Loni Yagaragaje Ikibazo Cy’Imizi muri RDC: Imiyoborere Mibi n’Ikoreshwa Ry’Umutungo Kamere Bikomeje Gukongeza Intambara
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)
Mu ijambo yagejeje ku ruhando mpuzamahanga, Umunyamabanga Mukuru w’Umuryango w’Abibumbye (Loni), António Guterres, yongeye kugaragaza impungenge zikomeye ku bibazo bimaze imyaka myinshi byugarije uburasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC). Yavuze ko ikoreshwa rinyuranyije n’amategeko ry’umutungo kamere rikomeje gutera inkunga imitwe yitwaje intwaro, bityo rikarushaho kongera imibabaro y’abaturage b’inzirakarengane.
Yashimangiye ko igihe kigeze kugira ngo ubuyobozi bwa RDC bushyire imbere imiyoborere isobanutse, iboneye kandi ibazwa inshingano, kugira ngo umutungo kamere w’igihugu ube ishingiro ry’amahoro arambye, iterambere rirambye n’ubusarangane bungana bw’inyungu z’ubukungu ku baturage bose.
Aya magambo agaragaza ko ikibazo cyo mu burasirazuba bwa RDC kidashingiye gusa ku mutekano, ahubwo gifitanye isano n’uburyo umutungo kamere ucungwa ndetse n’ingaruka amakimbirane akomeje kuwugiraho.
Mu myaka myinshi ishize, uburasirazuba bwa RDC bwakomeje kuba indiri y’intambara z’inzitane, ibikorwa by’imitwe yitwaje intwaro ndetse n’ibibazo bikomeye by’uburenganzira bwa muntu. Nubwo iki gihugu gifite umutungo kamere mwinshi urimo zahabu, coltan, cassitérite, lithium n’andi mabuye y’agaciro akenewe ku isoko mpuzamahanga, abaturage benshi bakomeje kubaho mu bukene bukabije, kwimurwa n’intambara ndetse no kubura serivisi z’ibanze.
Abasesenguzi benshi bagaragaza ko kugira ngo amahoro arambye aboneke, hakenewe impinduka mu miyoborere, kubaka inzego zikomeye zicunga umutungo wa Leta no kurwanya ruswa n’ikoreshwa ritanyuze mu mucyo ry’umutungo kamere.
Mu bice byinshi byo mu burasirazuba bwa RDC, hakomeje kuvugwa ibikorwa by’urugomo bikorwa n’imitwe yitwaje intwaro itandukanye, bikaba bikomeje kugira ingaruka zikomeye ku baturage b’abasivili. Ibibazo by’umutekano bikomeje gutuma ubuhinzi, ubucuruzi n’ibindi bikorwa by’iterambere bihungabana, ibintu bikomeza kongera ubukene n’ibibazo by’ubutabazi.
Mu ijambo rye, Umunyamabanga Mukuru wa Loni yashimangiye ko umutungo kamere wa RDC ukwiriye kuba ishingiro ry’iterambere n’amahoro aho kuba intandaro y’intambara n’ubukene. Yasabye ko habaho ubufatanye hagati ya Leta, abafatanyabikorwa mpuzamahanga n’abaturage mu gushyiraho uburyo bunoze bwo gucunga neza umutungo kamere no kuwubyaza umusaruro mu nyungu z’abaturage bose.
Abasesenguzi bavuga ko iyo umutungo kamere ucunzwe neza kandi ukabyazwa umusaruro mu mucyo, ushobora guteza imbere ibikorwa remezo, uburezi, ubuvuzi, imihanda, amashanyarazi n’ibindi bikenerwa n’abaturage, bityo ukagabanya impamvu zitera amakimbirane.
Nubwo amahanga akomeje gusaba ko habaho amahoro n’imiyoborere myiza, ikibazo cyo mu burasirazuba bwa RDC gikomeje gusaba ibisubizo bya politiki, ibiganiro n’ingamba zirambye zo kurinda abasivili no guteza imbere iterambere rirambye.
Ibyatangajwe n’Umunyamabanga Mukuru wa Loni byibanda ku gukumira ikoreshwa rinyuranyije n’amategeko ry’umutungo kamere no guteza imbere imiyoborere myiza. Ku bijyanye n’inshingano z’impande zihanganye cyangwa ibivugwa ku nkunga ihabwa imitwe yitwaje intwaro n’abayobozi batandukanye, hakenewe ibimenyetso byizewe kandi byagenzuwe mbere yo kubitangaza nk’ukuri, kuko ibyo bikomeje kuba impaka zishingiye kuri politiki n’umutekano.






