Ibiganiro hagati ya Kinshasa na AFC/M23 mu Busuwisi byageze mu ihurizo rikomeye
Mu gihe amahanga yari ategereje ko ibiganiro by’amahoro bibera mu Busuwisi bizatanga umusaruro ugaragara, gahunda yo kuganira hagati ya Leta ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) n’ihuriro rya AFC/M23 iracyari mu rujijo rukomeye, aho impande zombi zisa n’izikomeje gutsimbarara ku myanya yazo.
Ibiganiro bya cyenda (9ème round) byasubukuwe tariki ya 14/04/2026 i Genève mu Busuwisi, nyuma y’igihe byari byarahagaze, bigizwemo uruhare n’abahuza barimo Leta Zunze Ubumwe za Amerika ndetse na MONUSCO nk’indorerezi.
Ibi biganiro byakurikiye amasezerano yari yarasinyiwe i Doha mu 2025, agamije gushyiraho uburyo bwo kugenzura agahenge k’intambara (cessez-le-feu). Ariko nubwo ibyo byari byitezweho gutuma ibintu byoroha, ku rugamba ho imirwano yakomeje mu bice bya Kivu y’Amajyaruguru n’iy’Amajyepfo.
Isesengura ryatanzwe n’impuguke zitandukanye, zirimo n’abatanze ibitekerezo kuri Radio Okapi, rigaragaza impamvu nyamukuru zituma ibiganiro bikomeza kudindira:
Kutizerana hagati y’impande zombi: buri ruhande rushinja urundi kutubahiriza agahenge k’intambara.
Ibibazo by’imfungwa: impaka zikomeye ziri ku rutonde rw’abagomba kurekurwa, aho Kinshasa yanga kurekura bamwe.
AFC/M23 ivuga ko ifite uburenganzira busesuye bwo kuyobora ibice yafashe no kuhakorera ibyo ishaka, ibintu Leta ya Congo itemera, bikaviramo impaka.
Nubwo ibiganiro biri kuba, ibikorwa bya gisirikare birakomeje, bigatuma icyizere cy’amahoro kigabanuka. Kuko ihuriro ry’ingabo za RDC ririmo FARDC, ingabo z’u Burundi n’imitwe ya Wazalendo na FDLR, rikomeje ibitero mu mihana ituwe n’Abanyamulenge mu bice bitandukanye birimo Minembwe, i Ndondo muri Kivu y’Amajyepfo ndetse no mu bindi bice byo muri Kivu y’Amajyaruguru.
Ariko kandi nubwo ibiganiro biri mu ihurizo, hari intambwe zimwe zagaragaye:
Impande zombi zemeye guhanahana imfungwa, nk’ikimenyetso cyo kubaka icyizere.
Hari n’ibiganiro ku gufungura inzira z’ubutabazi, nubwo na byo bikiri mu mpaka.
Ariko izi ntambwe ziracyafatwa nk’uduce duto tudahagije mu kugera ku masezerano arambye.
Amakuru agezweho agaragaza ko ibiganiro “bigeze mu ihurizo”, aho nta cyemezo gikomeye kirafatwa, kandi buri ruhande rugakomeza gushyira imbere inyungu zarwo.
Byongeye kandi, kwimurira ibiganiro mu Busuwisi bivuye muri Qatar byatewe n’impamvu mpuzamahanga zirimo ibibazo by’umutekano, bikaba byongeye kugaragaza uburyo iki kibazo gifite ingaruka zirenga imbibi za RDC.
Ariko nubwo ibiganiro bikomeje kudindira, amahanga aracyashyira igitutu ku mpande zombi ngo zikomeze inzira y’ibiganiro. Hari icyizere ko hashyirwaho uburyo bukomeye bwo kugenzura agahenge k’intambara, ibiganiro bikazibanda ku mpamvu z’umuzi w’iyi ntambara, ndetse hakaboneka amasezerano arambye.
Ariko kugeza ubu, ukuri ni uko inzira igana ku mahoro mu burasirazuba bwa RDC ikiri ndende kandi igoye, aho ibiganiro byo mu Busuwisi bitaragaragaza ibisubizo bifatika bishobora guhagarika burundu iyi ntambara imaze igihe kirekire.
Ibiganiro birakomeje, ariko biracyari mu gihirahiro gikomeye, mu gihe ku rugamba ho imirwano igikomeje—ikimenyetso cy’uko amahoro atarabona inzira yoroshye yo kugerwaho.





