro by’amahoro bikomeje gushakirwa umuti w’intambara yo mu burasirazuba bwa RDC, cyane cyane binyuze mu nzira y’ibiganiro bya Doha.
Ku ruhande rumwe, hari imbaraga za dipolomasi zigamije kugabanya imirwano no gushyiraho uburyo bwo gukurikirana iyubahirizwa ry’amasezerano y’agahenge.
Ku rundi ruhande, ku butaka, imirwano yakomeje kugaragara mu bice bya Fizi, Mwenga na Uvira, aho impande zihanganye zikomeje guhatanira kugenzura imyanya ifite agaciro mu rwego rwa gisirikare.
Ibi bishimangira kimwe mu bibazo bikomeye biri imbere y’ibiganiro bya Doha: ese ibiganiro bya politiki bishobora kugera ku musaruro urambye mu gihe imirongo y’intambara ikomeje guhinduka ku butaka?
Icyerekezo kirenga Kivu y’Amajyepfo
Iyo ashyize hamwe Minembwe, Fizi, Baraka, Uvira, Kalemie, Kolwezi na Lubumbashi, Nangaa aba agaragaza ishusho irenze intambara yo mu misozi ya Kivu y’Amajyepfo.
Ni icyerekezo cyerekana ko AFC/M23 ibona ikibazo cy’umutekano wa Minembwe nk’igice cy’urusobe runini rw’imihanda, ubucuruzi, imipaka, ibigo by’ubutegetsi n’ahantu hafite agaciro mu bukungu bwa RDC.
Ariko ku ruhande rw’isesengura ry’umutekano, hari itandukaniro rikomeye hagati yo gutangaza icyerekezo no kugishyira mu bikorwa ku butaka. Kugeza ubu, ibikorwa bya AFC/M23 na Twirwaneho byagaragaye cyane mu bice bya Kivu y’Amajyepfo, cyane cyane hafi ya Minembwe no muri Fizi na Mwenga, mu gihe Uvira na Baraka bikomeje kuba ahantu h’ingenzi mu guhangana kw’impande.
Ku bw’ibyo, ubutumwa bwa Corneille Nangaa mu muhango wo kwibuka abiciwe i Gatumba bushobora gufatwa nk’ikimenyetso cy’uko AFC/M23 ishaka ko ikibazo cya Minembwe n’umutekano w’abaturage baho kitareberwa mu mipaka y’ako gace gusa, ahubwo kikashyirwa mu ishusho nini y’imiterere ya politiki, gisirikare n’ubukungu bya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Kugeza ubu, ikibazo gikomeye gisigaye ni ukureba niba icyo cyerekezo kizakomeza kugarukira ku rwego rw’amagambo n’imishyikirano ya politiki, cyangwa niba kizahinduka ibikorwa bifatika ku butaka mu gihe ibiganiro bya Doha bikomeje.





