RDC: Ibirego Bikomeye ku Ngabo za Leta Zishinjwa n’Abaturage b’i Uvira na Mwenga
Mu gihe umutekano ukomeje kuba ikibazo gikomeye mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), abaturage batuye mu bice by’imisozi ya Bijombo ku Ndondo muri teritware ya Uvira, ndetse n’abo mu misozi ya i Tombwe muri teritware ya Mwenga, bakomeje kugaragaza impungenge zikomeye ku ihohoterwa bavuga ko rikorerwa abasivili n’ingabo za Leta zifatanyije n’iz’u Burundi.
Aba baturage bavuga ko, mu gihe bakora ingendo z’amaguru berekeza mu mujyi wa Uvira, bahura n’ibikorwa byo kubanyaga no kubambura ibyabo, bikorwa n’abasirikare ba FARDC ku bufatanye n’ingabo z’u Burundi. Ibi babigarutseho mu nyandiko bageneye itangazamakuru, basaba ko ubutumwa bwabo bwagera ku buyobozi bukuru buri i Kinshasa kugira ngo hafatwe ingamba zihuse.
Bagize bati:
“Twebwe abaturage bo mu misozi y’i Ndondo muri Uvira n’abo mu misozi ya Tombwe muri Mwenga, cyane cyane mu gace ka Gipupu, duhangayikishijwe n’ihohoterwa rikomeje gukorwa n’abasirikare ba FARDC n’ingabo z’u Burundi. Batunyaga ibyacu igihe tuba turi mu rugendo tujya i Uvira. Turasaba ko mwadutabariza ku buyobozi bwa Leta i Kinshasa.”
Aba baturage, barimo ab’amoko atandukanye arimo Abapfulero, Abanyindu n’Abashi, bavuga ko ubucuruzi bwabo bwahungabanye bikomeye kubera umutekano muke. Bemeza ko, uretse kunyagwa amafaranga n’ibicuruzwa, hari n’igihe bamwe bicwa n’izo ngabo cyangwa bagafungwa bashinjwa kuba ibyitso by’inyeshyamba.
Ikindi cyagarutsweho cyane ni uko aba baturage bavuga ko hari aho banyura bakagira amahoro kurusha ahandi. Bagaragaza ko iyo bageze mu bice bigenzurwa na AFC/M23 ndetse na MRDP-Twirwaneho, bahasanga umutekano mwiza ugereranyije, nubwo ari imitwe irwanya ubutegetsi.
Bagize bati:
“Biratangaje kubona abasirikare ba Leta ari bo badutera ubwoba bakatunyaga kandi ari bo bagombye kuturinda. Ariko iyo tugeze mu bice bigenzurwa na AFC/M23 na Twirwaneho, tugira amahoro adasanzwe.”
Iyi mvugo igaragaza uburemere bw’ikibazo cy’icyizere abaturage bafitiye inzego z’umutekano za Leta, aho bamwe batangiye kubona ko aho Leta itagenzura neza ari ho bumva bafite amahoro kurusha aho igomba kubarindira.
Amakuru ava muri ibyo bice agaragaza kandi ko hari ibibazo byihariye byibasira Abanyamulenge, aho banyura muri izo nzira bagahohoterwa, bamwe bakicwa, abandi bagafatwa nk’abanzi b’igihugu, bagafungwa cyangwa bagakorerwa ihohoterwa rikabije, bamwe bakoherezwa i Kinshasa bagafungwa. Ibi bikomeje guteza impagarara n’amakimbirane ashingiye ku moko.
Kugeza ubu, uburasirazuba bwa RDC bukomeje kuba indiri y’amakimbirane. Nubwo Leta ya RDC ikomeje gushimangira ko iri gushyira imbaraga mu kugarura amahoro, ibirego nk’ibi bikomeje kugaragaza icyuho gikomeye mu mikorere y’inzego z’umutekano no mu kurinda abasivili.
Hari kandi impungenge ku ruhare rw’ingabo z’amahanga, zirimo iz’u Burundi, mu bikorwa bya gisirikare muri icyo gihugu, aho bamwe mu baturage bazishinja uruhare mu ihohoterwa ribakorerwa.
Abakurikiranira hafi ibibazo byo muri RDC bagaragaza ko gukemura iki kibazo bidashingiye gusa ku bikorwa bya gisirikare, ahubwo bisaba n’ingamba za politiki zirambye zirimo ibiganiro n’impinduka mu miyoborere, kugira ngo icyizere hagati y’abaturage n’ubutegetsi cyongere kubakwa.
Mu gihe abaturage bakomeje gutabaza, hibazwa ingamba Leta ifata nyuma yo kumva ayo makuru, n’icyo yakora mu buryo bwihuse kugira ngo irinde uburenganzira n’umutekano w’abasivili, by’umwihariko abari mu bice bikomeje kugarizwa n’intambara n’umutekano muke.
