Amasezerano aherutse gushyirwaho umukono i Montreux mu gihugu cy’u Busuwisi hagati ya Leta ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) n’ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC/M23) akomeje guteza impaka n’impungenge, nyuma y’uko impande zombi zitangiye gushinjanya kutubahiriza ibyo zumvikanyeho.
Tariki ya 17/04/2026, ubutegetsi bwa Kinshasa bwiyemeje ku mugaragaro kurekura imfungwa, mu gihe kitarenze iminsi 10, imfungwa zifitanye isano na AFC/M23 ndetse n’abasivili bose bafashwe mu buryo bunyuranyije n’amategeko, bashinjwa gufatanya n’iri huriro. Ariko kugeza tariki ya 28/04/2026, iyo minsi yari yarangiye nta gikorwa gifatika gikozwe mu kubahiriza ayo masezerano.
Mu itangazo ryashyizwe ahagaragara, umuvugizi wa AFC/M23, Lawrence Kanyuka, yavuze ko ubutegetsi bwa Kinshasa bwarenze ku byo bwiyemeje, anashinja ingabo za Leta gukomeza kugaba ibitero bifashishije indege zitagira abapilote (drones), nubwo ibiganiro by’amahoro byari bikomeje.
Yagize ati: “Igihe ntarengwa cyarangiye nta mfungwa n’imwe irekuwe, kandi ibikorwa bya gisirikare biracyakomeje, ibintu bigaragaza kutubahiriza amasezerano no kubangamira inzira y’amahoro.”
Ibimenyetso bigaragaza ko icyizere hagati y’impande zombi gikomeje kuyoyoka. Nubwo ibiganiro byari byitezweho gutanga icyizere cyo guhagarika imirwano no gusubiza ibintu mu murongo, ibikorwa bya gisirikare biracyavugwa ku mpande zombi, cyane cyane mu burasirazuba bwa RDC, mu ntara ya Kivu y’Amajyepfo na Kivu y’Amajyaruguru.
Amakuru aturuka mu nzego zitandukanye agaragaza ko:
- Nta tangazo rya Leta ya Kinshasa rirashyira ahagaragara gahunda ifatika yo kurekura izo mfungwa;
- AFC/M23 ikomeje gusaba ko amasezerano yubahirizwa mbere yo gukomeza ibiganiro byimbitse;
- Ibikorwa bya gisirikare, birimo gukoresha drones n’ibitero by’amasasu, bikomeje gutuma abaturage bahura n’ingaruka zikomeye zirimo kwimurwa n’umutekano muke.
Abasesenguzi b’ibibazo by’umutekano bavuga ko kutubahiriza amasezerano nk’aya bishobora gusubiza inyuma inzira y’amahoro yari igitangiye kugaragaza icyizere. By’umwihariko, kuba nta cyizere kiri hagati y’impande zihanganye bishobora gutuma ibiganiro bihagarara burundu.
Hari kandi impungenge ko:
- Ibihugu byari byiyemeje gufasha mu buhuza bishobora gutakaza icyizere muri gahunda y’ibiganiro;
- Imirwano ishobora kongera gukaza umurego mu gihe nta bwumvikane bushya bubonetse;
- Abaturage b’abasivili bakomeza kuba abahohoterwa n’ingaruka z’iyi ntambara.
Amahanga, cyane cyane ibihugu n’imiryango mpuzamahanga bishyigikiye ibiganiro bya Montreux, ategereje kureba niba hari indi ntambwe ishobora guterwa mu gusubiza ibintu ku murongo. Harasabwa cyane cyane:
- Kurekura imfungwa nk’uko byari byumvikanyweho;
- Guhagarika burundu ibikorwa bya gisirikare;
- Gusubukura ibiganiro mu mucyo no mu bwizerane.
Mu gihe ibi bitaragerwaho, amasezerano ya Montreux asa n’ari mu kaga, kandi inzira y’amahoro mu burasirazuba bwa RDC igakomeza kuba iy’urujijo.





