RDC Yatangije Ivugururwa ry’Amagereza, Ariko Ikibazo cy’Infungwa Zitaraburana Kiracyahangayikishije

MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)

Guverinoma ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), ibinyujije kuri Minisitiri w’Ubutabera akaba n’Umurinzi w’Amategeko (Garde des Sceaux), Guillaume Ngefa Atondoko Andali, ku wa Gatandatu tariki ya 18/07/2026, yatangije ku mugaragaro inyubako nshya igenewe kuberamo iburanisha rusange (audiences publiques) muri Gereza ya Gisirikare ya Ndolo i Kinshasa. Ibi biri muri gahunda ya Leta yo kuvugurura amagereza ya gisirikare no kuyongerera ubushobozi mu rwego rw’umutekano n’imikorere.

Uyu muhango witabiriwe n’abayobozi bakomeye bo mu nzego z’umutekano n’ubutabera, barimo Umujyanama Wihariye wa Perezida wa Repubulika ushinzwe umutekano, Eberande Kolongele, Uhagarariye Umunyamabanga Mukuru wa Minisiteri y’Ingabo, Colonel Jonathan Mutombo Muteba, ndetse n’abayobozi bakuru b’ubutabera bwa gisirikare.

Mu ijambo rye, Minisitiri Guillaume Ngefa yavuze ko iyi nyubako ari kimwe mu bikorwa bigaragaza ubushake bwa Guverinoma bwo kuvugurura urwego rw’amagereza no kurwubakira ku mahame y’ubunyamwuga. Yasobanuye ko gahunda ya Leta itagamije gusa kubaka inyubako nshya, ahubwo igamije no kongerera ubushobozi amagereza binyuze mu gukoresha ikoranabuhanga rigezweho, guhugura abakozi no kunoza imicungire yayo.

Yagize ati:

“Intego yacu ni ukubaka amagereza agezweho kandi arinzwe neza hifashishijwe ikoranabuhanga rishya. Iyi nyubako ni ikimenyetso cy’ubushake bwa Leta bwo gukomeza kubaka inzego zikomeye, kubahiriza agaciro ka muntu no guteza imbere imikorere ya serivisi za Leta.”

Yakomeje avuga ko ivugururwa rya Gereza ya Ndolo rigaragaza icyerekezo cya Guverinoma cyo kubaka urwego rw’amagereza rujyanye n’amahame y’igihugu ndetse n’amahame mpuzamahanga arengera uburenganzira bwa muntu.

Nyuma yo gutaha iyi nyubako, Minisitiri Ngefa yashyikirije ubuyobozi bwa Gereza ya Ndolo ibikoresho bishya birimo imodoka enye, imwe muri zo ikaba ari imbangukiragutabara (ambulance), camera 46 zigenzura umutekano, ndetse n’igikoresho kigezweho gifasha gusaka no gutahura ibyuma.

Nubwo Guverinoma ikomeje gushora imari mu kubaka amagereza no kuyaha ibikoresho bigezweho, impirimbanyi nyinshi ziharanira uburenganzira bwa muntu zikomeje kugaragaza ko ikibazo gikomeye kidakwiye kwirengagizwa ari ugutinda kw’ubutabera cyangwa kutabugeraho ku bafungwa benshi.

Mu bice bitandukanye bya RDC, hakomeje kuvugwa abafungwa bamara imyaka myinshi bafunzwe batarigeze bagezwa imbere y’urukiko ngo baburanishwe. Bamwe bamara imyaka itanu cyangwa irenga bataramenya neza ibyo baregwa cyangwa aho dosiye zabo zigeze. Ibi bikomeje kunengwa nk’ibibangamira ihame ry’ubutabera buboneye ndetse n’uburenganzira bw’ibanze bwa muntu.

Impirimbanyi z’uburenganzira bwa muntu zimaze igihe zisaba ko ivugururwa ry’amagereza ryaherekezwa no kwihutisha iburanisha ry’imanza, kongera ubushobozi bw’inkiko no kubahiriza ihame rivuga ko umuntu wese afatwa nk’umwere kugeza igihe urukiko rubimuhamije.

Ku bijyanye n’ibivugwa ku ifungwa ry’Abanyamulenge, bamwe mu bahagarariye uwo muryango n’imiryango imwe n’imwe iharanira uburenganzira bwa muntu bavuga ko hari abafungwa bafungwa bazira inkomoko yabo cyangwa bagafungwa igihe kirekire bataraburana. Ibi ni ibirego bikomeje kuvugwa n’impande zitandukanye, kandi bisaba gukorwaho iperereza ryigenga kandi ritabogamye kugira ngo ukuri kumenyekane, abarengana bahabwe ubutabera, naho abakekwaho ibyaha baburanishwe mu mucyo hakurikijwe amategeko.

Abasesenguzi bemeza ko kubaka inyubako zigezweho no kugura ibikoresho bishya ari intambwe nziza, ariko ko agaciro nyako k’urwego rw’ubutabera kagaragarira mu kubahiriza amategeko, kurinda uburenganzira bw’abafungwa no gutanga ubutabera ku gihe. Kubahiriza ihame rivuga ko nta muntu ukwiye gufungwa igihe kirekire ataraburana ni imwe mu nkingi z’ingenzi z’igihugu kigendera ku mategeko.

Iki gikorwa cyo gutangiza inyubako nshya cyahuriranye n’Umunsi Mpuzamahanga wa Nelson Mandela, wizihizwa buri mwaka ku wa 18/07. Uyu munsi wibutsa isi yose indangagaciro zo kwimakaza ubutabera, kubaha ikiremwamuntu, amahoro n’uburenganzira bwa muntu.

Mu gihe Guverinoma ya RDC ikomeje gutangaza gahunda yo kuvugurura amagereza no kongera ubushobozi bwayo, impirimbanyi z’uburenganzira bwa muntu zikomeje gusaba ko iryo vugurura ryajyana n’ivugururwa ryimbitse ry’urwego rw’ubutabera, kugira ngo hatazagira umuturage wongera kumara imyaka myinshi afunzwe ataraburana, kandi buri wese ahabwe uburenganzira busesuye nk’uko biteganywa n’Itegeko Nshinga ndetse n’amasezerano mpuzamahanga igihugu cyashyizeho umukono.