Abanyapolitiki ba Fizi-Itombwe bashyigikiye ibiganiro bya Tshisekedi, basaba ko Minembwe ihabwa umwanya wihariye

Itsinda ry’abanyapolitiki bakomoka muri Teritwari ya Fizi na Secteur y’Itombwe ryatangaje ku mugaragaro ko rishyigikiye umushinga w’ibiganiro by’igihugu watangijwe na Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Félix Tshisekedi. Icyakora, iri tsinda ryagaragaje ko kugira ngo ibyo biganiro bigire icyo bigeraho, abaturage n’abahagarariye Minembwe bagomba kugira umwanya ugaragara mu biganiro bizareba ahazaza h’igihugu.

Mu itangazo ryashyizwe ahagaragara i Kinshasa ku itariki ya 30/08/2026, ryavuze ko bashyigikiye gahunda y’ibiganiro by’igihugu yatangijwe na Perezida Tshisekedi, banemeza ko abanyamuryango b’iri tsinda biteguye kubigiramo uruhare ku nzego zose.

Iri tsinda kandi ryavuze ko rishima uburyo ibiganiro biteganyijwe gutegurwamo, ariko risaba ko uruhare rwa Fizi-Itombwe, by’umwihariko urwa Minembwe, rwitabwaho mu buryo bwihariye.

Kuki Minembwe ishyirwa imbere muri ibi biganiro?

Abanyapolitiki bo muri Teritwari ya Fizi-Itombwe, barimo Abanyamulenge badashyigikiye umurongo wo kwiranaho n’Ababembe n’Abapfulero, bavuga ko Minembwe iri mu bice by’igihugu byagiye biba ihuriro ry’ibibazo bikomeye by’umutekano, politiki n’ibibazo bishingiye ku moko mu gihe cy’imyaka myinshi.

Mu itangazo ryabo, bavuga ko Minembwe ari igice cyibasiwe n’ibyo bise “revendications existentielles”, ni ukuvuga ibibazo bifitanye isano n’uburenganzira bwo kubaho, kwemerwa no kugira umwanya mu gihugu.

Bashimangira kandi ko abaturage ba Minembwe atari abantu barebera kure ibibazo byabaye muri ako karere, ahubwo ko bagiye kuba abafatanyabikorwa ndetse n’abahohotewe n’ibibazo by’umutekano bishingiye ku moko byagiye birangwa muri ako karere kuva kera.

Ibi ni ingenzi mu gihe ikibazo cya Minembwe gikomeje kuba kimwe mu bibazo bikomeye bitandukanya imyumvire ya politiki n’imibereho y’abaturage mu burasirazuba bwa Congo.

Fizi-Itombwe ivuga ko ibiganiro bishobora kuba inzira yo kuva mu ntambara

Iri tsinda rivuga ko ibiganiro by’igihugu bishobora kuba amahirwe yo gushaka ibisubizo ku bibazo bimaze igihe byugarije Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.

Rivuga ko Fizi-Itombwe ikwiye kuvanwa mu mvugo z’intambara, ahubwo abaturage baho bagahabwa amahirwe yo gutanga ibitekerezo no kugira uruhare mu gushaka ibisubizo birambye.

Mu yandi magambo, ubutumwa bwabo busa n’ubushimangira ko amahoro adashobora kubakwa gusa n’abafata ibyemezo i Kinshasa, ahubwo ko n’abaturuka mu bice bimaze igihe byibasiwe n’intambara bagomba kugira uruhare mu kugena ibisubizo bizashyirwa mu bikorwa.

Iri tsinda ryagaragaje kandi ko Fizi-Itombwe ishaka kugira uruhare mu gusobanura no kubaka ibisubizo birambye by’amahoro n’iterambere, atari muri Congo gusa, ahubwo no mu karere k’Ibiyaga Bigari.

Inkunga ku biganiro bya Tshisekedi, ariko hari ubutumwa bukomeye burimo

Nubwo iri tangazo rishyigikira gahunda ya Perezida Félix Tshisekedi, harimo n’ubutumwa bushobora kumubera ikizamini gikomeye.

Impamvu ni uko gushyigikira ibiganiro bidahagije iyo hari ibyiciro by’abaturage cyangwa uturere twumva ko tutahagarariwe bihagije.

Kuba Fizi-Itombwe ishyigikiye ibiganiro ariko ikihutira gusaba ko Minembwe ihabwa umwanya wihariye, bishobora gusobanurwa nk’ubutumwa bwo gusaba ko ibiganiro bitaba urubuga rw’abanyapolitiki bakomeye gusa, ahubwo bikaba n’umwanya wo kumva abaturage baturuka mu bice byagiye bigirwamo ingaruka n’amakimbirane.

Politiki ya Tshisekedi ihagaze ite muri iki gihe?

Gahunda y’ibiganiro by’igihugu ya Tshisekedi ije mu gihe ubutegetsi bwa Kinshasa bugomba guhangana n’ibibazo bikomeye bya politiki n’umutekano, cyane cyane mu burasirazuba bw’igihugu.

