Menya icyajyanye Tshisekedi muri Israel: Umutekano, ikoranabuhanga n’ishoramari ku isonga mu mubano mushya wa RDC na Israel
Minembwe Capital News
Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Félix-Antoine Tshisekedi Tshilombo, yageze i Yeruzalemu muri Israel ku wa Mbere tariki ya 31/08/2026, mu ruzinduko rw’akazi rugamije kurushaho gushimangira umubano hagati ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo na Israel.
Tshisekedi yagiye muri Israel ku butumire bwa Perezida w’icyo gihugu, Isaac Herzog. Muri uru ruzinduko, ateganyijwe kugirana ibiganiro na Perezida Herzog ndetse na Minisitiri w’Intebe wa Israel, Benjamin Netanyahu.
Ni iki cyajyanye Tshisekedi muri Israel?
Ku isonga mu ngingo ziteganyijwe kuganirwaho harimo umutekano n’ingabo, ariko ibiganiro ntibizagarukira kuri izo nzego gusa.
Hazaganirwa kandi ku buhinzi, ibikorwa remezo, ingufu, ikoranabuhanga rihanitse ndetse n’amahirwe y’ishoramari rya Israel muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Perezidansi ya RDC ivuga ko izi ari inzego z’ingenzi mu iterambere ry’igihugu no mu gushimangira ubusugire bwa RDC.
Tshisekedi kandi azasuzuma aho amasezerano y’ubwumvikane yashyizweho umukono ku itariki ya 27/07/2026 ageze, ndetse hanarebwe uburyo abashoramari bo muri Israel bakwinjira mu mishinga ijyanye na Corridor ya Lobito.
Ibi bituma uru ruzinduko rutagaragara gusa nk’urw’ububanyi n’amahanga, ahubwo runafite isura y’ubukungu, umutekano n’ikoranabuhanga.
Umutekano n’intambara: Kuki Israel ishobora kuba umufatanyabikorwa w’ingenzi kuri RDC?
RDC iri mu bihe bikomeye by’umutekano, cyane cyane mu burasirazuba bw’igihugu, aho intambara n’imitwe yitwaje intwaro bikomeje kugira ingaruka ku baturage no ku mikorere y’inzego za Leta.
Ni muri uwo murongo ibiganiro bya Tshisekedi na Israel ku mutekano n’ingabo bifite uburemere bwihariye.
Israel imaze imyaka myinshi ishora imbaraga mu kubaka uburyo bwo kurinda igihugu bushingiye ku makuru y’ubutasi, ikoranabuhanga, igenzura ry’ahantu, kurinda imipaka, kurwanya iterabwoba no gukoresha ikoranabuhanga mu bikorwa by’umutekano.
Ubunararibonye bw’iki gihugu bushobora gutanga amasomo kuri RDC, cyane cyane mu bijyanye no guhuza amakuru y’umutekano, gukoresha ikoranabuhanga no kongera ubushobozi bw’inzego zishinzwe kurinda igihugu.
Ariko ubufatanye nk’ubu ntibukwiye gusobanurwa nk’aho Israel ishobora gukemura intambara ya RDC mu buryo bworoshye.
Ibibazo by’umutekano byo mu burasirazuba bwa Congo bifite amateka maremare kandi birimo impamvu za politiki, umutekano, ubukungu n’imibanire y’abaturage.
Ikoranabuhanga cyangwa ibikoresho bya gisirikare byonyine ntibihagije; bisaba kandi imiyoborere myiza, inzego zikora neza n’ibisubizo bya politiki.
Israel n’ubushobozi bwo guhuza umutekano n’ikoranabuhanga
Kimwe mu bintu bishobora gukurura RDC muri Israel ni uburyo iki gihugu cyubatse urwego rw’ikoranabuhanga rufasha mu nzego zitandukanye, kuva ku mutekano kugeza ku buhinzi, imikoreshereze y’amazi, ubuvuzi n’ingufu.
Mu bijyanye n’umutekano, Israel izwiho gushora cyane mu bushakashatsi n’ikoranabuhanga rikoreshwa mu kurinda igihugu. Ibi birimo uburyo bwo gukusanya no gusesengura amakuru, kurinda ibikorwa remezo ndetse no gukoresha ikoranabuhanga mu guhangana n’ibyugarije umutekano.
Kuri RDC, igihugu gifite ubuso bunini cyane n’imbibi ndende, amasomo nk’aya ashobora kuba ingenzi mu gihe Kinshasa ishaka kuvugurura uburyo bwo gucunga umutekano w’igihugu no kugenzura imipaka.
Imiyoborere: Icyo RDC ishobora kwigira kuri Israel
Ubufatanye bwa RDC na Israel ntibugarukira ku ntambara.
Israel yanubatse ubunararibonye bukomeye mu guteza imbere ikoranabuhanga, guhanga udushya, gucunga amazi, ubuhinzi bukoresha ikoranabuhanga no guteza imbere imishinga y’ubushakashatsi.
Ibi ni ingenzi kuri RDC kuko ari igihugu gifite ubutaka bunini, umutungo kamere mwinshi n’amazi menshi, ariko kikaba kigihura n’imbogamizi mu guhindura iyo mitungo imbaraga z’iterambere ry’abaturage.
