Perezida Ndayishimiye yavuze ku ruzinduko i Kigali n’umubano w’u Burundi n’u Rwanda ukomeje kuzamo agatotsi
Perezida w’u Burundi, Evariste Ndayishimiye, uri no ku buyobozi bw’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (AU) muri iki gihe, yatangaje ko nta cyamubuza kugirira uruzinduko i Kigali mu gihe cyose haba habonetse impamvu ibimusaba, cyane cyane mu nshingano ze zo guhagararira Afurika.
Ibi yabitangaje mu kiganiro cyihariye yagiranye n’umuyoboro wa YouTube wa Yaga Burundi, mu gihe umubano hagati y’u Burundi n’u Rwanda umaze imyaka irenga ibiri warazambye, ndetse ugahungabanya imigenderanire isanzwe iranga ibihugu byombi.
Umubano w’u Burundi n’u Rwanda watangiye kuzamo agatotsi mu buryo bugaragara kuva mu 2015, nyuma y’ihungabana rya politiki ryabaye i Bujumbura rikurikiye icyemezo cyo kongera manda kwa nyakwigendera Pierre Nkurunziza. Icyo gihe, ubuyobozi bw’u Burundi bwashinje u Rwanda kwakira no gufasha bamwe mu barwanya ubutegetsi, ibirego u Rwanda rwahakanye kenshi.
Mu myaka yakurikiyeho, ibi bibazo byakomeje gufata indi ntera, aho u Burundi bwakunze gushinja u Rwanda gufasha umutwe wa RED-Tabara ushinjwa ibikorwa byo guhungabanya umutekano mu Burundi. U Rwanda na rwo rwagiye rutera utwatsi ibyo birego, rukavuga ko ari ibinyoma bidafite ishingiro.
Ibi byatumye mu 2023 u Burundi bufata icyemezo gikomeye cyo gufunga imipaka yabwo yo ku butaka ibuhuza n’u Rwanda, icyemezo cyagize ingaruka ku buhahirane, urujya n’uruza rw’abaturage, ndetse n’imibanire y’imiryango ifitanye isano ku mpande zombi.
Ndayishimiye yagaragaje ko, nubwo hari ibibazo byihariye hagati y’ibihugu byombi, bitagomba kuvangwa n’inshingano ze ku rwego rw’umugabane wa Afurika. Yashimangiye ko u Rwanda ari igihugu kigize AU ayoboye, bityo ko mu gihe cyose haba hari igikorwa gikomeye cy’umuryango cyamusaba kugera i Kigali, nta mpamvu yamubuza kuhagenda.
Yagize ati: “Habayeho ikintu gituma bavuga bati ‘uhagarariye Afurika ni we uzagenda’, nta ngorane.”
Yakomeje asobanura ko, nubwo hari ubushyamirane, abayobozi b’ibihugu byombi bakomeza guhura mu nama mpuzamahanga, haba ku rwego rw’akarere, umugabane ndetse n’isi yose, kandi bagafatanya mu byemezo rusange bireba inyungu za Afurika.
Perezida Ndayishimiye yanenze imyumvire ishobora gutuma abaturage b’ibihugu byombi bagaragara nk’abanzi, ashimangira ko Abanyarwanda n’Abarundi basanzwe ari abavandimwe bafite amateka ahuriweho.
Yagize ati: “Abanyarwanda n’Abarundi ntabwo bangana. Hariho abantu baba bafite politiki idahuza n’iy’ikindi gihugu.”
Yongeyeho ko, nubwo bavuga ko imipaka ifunze, hari Abanyarwanda bagaragara mu Burundi, bigaragaza ko ubusabane bw’abaturage budashobora guhagarikwa burundu n’ibyemezo bya politiki.
Nubwo yagaragaje ubushake bwo gukomeza imikoranire ku rwego rwa AU, Ndayishimiye yashimangiye ko u Burundi butiteguye gufungura imipaka yo ku butaka ibuhuza n’u Rwanda. Impamvu nyamukuru atanga ni uko igihugu cye kigifite impungenge z’umutekano, ashinja u Rwanda gukomeza gutiza umurindi ibikorwa by’imitwe ishaka guhungabanya ituze ry’u Burundi.
Iki cyemezo gikomeje kugira ingaruka zitandukanye zirimo:
Kugabanuka kw’ubucuruzi bwambukiranya imipaka,
Ihungabana ry’imibereho y’abaturage bari basanzwe bakora ingendo za buri munsi,
Kudindira kw’imikoranire y’akarere ka Afurika y’Iburasirazuba (EAC).
Nubwo amagambo ya Perezida Ndayishimiye agaragaza ko hari icyizere ku rwego rw’imikoranire mpuzamahanga, by’umwihariko muri AU, ikibazo cy’umubano w’u Burundi n’u Rwanda kiracyari ingorabahizi isaba ubushake bwa politiki ku mpande zombi.
Abasesenguzi bagaragaza ko igisubizo kirambye gishobora kuboneka binyuze mu biganiro byimbitse, kubaka icyizere hagati y’impande zombi, no kureka gukoresha ibirego bya politiki nk’intwaro y’ubutegetsi.
Mu gihe ibyo bitaragerwaho, umubano w’ibihugu byombi uzakomeza kuba urimo urujijo, hagati y’ubufatanye bukomeje ku rwego mpuzamahanga n’ubushyamirane bukigaragara ku rwego rw’ibihugu byombi.