Mu myaka ishize, ubutegetsi bwa Tshisekedi bwakomeje kunengwa n’abatavuga rumwe na bwo ndetse n’ibice bimwe by’abaturage bavuga ko hari ibyiciro by’Abanye-Congo bitumva bihagarariwe bihagije muri gahunda za politiki z’igihugu.

Ku ruhande rumwe, Perezida Tshisekedi ashaka kwerekana ko ibiganiro bishobora kuba inzira yo guhuza Abanye-Congo no gushakira hamwe ibisubizo ku bibazo by’igihugu.

Ku rundi ruhande, icyizere cy’iyo gahunda kizaterwa cyane n’uko abazitabira bazatoranywa, abazahagararirwa n’abazaba batari muri ibyo biganiro.

Ni aha ikibazo cyo kutagira uruhare kwa bamwe gishobora kuvamo ikibazo gikomeye cya politiki.

Ikibazo cyo guhezwa gishobora kuba umutwaro kuri gahunda y’ibiganiro

Iyo gahunda y’ibiganiro by’igihugu igamije koko gushaka ubwiyunge n’amahoro, ikibazo cy’uhagarariwe n’utahagarariwe kizaba ingenzi cyane.

Fizi-Itombwe ivuga ko abaturage bayo, cyane cyane abo muri Minembwe, bamaze imyaka myinshi bari hagati y’ibibazo by’umutekano n’ibibazo by’amoko.

Bityo, kutabaha umwanya uhagije mu biganiro bishobora gutuma bamwe bumva ko ibiganiro by’igihugu bitabareba, kandi ibyo bikaba binyuranye n’intego yo kubaka ubwiyunge bw’igihugu.

Ikindi kibazo ni uko iyo hari abaturage bumva ko batumvwa cyangwa ko batagira ijambo mu biganiro bigena ahazaza habo, bishobora gukomeza kubyutsa kutizerana hagati yabo n’ubutegetsi.

Fizi-Itombwe ishaka kuva mu mwanya w’“ikibazo” ikajya mu mwanya w’“umuti”

Ubutumwa bw’iri tsinda bushobora kumvikana mu buryo bwagutse: Fizi-Itombwe ntishaka ko ikomeza kuvugwa gusa mu rwego rw’intambara, imitwe yitwaje intwaro n’umutekano muke.

Ahubwo irashaka ko abahatuye bagira uruhare mu biganiro byerekeranye n’icyakorwa kugira ngo ikibazo gikemuke burundu.

Iyi ni impinduka ikomeye mu mvugo ya politiki: kuva ku kuvuga abaturage nk’abahora bagize ikibazo, ukabafata nk’abafatanyabikorwa mu gushaka umuti.

Minembwe n’ikibazo cy’ubwenegihugu n’uburenganzira bwa politiki

Ikibazo cya Minembwe ntigishobora gutandukanywa n’impaka zimaze imyaka myinshi zirebana n’ubwoko, ubwenegihugu, ubuyobozi bw’inzego z’ibanze, umutekano n’uburenganzira bwo kugira uruhare muri politiki.

Iyo izi mpaka zidakemuwe binyuze mu biganiro bya politiki, zishobora gukomeza gutanga umusaruro w’amakimbirane.

Ni yo mpamvu ubutumwa bwa Fizi-Itombwe busa n’ubusaba Kinshasa kureba ikibazo cya Minembwe nk’ikibazo cya politiki n’imiyoborere kigomba gukemurwa mu biganiro, aho kugisiga mu rwego rw’umutekano gusa.

Ikizamini gikomeye kiri imbere ya Perezida Tshisekedi

Ikibazo kizaba niba ubutegetsi bwa Kinshasa buzashobora gushyiraho ibiganiro bizagaragaza ubwisanzure, ubudasa bw’ibitekerezo ndetse n’uruhare rw’ibice bitandukanye by’igihugu, harimo n’abaturuka mu bice byibasiwe cyane n’intambara.

Niba ibiganiro bizaba ibyo guha ijambo abantu bake basanzwe bafite ijambo muri politiki, bishobora kongera kutizerana.

Ariko niba bizaba urubuga rwo kumva n’abaturage bo mu bice byagiye bisigara inyuma, bishobora kuba intambwe ikomeye igana ku bwiyunge.

Itangazo ry’abanyapolitiki ba Fizi-Itombwe rishimangira ko bashyigikiye ibiganiro by’igihugu bya Perezida Félix Tshisekedi kandi biteguye kubigiramo uruhare ku nzego zose.

Ariko inkunga yabo izanye n’ubutumwa bukomeye: amahoro arambye muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ntashobora kubakwa mu gihe hari abaturage bumva ko basigajwe inyuma mu biganiro bibagena.

Minembwe, nk’uko iri tsinda ribivuga, ikwiye kutaba gusa ahavugwa mu gihe cy’intambara, ahubwo ikwiye kuba hamwe mu hantu havugirwa ibisubizo by’amahoro, ubwiyunge n’iterambere.

Ubu amaso azaba kuri Kinshasa kugira ngo harebwe niba uyu mugambi w’ibiganiro uzabasha guhindura amagambo akajyana mu bikorwa, kandi niba abavuga ko bamaze igihe batumvwa bazahabwa umwanya wo kuvuga no kugira uruhare mu byemezo bizagena ejo hazaza ha Congo.