Amerika Yafatiye Ibihano Kabila; Amateka y’Ubuyobozi Bwe, Ibyaha Aregwa n’Ingaruka ku Mutekano wa RDC
Leta Zunze Ubumwe za Amerika zatangaje ku mugaragaro ko zafatiye ibihano Joseph Kabila Kabange, wahoze ari Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), mu cyemezo gifite uburemere bukomeye ku rwego mpuzamahanga no muri politiki y’iki gihugu.
Iki cyemezo cyatangajwe n’Urwego rwa Amerika rushinzwe kugenzura imari n’ibihano mpuzamahanga (Treasury Department), rwavuze ko Kabila afatiwe ibihano kubera uruhare akekwaho mu guhungabanya umutekano wa RDC, cyane cyane mu Burasirazuba bw’iki gihugu.
Amerika ishinja Joseph Kabila kuba yaragize uruhare mu gushyigikira ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC/M23), rimaze imyaka irenga ine rirwana n’ingabo za Leta ya Congo (FARDC). Ibi bihano bishingiye ku makuru avuga ko:
- Yatanze ubufasha bw’amafaranga n’ibikoresho kuri AFC/M23
- Yagize uruhare mu gushishikariza bamwe mu basirikare ba FARDC kujya muri iri huriro
- Yagize uruhare mu migambi yo kugaba ibitero kuri FARDC aturutse hanze y’igihugu
- Yashatse kongera kwinjira mu buzima bwa politiki akoresheje inzira zifatwa nk’izihungabanya ubutegetsi buriho
Washington ivuga ko ibyo bikorwa byagize uruhare rukomeye mu kongera umutekano muke mu Burasirazuba bwa RDC, ahakomeje kubera imirwano n’ubwicanyi byibasira abasivili.
Iki cyemezo cya Amerika kije gikurikira ibyari bimaze gufatwa na Leta ya RDC ubwayo. Mu mwaka ushize, Urukiko Rukuru rwa Gisirikare muri RDC rwakatiye Joseph Kabila igihano cy’urupfu, nyuma yo kumuhamya ibyaha bikomeye birimo:
- Kugambanira igihugu
- Kugira uruhare mu mutwe ugamije gukuraho ubutegetsi
- Ibyaha byibasira inyokomuntu
Ibi byakurikiye amakuru yavugaga ko yaba yaragaragaye mu mujyi wa Goma, ugenzurwa n’umutwe wa M23, ibintu byafashwe nk’ikimenyetso cy’ubufatanye n’uyu mutwe.
Byongeye kandi, Leta ya RDC yafatiye imitungo ye yose, ndetse isesa n’ishyaka rye rya PPRD (Parti du Peuple pour la Reconstruction et la Démocratie), ryigeze kuba imwe mu nkingi za politiki ye igihe yari ku butegetsi.
Joseph Kabila yabaye Perezida wa RDC kuva mu 2001 kugeza mu 2019, asimbuye se Laurent-Désiré Kabila wishwe. Yabaye umwe mu bayobozi bamaze igihe kirekire ku butegetsi muri Afurika yo hagati.
Mu gihe cy’ubutegetsi bwe:
- Yarangije intambara ya kabiri ya Congo yari yarashegeshe igihugu
- Yashyizeho inzego nshya za politiki zirimo amatora yabaye mu 2006 na 2011
- Ariko yanenzwe cyane kubera gukomeza ubutegetsi bwe igihe cyari kirangiye, ndetse no gukandamiza abatavuga rumwe na we
Yaje kuva ku butegetsi mu 2019, asimbuwe na Félix Antoine Tshisekedi, nubwo hari abavuga ko yagize uruhare rukomeye mu kugena uko ubutegetsi bwamuhindutseho.
Kugeza ubu, umutekano mu Burasirazuba bwa RDC ukomeje kuba mubi, aho umutwe wa M23 ukomeje kugirana imirwano na FARDC. Abaturage benshi bakomeje guhunga, mu gihe ibihugu n’imiryango mpuzamahanga bikomeje gushaka umuti w’iki kibazo.
Ibihano bya Amerika kuri Kabila bishobora:
- Kongera igitutu ku bantu bakekwaho gutera inkunga imitwe yitwaje intwaro
- Guhindura imbaraga za politiki imbere mu gihugu
- Gushyira igitutu ku bayobozi ba RDC gukomeza guhangana n’imitwe yitwaje intwaro
Hagati aho, kugeza ubu, Joseph Kabila ntaratangaza icyo avuga kuri ibi bihano. Gusa, mu bihe bishize yakunze kunenga ubutegetsi bwa Perezida Tshisekedi, abushinja kuba ubw’igitugu no kunanirwa gukemura ibibazo by’umutekano n’imibereho y’abaturage.
Ifatirwa ry’ibihano kuri Joseph Kabila na Leta Zunze Ubumwe za Amerika ni intambwe ikomeye ishobora kugira ingaruka zikomeye ku hazaza ha politiki n’umutekano wa RDC. Ni icyemezo kigaragaza uko ibibazo byo mu Burasirazuba bw’iki gihugu bikomeje gufata intera mpuzamahanga, ndetse n’uko abakomeye muri politiki bashobora gukurikiranwa ku ruhare rwabo mu guhungabanya amahoro.






