Ihuriro Rikomeye ry’Abatavuga Rumwe n’Ubutegetsi muri RDC Ryatangaje Gutangiza Urubuga rwo Kurengera Itegeko Nshinga; Igitutu Cyiyongera kuri Félix Tshisekedi
Mu gihe Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ikomeje kwinjira mu bihe bya politiki birimo impaka n’ukutizerana hagati y’ubutegetsi n’abatavuga rumwe na bwo, abatavuga rumwe n’ubutegetsi batangaje ko ku wa Kabiri tariki ya 19/05/2026 bazakorera i Kinshasa ikiganiro gikomeye n’abanyamakuru cyo gutangiza ku mugaragaro ihuriro rishya rigamije “kurengera Itegeko Nshinga” n’imiyoborere ya demokarasi muri iki gihugu.
Iri huriro rihuza bamwe mu banyapolitiki bafite ijambo rikomeye muri RDC, barimo Delly Sesanga, Martin Fayulu, Jean-Marc Kabund, Moïse Katumbi, Matata Ponyo ndetse n’abandi banyapolitiki bamaze igihe banenga imikorere y’ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi.
Aba banyapolitiki bavuga ko impamvu nyamukuru izabahuza ni uguhagarika ibyo bita “imigambi yo guhindura Itegeko Nshinga” hagamijwe gufungurira Perezida Tshisekedi inzira yo gukomeza gutegeka manda ya gatatu, ibintu bavuga ko bishobora guteza igihugu ikibazo gikomeye cya politiki n’umutekano.
Mu mezi ashize, abatavuga rumwe n’ubutegetsi muri RDC bakomeje kugaragaza impungenge bavuga ko ubutegetsi bwa Perezida Tshisekedi burimo kugenda bwiyegereza ububasha bwose bw’igihugu, bugashyira ku ruhande amajwi atavuga rumwe na bwo.
Bashinja ubutegetsi bwa Kinshasa ibintu byinshi birimo:
Gukoresha inzego z’umutekano mu gucecekesha abatavuga rumwe na bwo;
Gushyira igitutu ku butabera kugira ngo bukorere inyungu za politiki;
Kunanirwa gukemura ikibazo cy’umutekano muke mu burasirazuba bwa RDC;
Ruswa n’imiyoborere bavuga ko idafite umurongo uhamye;
Gukoresha ikibazo cy’intambara nk’urwitwazo rwo gukomeza gukaza ububasha bwa Perezida.
Aba banyapolitiki bavuga ko hari ibimenyetso bigaragaza ko hari umugambi wo guhindura cyangwa gusobanura ukundi Itegeko Nshinga kugira ngo Perezida Tshisekedi azabashe kongera kwiyamamaza nyuma ya manda ebyiri zemewe n’amategeko.
Nubwo ubutegetsi bwa Kinshasa bwagiye buhakana ku mugaragaro ko nta gahunda yo guhindura Itegeko Nshinga ihari, abatavuga rumwe na bwo bavuga ko imvugo zimwe na zimwe z’abakomeye mu ishyaka riri ku butegetsi ndetse n’imigendekere ya politiki y’iki gihugu bitanga ibimenyetso bihagije by’uko hari umugambi uri gutegurwa buhoro buhoro.
Abasesenguzi benshi bavuga ko uku kwegerana kwa bamwe mu banyapolitiki bakomeye batavuga rumwe n’ubutegetsi bishobora kuba intambwe ikomeye mu kongera kubaka opposition ifite imbaraga muri RDC.
Martin Fayulu amaze igihe agaragaza ko amatora ya 2018 yamwibye intsinzi, mu gihe Moïse Katumbi na Matata Ponyo bakomeje kunenga ubuyobozi bwa Tshisekedi bavuga ko igihugu kirushaho kujya mu bibazo by’ubukungu n’umutekano.
Jean-Marc Kabund wahoze ari inshuti ya hafi ya Tshisekedi mbere yo kwitandukanya na we, na we yabaye umwe mu batangiye kunenga cyane ubutegetsi, ashinja Perezida kugendera ku miyoborere y’igitugu no gutesha agaciro demokarasi.
Ku ruhande rwa Delly Sesanga, akunze kuvuga ko RDC iri kugenda iva mu nzira ya Leta igendera ku mategeko, ahubwo igihugu kikaba kiri kugana ku butegetsi bushingiye ku muntu umwe n’itsinda rito rimukikije.
Kwamamaza iri huriro bishyira igitutu gikomeye kuri Perezida Félix Tshisekedi mu gihe igihugu kigihanganye n’ibibazo byinshi birimo intambara mu burasirazuba, ubukungu butifashe neza, ibibazo by’amoko n’ukutizerana hagati y’inzego za politiki.
Hari kandi impungenge ko gukomeza gushyamirana hagati y’ubutegetsi n’abatavuga rumwe na bwo bishobora kongera ubushyamirane muri politiki ya Congo, cyane cyane mu gihe abaturage benshi bagaragaza umunaniro n’uburakari batewe n’umutekano muke ndetse n’ubuzima bukomeje guhenda.
Abasesenguzi ba politiki y’akarere bavuga ko niba ubutegetsi bwa Kinshasa budashoboye gufungura urubuga rwa politiki no kugirana ibiganiro n’impande zitandukanye, RDC ishobora kongera kwinjira mu bihe by’amakimbirane ya politiki nk’ayagiye ayiranga mu bihe byashize.
Icyakora, hari n’abavuga ko iri huriro rishya rizasabwa kurenga inyungu z’abanyapolitiki ku giti cyabo, rikerekana gahunda ifatika ishobora guha icyizere abaturage ba Congo bamaze igihe kinini barambiwe amasezerano ya politiki atagira impinduka zifatika mu mibereho yabo ya buri munsi.