Urugero, ubuhinzi bukoresha ikoranabuhanga bushobora gufasha RDC kongera umusaruro, mu gihe ikoranabuhanga ryo gucunga amazi n’ingufu rishobora kugira uruhare mu guhangana n’ibibazo by’ibikorwa remezo.
Hari kandi isomo ry’ingenzi mu bijyanye no guhuza ubushakashatsi, amashuri, abikorera na Leta, kugira ngo udushya tuvemo imishinga ifatika kandi itanga imirimo.
Umubano wa RDC na Israel ugeze he?
Umubano wa Kinshasa na Yeruzalemu umaze igihe, ariko mu myaka ya vuba wongeye gufata indi ntera.
Tshisekedi yari yarasuye Israel mu 2021. Mu kwezi kwa gatatu 2020, yari yaranagaragaje ubushake bwo kurushaho guteza imbere umubano n’iki gihugu, harimo no gushimangira uruhare rw’ubukungu na ambasade ya RDC i Yeruzalemu.
Ikindi cyabaye intambwe ikomeye ni uruzinduko Perezida Isaac Herzog yagiriye i Kinshasa ku itariki ya 11/11/2025.
Uru ruzinduko rwafashije kongera imbaraga mu mubano wa dipolomasi hagati y’ibihugu byombi.
Muri icyo gihe, impande zombi zagaragaje ko umutekano, ingabo, ubuhinzi, ibikorwa remezo, ikoranabuhanga n’ibidukikije ari zimwe mu nzego z’ingenzi z’ubufatanye.
Umutekano wo mu Burasirazuba bwa RDC nawo uri ku meza
Ikibazo cy’umutekano mu burasirazuba bwa RDC na cyo cyagiye kigarukwaho mu biganiro hagati y’impande zombi.
Mu ruzinduko rwa Herzog i Kinshasa mu 2025, ikibazo cy’intambara yo mu burasirazuba bwa RDC cyaganiriweho, ndetse Perezida wa Israel agaragaza ko umuryango mpuzamahanga ukwiye gukomeza kwita kuri icyo kibazo.
Kuri Tshisekedi, kongera umubano na Israel mu gihe RDC ihanganye n’ikibazo gikomeye cy’umutekano bishobora kuba bigamije gushaka ubufatanye burenze ubwa dipolomasi busanzwe, cyane cyane mu bijyanye n’ikoranabuhanga, amahugurwa, amakuru y’umutekano n’ibikorwa remezo.
Urubyiruko, akazi n’ikoranabuhanga
Mbere y’uru ruzinduko rwa Tshisekedi, intumwa za RDC zari zarasuye Israel mu rwego rwo gutegura ubufatanye mu bijyanye n’akazi k’urubyiruko, imirimo ijyanye n’ibidukikije ndetse no guhanga udushya mu ikoranabuhanga.
Kinshasa kandi yashatse kwigira kuri Israel mu bijyanye n’amahugurwa y’imyuga, ubuhinzi burambye ndetse n’ubukungu bushingiye ku gukoresha no kongera gukoresha umutungo.
Ibi bishobora kuba ingenzi kuri RDC kuko igihugu gifite urubyiruko rwinshi kandi hakenewe uburyo bwo kuruhinduramo imbaraga z’iterambere binyuze mu mashuri y’imyuga, ikoranabuhanga no kwihangira imirimo.
Ese uru ruzinduko ruzavamo iki?
Icyo Tshisekedi azakura muri Israel kizaterwa cyane n’uko ibiganiro bizahinduka ibikorwa bifatika.
Niba ubufatanye buzashyirwa mu bikorwa neza, RDC ishobora kungukira mu mahugurwa, ikoranabuhanga, ubuhinzi bugezweho, ingufu, ibikorwa remezo, ishoramari ndetse no kongera ubushobozi bw’inzego z’umutekano.
Ariko ikibazo gikomeye kizaba uburyo ubwo bufatanye buzashyirwa mu bikorwa kandi bukagira icyo buhindura ku buzima bw’Abanyekongo.
RDC ifite umutungo kamere n’ubutaka bihagije, ariko ikeneye cyane ubushobozi bwo kubibyaza umusaruro. Israel na yo ifite ubunararibonye mu guhindura ubumenyi, ikoranabuhanga n’ubushakashatsi bikabyara ibisubizo bifatika.
Ni yo mpamvu uruzinduko rwa Félix Tshisekedi i Yeruzalemu rushobora kuba intambwe ikomeye mu mubano w’ibihugu byombi, cyane cyane niba umubano wa dipolomasi uhindutse ubufatanye bufatika mu mutekano, ubukungu, ikoranabuhanga n’iterambere ry’abaturage.
Kuri iyi nshuro, Tshisekedi ntabwo ari muri Israel gusa gushimangira ubucuti bwa politiki; ari no gushaka amasomo, ikoranabuhanga n’abafatanyabikorwa RDC ishobora gukoresha mu guhangana n’ibibazo by’umutekano no kwihutisha iterambere ry’igihugu.






