Amerika na Israel mu Bihe Bikomeye: Menya Ibyaranze Ikiganiro Gikaze cya Perezida Trump na Minisitiri Netanyahu
Perezida Donald Trump yatangaje ko ibiganiro yagiranye na Benjamin Netanyahu byagenze neza kandi ko byagize uruhare mu kugabanya umwuka mubi wari umaze iminsi uranga intambara hagati ya Israel n’umutwe wa Hezbollah ukorera muri Libani.
Abinyujije ku mbuga nkoranyambaga, Trump yavuze ko yasabye Netanyahu kutagaba igitero gikomeye kuri Beirut kugira ngo hatagira abasivili benshi bahasiga ubuzima. Yavuze ko nyuma y’icyo kiganiro, Netanyahu yemeye kugabanya ibikorwa bya gisirikare byari byateguwe.
Trump yanatangaje ko nyuma y’imishyikirano yabaye hagati y’abahuza impande zombi, habonetse agahenge gashya hagati ya Israel na Hezbollah, ibintu byashimwe n’ibihugu byinshi byari bihangayikishijwe n’uko intambara yakwira mu karere kose k’Uburasirazuba bwo Hagati.
Yongeyeho kandi ko hari intambwe nshya zatewe mu biganiro hagati ya Amerika na Iran, nubwo mbere yaho Tehran yari yatangaje ko ihagaritse imishyikirano kubera ubushyamirane bwari bumaze igihe hagati y’ibihugu byombi.
Ku ruhande rwa Israel, Benjamin Netanyahu yavuze ko igihugu cye kitazahindura umurongo cyafashe mu kurwanya Hezbollah.
Mu butumwa yashyize hanze nyuma y’ikiganiro yagiranye na Trump, Netanyahu yavuze ko yabwiye Perezida wa Amerika ko Israel izakomeza kwirwanaho kandi ko, nibiba ngombwa, izakomeza kugaba ibitero ku birindiro by’imitwe ifatwa nk’iy’iterabwoba.
Yashimangiye ko ibikorwa bya gisirikare biri kubera mu majyepfo ya Libani bizakomeza nk’uko byari byarateguwe, agaragaza ko umutekano wa Israel ukomeje kuba ku mwanya wa mbere.
Urubuga rw’amakuru Axios rwatangaje ko rwahawe amakuru n’abayobozi bo mu butegetsi bwa Amerika bavuga ko Trump yakoresheje amagambo akomeye cyane muri icyo kiganiro.
Nk’uko ayo makuru abivuga, Trump yaba yaragaragaje uburakari bwinshi kubera umubare munini w’abaturage bamaze kugwa mu bitero bya Israel muri Libani, ndetse anenga uburyo ingabo za Israel ziri gukoresha imbaraga nyinshi mu kurwanya Hezbollah.
Aya makuru avuga ko Trump yanibukije Netanyahu ibibazo by’amategeko akurikiranyweho muri Israel, harimo n’urubanza rwa ruswa rumaze imyaka myinshi rumuvugwaho.
Nubwo White House ndetse n’ibiro bya Netanyahu bitigeze byemeza ku mugaragaro ayo magambo yavuzwe na Axios, iyi nkuru yakomeje kuvugisha benshi kuko igaragaza umwuka mushya ushobora kuba uri kuvuka hagati y’aba bayobozi bombi.
Amerika na Israel bifitanye umubano udasanzwe umaze imyaka irenga 75. Mu 1948, Amerika yabaye igihugu cya mbere gikomeye cyemeye Israel nk’igihugu cyigenga nyuma gato y’itangazwa ryayo.
Kuva icyo gihe, Amerika yabaye umuterankunga wa mbere wa Israel haba mu bya gisirikare, mu bukungu ndetse no mu rwego rwa dipolomasi. Buri mwaka, Washington itanga miliyari z’amadolari y’Amerika mu nkunga ya gisirikare igenerwa Israel.
Mu bihe byinshi, Amerika yakunze gukoresha ububasha bwayo muri Loni ihagarika imyanzuro yashoboraga gushyira Israel mu kaga cyangwa kuyihanira ibikorwa byayo bya gisirikare.
Nubwo umubano wa Amerika na Israel ugikomeye kurusha indi yose mu karere k’Uburasirazuba bwo Hagati, muri iki gihe hagaragara ibimenyetso by’uko hari kutumvikana ku ngingo zimwe na zimwe.
Ubutegetsi bwa Trump bushyigikiye uburenganzira bwa Israel bwo kwirwanaho, ariko bwatangiye kugaragaza impungenge ku ngaruka z’intambara ku baturage b’abasivili bo muri Gaza na Libani.
Muri Amerika kandi, hari igitutu gikomeje kwiyongera gituruka ku bagize Inteko Ishinga Amategeko, imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu ndetse n’abaturage basaba ko Washington yashyira igitutu kuri Israel kugira ngo igabanye ibikorwa bya gisirikare bikomeje guteza impfu z’abasivili.
Ku rundi ruhande, Netanyahu akomeje gutsimbarara ku mugambi we wo gukomeza kurwanya Hezbollah, Hamas n’indi mitwe Israel ifata nk’iy’iterabwoba, agaragaza ko umutekano w’igihugu cye udashobora kugirwaho impaka.
Abasesenguzi benshi bavuga ko, nubwo hashobora kubaho kutumvikana hagati ya Trump na Netanyahu ku buryo bwo gucunga intambara, bidashoboka ko umubano wa Amerika na Israel wahungabana mu buryo bukomeye mu gihe cya vuba.
Ahubwo, ibyo biganiro byerekana uburyo Amerika ishaka gukomeza gushyigikira Israel ariko ikanayisaba kwitwararika ingaruka ibikorwa bya gisirikare bigira ku baturage no ku mutekano w’akarere.
Mu gihe intambara hagati ya Israel, Hezbollah n’indi mitwe ikomeje guteza impungenge isi yose, amahanga akomeje kureba niba Washington izakomeza gushyigikira Tel Aviv nk’uko bisanzwe cyangwa niba izarushaho kuyisaba kugabanya ibikorwa bya gisirikare mu rwego rwo kwirinda ko akarere kose k’Uburasirazuba bwo Hagati kakwinjira mu ntambara yagutse.






