“Ville Morte” Yinjije RDC Mu Bihe Bidasanzwe: Leta n’Abatavuga Rumwe Na Yo Mu Ntambara y’Amagambo
Mu gihe Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) yitegura umunsi w’imyigaragambyo ya “Ville Morte” uteganyijwe uyu munsi tariki ya 03/06/2026, amakuru aturuka mu batavuga rumwe n’ubutegetsi aravuga ko ibikorwa byo gutera ubwoba no gukangisha abatavuga rumwe na Leta bikomeje kwiyongera. Ibi bikaba biri gutuma umwuka wa politiki urushaho gukomera mu gihugu, mu gihe ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi bukomeje guhura n’igitutu gituruka ku mashyaka atavuga rumwe na bwo.
Nk’uko amakuru atandukanye abivuga, Marley Vuvu, umwe mu banyapolitiki batavuga rumwe n’ubutegetsi akaba n’umunyamuryango wa C64, ngo yahuye n’ikibazo gikomeye mu ijoro ryo ku wa Mbere rishyira ku wa Kabiri, ubwo abantu bataramenyekana basuraga urugo rwe mu buryo bwateye impungenge.
Bivugwa ko nyuma yo kumenyeshwa ko hari abantu bamushakisha, Marley Vuvu yahise ava iwe maze ajya kwihisha ahantu hatatangajwe ku mpamvu z’umutekano. Uyu munyapolitiki kandi avuga ko kuva icyo gihe yakomeje kwakira ubutumwa bumutera ubwoba ndetse n’ubumukangisha urupfu bwohererezwa ku mbuga z’itumanaho no mu butumwa bwihariye.
Igikorwa cya “Ville Morte” ni uburyo bwo kwigaragambya aho abaturage basabwa kuguma mu ngo zabo, ibikorwa by’ubucuruzi bigahagarara, mu rwego rwo kugaragaza ko batishimiye imiyoborere iriho cyangwa imyanzuro ya Leta.
Amashyaka atavuga rumwe n’ubutegetsi muri RDC asobanura ko iki gikorwa kigamije kugaragaza ko abaturage batakinyurwa n’imikorere y’inzego za Leta, ihenda ry’ubuzima, ikibazo cy’umutekano muke mu burasirazuba bw’igihugu ndetse n’ibyo bavuga ko ari uguhonyora ubwisanzure bwa politiki.
Abateguye iki gikorwa bavuga ko ari uburenganzira bwabo bwo kugaragaza ibitekerezo byabo mu mahoro, nk’uko biteganywa n’Itegeko Nshinga rya RDC.
Mu rwego rwo gukumira ingaruka zishobora guterwa n’iki gikorwa, Guverinoma ya RDC yatanze ubutumwa bukomeye bugenewe cyane cyane abakozi ba Leta.
Minisitiri ushinzwe Abakozi ba Leta yatangaje ko igihugu gihomba amafaranga agera kuri miliyoni 362 z’amadolari ya Amerika mu gihe ibikorwa by’ubukungu byahagarara umunsi umwe gusa.
Uyu muyobozi yavuze ko abakozi ba Leta bagomba gukomeza gukora inshingano zabo kandi bakirinda ibikorwa bishobora guhungabanya imikorere y’inzego za Leta. Nubwo Itegeko Nshinga ryemera ubwisanzure bwo kwigaragambya no gutanga ibitekerezo, Guverinoma ishimangira ko ibikorwa bishobora guhungabanya ubukungu bw’igihugu bidakwiye gushyigikirwa.
Aya magambo ya Leta yakuruye impaka zikomeye mu gihugu. Abatavuga rumwe n’ubutegetsi bavuga ko uburenganzira bwo kwigaragambya buri mu burenganzira bw’ibanze bw’umuturage kandi ko gukangisha abakozi cyangwa abatavuga rumwe na Leta bishobora gufatwa nk’igerageza ryo kubacecekesha.
Ku rundi ruhande, Guverinoma ivuga ko inshingano zayo ari ukurinda umutekano w’abaturage n’ubukungu bw’igihugu, kandi ko ibikorwa bishobora guhungabanya serivisi za Leta bigomba kwitonderwa.
Abasesenguzi ba politiki bagaragaza ko uburyo Guverinoma izitwara muri uyu munsi wa “Ville Morte” bushobora kugira uruhare runini ku isura y’ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi.
Niba abaturage benshi bitabira iki gikorwa, bishobora gufatwa nk’ikimenyetso cy’uko hari igice cy’abaturage kitishimiye imikorere ya Leta, bikongerera imbaraga abatavuga rumwe n’ubutegetsi.
Ariko kandi, niba ibikorwa by’ubukungu n’ubuyobozi bikomeje nk’ibisanzwe, abaturage bake akaba ari bo bitabira, ubutegetsi bushobora kubifata nk’ikimenyetso cy’uko bugifite ubushobozi bwo guhangana n’ibibazo bya politiki n’umutekano.
Ikindi kiri gukurikiranwa cyane ni ibirego by’abatavuga rumwe na Leta bavuga ko hari ibikorwa byo kubatera ubwoba no kubakumira. Niba ibi birego bikomeje kwiyongera kandi ntihagire iperereza ryigenga ribikurikirana, bishobora kongera kunengwa kwa Guverinoma haba imbere mu gihugu no ku rwego mpuzamahanga.
Mu gihe RDC ikomeje guhangana n’ibibazo by’umutekano mu burasirazuba bw’igihugu, ibibazo by’ubukungu ndetse n’ukutavuga rumwe hagati y’ubutegetsi n’abatavuga rumwe na bwo, umunsi wa “Ville Morte” urafatwa nk’ikigeragezo gikomeye ku ruhande rwa Guverinoma ya Perezida Félix Tshisekedi ndetse no ku ruhande rw’abatavuga rumwe na Leta.
Icyo buri wese ategereje kureba niba iki gikorwa cyitabirwa ku rugero rushobora kugira ingaruka kuri politiki y’igihugu, cyangwa niba Leta ibasha gukomeza ibikorwa byayo nta guhungabana gukomeye kubayeho. Ibyo bishobora gutanga ishusho nshya y’aho politiki ya RDC ihagaze muri iki gihe cy’amakimbirane n’igitutu gikomeje kwiyongera hagati y’impande zitandukanye za politiki.
