RDC mu Ihurizo Rikomeye ry’Umutekano: Raporo y’Ibanga Yagaragaje Intege Nke za FARDC n’Impamvu Ikomeje Gutsindwa na AFC/M23 na MRDP-Twirwaneho
Mu gihe Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) ikomeje guhura n’intambara zikomeye mu Burasirazuba bw’igihugu, raporo y’ibanga iherutse kujya hanze yagaragaje ishusho iteye impungenge y’imikorere n’imibereho y’ingabo za FARDC, ibintu bikomeje kugira uruhare rukomeye mu gutsindwa kw’iki gisirikare imbere y’ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC/M23) ndetse na MRDP-Twirwaneho.
Iyo raporo, yakozwe n’impuguke mu by’umutekano n’abasesenguzi ba gisirikare bakurikiranira hafi ikibazo cya Congo, igaragaza ko igisirikare cya FARDC kiri mu bibazo bikomeye by’imiyoborere, imicungire mibi y’umutekano, ruswa, ikibazo cy’imibereho y’abasirikare ndetse no kubura ubushobozi buhagije bwo kurwana intambara z’iki gihe.
Raporo ivuga ko bamwe mu basirikare ba FARDC boherezwa ku rugamba mu ntara za Kivu bajya ku mirongo y’imbere baherekejwe n’abagore n’abana babo kubera ubwoba bwo kubasiga mu bice bidafite umutekano cyangwa kubera kubura aho kuba. Ibi byagaragajwe nk’ikimenyetso cy’ubuyobozi bubi n’imikorere mibi y’igisirikare cya Congo.
Perezida Félix Tshisekedi ubwe aherutse kwemera ku mugaragaro ko hari abasirikare badashobora kujya ku rugamba ngo basige imiryango yabo inyuma kubera imibereho mibi, ikibazo cy’amacumbi ndetse n’umutekano muke ubangamiye imiryango yabo.
FARDC imaze imyaka myinshi ihanganye n’ibibazo by’ivugurura ridakorwa neza. Nyuma y’Intambara ya Kabiri ya Congo yatangiye mu 1998, igihugu cyagerageje gushyira hamwe imitwe yitwaje intwaro itandukanye kugira ngo ibe igisirikare kimwe cya Leta. Icyo gihe abarwanyi benshi bahoze mu nyeshyamba binjijwe muri FARDC badafite amahugurwa ahagije cyangwa umurongo umwe w’imikorere.
Ibyo byatumye FARDC iba igisirikare kirimo amatsinda menshi adafite ubumwe, aho bamwe bakomeje kugira loyauté ku bahoze ari abayobozi babo aho kuyigira kuri Leta. Abasesenguzi bavuga ko kugeza ubu icyo kibazo kigihari, ndetse ko ari imwe mu mpamvu nyamukuru zituma FARDC ikomeza kugira intege nke ku rugamba.
Mu myaka yakurikiyeho, Congo yakomeje gushora amafaranga menshi mu rwego rw’umutekano, ariko ikibazo gikomeye cyakomeje kugarukwaho ni ruswa n’inyerezwa ry’ingengo y’imari yagenewe igisirikare.
Nubwo Leta ya RDC yakomeje kongera ingengo y’imari y’igisirikare uko imyaka ishira, raporo zinyuranye zigaragaza ko amafaranga menshi atagera ku basirikare bari ku rugamba.
Mu ngengo y’imari ya Leta ya Congo y’imyaka iheruka, miliyari nyinshi z’amafaranga y’Abanyekongo zagenewe urwego rw’umutekano n’igisirikare, ariko hakomeje kuvugwa ikibazo cy’abasirikare badahembwa ku gihe, kutabona ibikoresho bihagije, kubura intwaro zigezweho ndetse n’imibereho mibi mu bigo bya gisirikare.
Hari kandi ikibazo cyiswe “abasirikare b’impapuro”, aho bamwe mu bayobozi ba gisirikare bashinjwa gushyira ku rutonde amazina y’abasirikare batabaho kugira ngo bahembwe amafaranga yabo. Ibi byagiye bitungwa agatoki nk’imwe mu mpamvu amafaranga menshi y’igisirikare aburirwa irengero.
Raporo kandi ivuga ko FARDC ikeneye nibura abasirikare 120,000 batojwe neza, bafite ibikoresho n’imyitozo bihagije, kugira ngo babashe guhangana n’imitwe irimo AFC/M23 ifite imirwanire iteguye neza kandi ikoresha uburyo bwa gisirikare bugezweho.
Abasesenguzi bagaragaza ko AFC/M23 ifite uburyo bw’imirwanire bwihuse kandi buteguye neza, harimo gukoresha amakuru y’ubutasi, kugaba ibitero bitunguranye no kugenzura neza imirongo y’urugamba.
Mu gihe FARDC ikunze kuvugwamo ikibazo cyo kutagira koordinasiyo hagati y’imitwe yayo, AFC/M23 yo ikunze kugaragaza imikorere ifite umurongo umwe ndetse n’ubuyobozi bufata ibyemezo vuba.
Hari kandi ikibazo cy’ihuzagurika ry’ingabo za FARDC ku rugamba. Raporo ivuga ko bamwe mu basirikare bajya ku rugamba badafite morale ihagije kubera ibibazo by’imishahara, kubura ibikoresho ndetse no kutizerana n’abayobozi babo.
Ku ruhande rwa MRDP-Twirwaneho, uyu mutwe ukomeje kugira imbaraga cyane cyane mu bice bya Minembwe no mu bindi bice by’imisozi ya Kivu y’Amajyepfo kubera kumenya neza terrain ndetse no kugira uburyo bw’imirwanire bushingiye ku kugenda byihuse no gukoresha uduce tw’imisozi bigoye kugeramo.
Abaturage benshi bo mu Burasirazuba bwa Congo bakomeje kuba hagati y’iyo mirwano, aho ibihumbi by’abaturage bimaze guhunga ingo zabyo kubera umutekano muke ukomeje kwiyongera.
Impuguke mu bya gisirikare zivuga ko niba RDC ishaka kubaka igisirikare gikomeye, bisaba ivugurura rikomeye ririmo:
- Kurwanya ruswa mu gisirikare;
- Guhemba abasirikare ku gihe;
- Kunoza imibereho y’imiryango yabo;
- Gutanga imyitozo ya gisirikare igezweho;
- Gushora imari mu bikoresho n’ikoranabuhanga bya gisirikare;
- Kubaka ubuyobozi bufite umurongo uhamye kandi bwizewe.
Abasesenguzi bavuga ko igihe ibyo bibazo bitarakemuka, FARDC izakomeza kugira intege nke imbere y’imitwe yitwaje intwaro ikorera mu Burasirazuba bwa Congo, cyane cyane AFC/M23 na MRDP-Twirwaneho, bakomeje kwagura ibice bagenzura no gukaza ibikorwa bya gisirikare.
