RDC: Ibihano bya Amerika kuri Kabila—Itangazo rikomeye rya Kinshasa rihishura impamvu, rikanatanga gasopo kuri manda ya Tshisekedi
Leta ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), ibinyujije mu itangazo rirerire ryasohowe i Kinshasa, yagaragaje impungenge n’isesengura ryimbitse ku bihano Leta Zunze Ubumwe za Amerika zafatiye uwahoze ari Perezida w’iki gihugu, Joseph Kabila Kabange. Iri tangazo ryagarutse ku mpamvu zishingirwaho n’uruhande rwa Amerika, rinaboneraho gusobanura uko ubutegetsi bwa Congo bubibona ndetse n’ingaruka bishobora kugira ku buzima bwa politiki y’igihugu.
Mu mpamvu nyamukuru zatanzwe n’uruhande rwa Amerika, hagarutswe cyane ku cyemezo cyafashwe n’ubutegetsi bwa Kabila cyo gusubika amatora y’umukuru w’igihugu mu buryo bunyuranyije n’Itegeko Nshinga, bikozwe mu gihe cy’imyaka ibiri irenzeho manda yari yemewe. Iyi myanzuro yafashwe mu bihe byateje impagarara zikomeye mu gihugu, abaturage n’imiryango mpuzamahanga bagaragaza ko byari ukwica amahame ya demokarasi no gutesha agaciro inzego z’amategeko.
Itangazo rya Leta ya Kinshasa ryibanze ku gusobanura ko ayo mateka ari ingenzi mu gusobanukirwa impamvu z’ibihano byafatiwe Kabila, ariko rinagaragaza ko ibyo byabaye ari isomo rikomeye ku bayobozi bose bayoboye cyangwa abazayobora RDC. By’umwihariko, iri tangazo ryumvikanishije ko ibikorwa byo kunyuranya n’Itegeko Nshinga bishobora gukurura ingaruka zikomeye zirimo ibihano mpuzamahanga, kwangirika kw’isura y’igihugu no guhungabanya umutekano w’imbere mu gihugu.
Ikindi cyagarutsweho mu buryo bwihariye ni uko iri tangazo rifatwa nk’ubutumwa butaziguye ku buyobozi buriho bwa Perezida Félix Tshisekedi. Mu gihe hari ibiganiro n’impaka zikomeje kuvugwa ku mushinga ushobora guhindura Itegeko Nshinga, cyane cyane mu gihe manda ya nyuma ya Perezida iri kugana ku musozo mu 2028, Leta ya Kinshasa yagaragaje ko hakenewe ubushishozi n’ubwitonzi bukomeye mu byemezo byose bifitanye isano n’amategeko shingiro.
Ababikurikiranira hafi bagaragaza ko uku kugaruka ku mateka ya Kabila mu itangazo rya Leta bifite igisobanuro kirenze kure ibyahise, kuko bishobora kuba ari uburyo bwo kwerekana umurongo Leta ishaka gukurikiza mu kubahiriza amategeko no kwirinda amakosa yashyize igihugu mu bibazo mu bihe byashize. Bemeza ko ibi bishobora no gufatwa nk’uburyo bwo kugerageza kugarura icyizere cy’abaturage n’abafatanyabikorwa mpuzamahanga.
Ku rundi ruhande, hari ababona ko iri tangazo rifite n’uburemere bwa politiki mu gihugu imbere, aho rishobora kongera ubushyamirane hagati y’abashyigikiye ubutegetsi bwa Kabila n’abari ku butegetsi ubu. Ibi bishobora kugira ingaruka ku bwumvikane bwa politiki no ku mikorere y’inzego za Leta mu gihe igihugu cyitegura ibihe by’amatora biri imbere.
Mu gusoza, itangazo rya Leta ya RDC rishimangira ko kubahiriza Itegeko Nshinga no gukurikiza amahame ya demokarasi ari inkingi ya mwamba y’ituze n’iterambere rirambye. Rinagaragaza ko amateka ya politiki ya vuba aha akwiye kuba isomo rikomeye rituma abayobozi b’iki gihugu bafata ibyemezo birambye, birengera inyungu z’abaturage kandi bikarinda igihugu gusubira mu bibazo by’umutekano muke n’igitutu mpuzamahanga.
