Perezida Trump Yatangaje ko Amahoro Hagati ya Amerika na Iran Yegereje, Nubwo Tehran Igikemanga Amasezerano
Mu gihe amakimbirane hagati ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika na Repubulika ya Kisilamu ya Iran akomeje gukurikiranwa n’amahanga yose kubera ingaruka zayo ku mutekano mpuzamahanga no ku bukungu bw’isi, Perezida wa Amerika Donald Trump yatangaje ko amasezerano y’ibanze agamije guhagarika intambara hagati y’impande zombi yegereje kugerwaho.
Trump yabivugiye mu kiganiro yagiranye n’abanyamakuru ku wa Kane ari mu biro bya Perezida wa Amerika (Oval Office), aho yavuze ko ibiganiro biri hagati ya Washington na Tehran byageze ku rwego rushimishije.
Yagize ati: “Twageze hafi cyane y’amasezerano meza ashobora kurangiza intambara no gusubiza amahoro mu karere.”
Aya magambo yaje nyuma y’uko Trump atangaje ko yahagaritse ibitero bishya byari biteganyijwe kugabwa kuri Iran, icyemezo cyafashwe n’abasesenguzi benshi nk’ikimenyetso cyerekana ko Amerika ishaka guha umwanya inzira y’ibiganiro aho gukomeza inzira y’intambara.
Nubwo Perezida Trump agaragaza icyizere, ubuyobozi bwa Iran bwo ntibwemeza ko hari intambwe ifatika imaze guterwa.
Umuvugizi wa Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ya Iran, Esmail Baghaei, yatangaje kuri televiziyo ya Leta ko amakuru yerekeye amasezerano ari “ibitekerezo bishingiye ku gukekeranya” kandi ko nta cyemezo gifatika kirafatwa.
Yashimangiye ko Tehran ikomeje kurebera hafi imyitwarire ya Washington mbere yo kwemera ko ibiganiro byageze ku musaruro.
Ibi byerekana icyuho kigikomeye hagati y’impande zombi, kuko Iran isaba ko Amerika ibanza gutanga ibimenyetso bifatika byo kugabanya igitutu cya gisirikare n’icy’ubukungu mbere yo kugera ku masezerano arambye.
Ku wa 28 Kamena 2026, Amerika ifatanyije na Israel yagabye ibitero bikomeye ku bikorwa bya gisirikare no ku bikorwaremezo Iran yifashisha mu rwego rw’umutekano.
Ibyo bitero byakurikiwe n’ibikorwa byo kwihimura bya Iran, byibasiye Israel ndetse n’ibihugu byo mu karere k’Ikigobe cy’Abarabu bifitanye umubano wa hafi na Washington.
Iran kandi yafashe icyemezo cyo kugabanya cyane urujya n’uruza rw’amato mu nyanja ya Hormuz, inzira inyuramo hafi kimwe cya gatatu cy’ibikomoka kuri peteroli n’igice kinini cya gaz byoherezwa ku masoko mpuzamahanga.
Icyo cyemezo cyateje impungenge zikomeye ku masoko y’ingufu ku isi, bituma ibiciro bya peteroli bizamuka mu buryo budasanzwe.
Abasesenguzi bavuga ko politiki ya Perezida Trump muri iki gihe iri hagati y’inzira ebyiri zitandukanye ariko zuzuzanya.
Ku ruhande rumwe, Washington ikomeje kugaragaza ubushake bwo gukoresha imbaraga za gisirikare igihe ibona inyungu zayo cyangwa iz’abafatanyabikorwa bayo, cyane cyane Israel, zibangamiwe.
Ku rundi ruhande, ubuyobozi bwa Trump bushaka kwirinda intambara ndende kandi ihenze ishobora kugira ingaruka ku bukungu bwa Amerika ndetse no ku matora ateganyijwe imbere.
Ni yo mpamvu Trump akomeje gutanga ubutumwa bubiri busa n’ubuvuguruzanya: rimwe akavuga ko yiteguye kugaba ibitero bikomeye kurusha ibindi byose byabayeho, ubundi agatangaza ko amahoro n’amasezerano biri hafi kugerwaho.
Ibi ni uburyo bwo gushyira igitutu kuri Iran kugira ngo yemere ibiganiro, ariko nanone bikerekana ko Amerika ishaka kugera ku ntsinzi ya dipolomasi aho kwinjira mu ntambara yeruye mu Burasirazuba bwo Hagati.
Ku ruhande rwa Iran, ubuyobozi bw’ikirenga bukomeje kugaragaza ko budashaka gutanga intege imbere y’igitutu cya Amerika.
Tehran yifuza ko habaho amasezerano atuma ikurirwaho ibihano by’ubukungu byayihombeje mu myaka myinshi ishize, ikanongera kubona ubushobozi bwo kugurisha peteroli yayo ku rwego mpuzamahanga nta mbogamizi.
Iran kandi ishaka ko Amerika yemera ubusugire bwayo ndetse ikareka gushyigikira ibikorwa bya gisirikare biyibasira mu karere.
Ariko kandi, Iran ikomeje kongera ubushobozi bwayo bwa gisirikare ndetse n’ubw’abafatanyabikorwa bayo mu karere, ibintu byerekana ko yiteguye impande zombi: amahoro cyangwa gukomeza guhangana.
Nyuma y’itangazo rya Trump rivuga ko amahoro yegereje, ibiciro bya peteroli ku isoko mpuzamahanga byahise bigabanuka.
Peteroli ya Brent Crude, ifatwa nk’igipimo mpuzamahanga, yamanutse igera hafi ku madolari 89 kuri buri kagunguru, igabanukaho hafi 4,4%.
Ibi byerekana ko amasoko mpuzamahanga yemera ko kugabanuka kw’umwuka mubi hagati ya Amerika na Iran bishobora koroshya ubwikorezi bwa peteroli muri Hormuz no kugabanya impungenge zari zimaze amezi menshi zugarije ubukungu bw’isi.
Nubwo Perezida Trump akomeje kuvuga ko amasezerano yegereje, impuguke nyinshi mu bya politiki mpuzamahanga zibona ko urugendo rugana ku mahoro rugifite inzitizi nyinshi.
Kutizerana hagati ya Washington na Tehran, ikibazo cy’ibihano by’ubukungu, gahunda za Iran za gisirikare ndetse n’uruhare rwa Israel muri aya makimbirane ni bimwe mu bibazo bishobora gutuma ibiganiro bitagenda neza.
Icyakora, kuba impande zombi zikomeje kuvuga ku masezerano aho gukomeza kwibanda gusa ku ntambara, ni ikimenyetso cy’uko hari amahirwe yo kugabanya ubushyamirane no gushaka umuti wa dipolomasi ushobora kuzana ituze mu Burasirazuba bwo Hagati no ku rwego mpuzamahanga.
