Ibyo Utaruzi ku Kibuga Mpuzamahanga cya Bugesera u Rwanda Rurimo Kubaka: Umushinga Uzahindura Isura y’Ubwikorezi bwo mu Kirere muri Afurika
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)
Mu gihe ibihugu bya Afurika bikomeje guhatanira kugira ibikorwaremezo bigezweho bifasha kuzamura ubukungu n’ubucuruzi, u Rwanda rukomeje kubaka kimwe mu bibuga by’indege byitezweho guhindura amateka y’ubwikorezi bwo mu kirere mu karere. Ikibuga Mpuzamahanga cya Bugesera (Bugesera International Airport) kiri kubakwa mu Karere ka Bugesera, mu Ntara y’Iburasirazuba, kikaba gifatwa nk’umwe mu mishinga minini igihugu gikomeje gushoramo imari.
Guverinoma y’u Rwanda yatangaje ko ibikorwa byo kubaka iki kibuga bigiye kwihutishwa ku buryo bizagera ku rugero rwa 75.4% mu kwezi kwa Gatandatu 2027, hagamijwe gutuma gitangira gutanga umusaruro mu gihe cyateganyijwe.
Minisiteri y’Ibikorwaremezo (MININFRA) igaragaza ko uyu mushinga wari ugeze ku 14.48% mu ntangiriro z’umwaka w’ingengo y’imari wa 2026/2027.
Intego zashyizweho zigaragaza ko ibikorwa bizatera imbere ku buryo bukurikira:
- Mu gihembwe cya mbere: 34.14%
- Mu gihembwe cya kabiri: 45.39%
- Mu gihembwe cya gatatu: 67.36%
- Mu kwezi kwa Kamena 2027: 75.4%
Kugira ngo ibyo bigerweho, sosiyete Bugesera Airport Company yatangaje ko izongera umuvuduko w’imirimo ikoresheje amatsinda abiri y’abakozi ku munsi, ndetse ibikorwa bimwe bikazakorwa no mu masaha y’ijoro.
Si ibikorwa by’ubwubatsi gusa biri kwitabwaho, ahubwo hanategurwa n’uburyo ikibuga kizakora nyuma yo kuzura, harimo guhugura abakozi bazagikoramo no guhuza inzego zose zizagira uruhare mu mikorere yacyo.
Kimwe mu bintu bituma Bugesera International Airport yitabwaho cyane ni igishushanyo mbonera cyayo.
Iki kibuga kizaba gifite umuhanda w’indege (runway) ufite uburebure bwa metero 4,200, buri mu rwego rw’ibibuga bikomeye ku isi. Uwo muhanda uzashobora kwakira indege nini zikoreshwa mu ngendo ndende mpuzamahanga, zirimo Boeing 777, Boeing 787 Dreamliner, Airbus A350 ndetse na Airbus A380 igihe bibaye ngombwa.
Ibyo bizatuma u Rwanda rubasha kwakira ingendo zituruka ku migabane yose y’isi nta nkomyi, bikazamura ubushobozi bw’igihugu mu bucuruzi, ubukerarugendo no gutwara imizigo.
Mu cyiciro cya mbere cy’umushinga, ikibuga kizashobora kwakira:
- Abagenzi bagera kuri miliyoni 7 buri mwaka;
- Toni 150,000 z’imizigo buri mwaka.
Mu cyiciro cya kabiri giteganyijwe kurangira mu mwaka wa 2032, ubushobozi bwacyo buzikuba kabiri, bugere ku bagenzi miliyoni 14 buri mwaka.
Iyo mibare izatuma Bugesera iba mu bibuga by’indege bifite ubushobozi bwo hejuru muri Afurika y’Iburasirazuba, ndetse ikanegera urwego rw’ibimwe mu bibuga bikomeye ku mugabane wa Afurika.
Umushinga wa Bugesera ntuzungukira ku nyubako z’ikibuga gusa.
Hari kubakwa umuhanda uzahuza ikibuga n’indi mihanda minini, ukaba uteganyijwe kugera kuri 50% by’ikorwa muri uyu mwaka w’ingengo y’imari.
Uyu mushinga wagenewe amafaranga arenga miliyari 3.26 z’amafaranga y’u Rwanda, azifashishwa mu kwishyura ingurane z’abimuwe, gutangira ibikorwa byo kubaka umuhanda no kurangiza inyigo y’uburyo bwo gushyiraho imisoro yo gukoresha uwo muhanda (toll road).
Nubwo uburyo ayo mafaranga azajya yishyurwa butaratangazwa, gahunda yo gushyiraho umuhanda wishyurwa igaragaza ko u Rwanda rugamije kubaka ibikorwaremezo bishobora kwiyunganira mu mikoro yabyo.
Ikindi cyihariye kuri uyu mushinga ni uko hatari kubakwa ikibuga gusa, ahubwo hari no kubakwa ibikorwaremezo by’amashanyarazi bizatuma gikora amasaha 24 kuri 24 nta kibazo.
Harimo:
- Sitasiyo y’amashanyarazi ya 3×30 MVA (110/30 kV) izarangira muri uyu mwaka w’ingengo y’imari, yashowemo arenga miliyari 3.55 Frw.
- Umurongo w’amashanyarazi wa 110 kV uzahuza Pariki y’Inganda ya Bugesera n’ikibuga, nawo uzarangira muri uyu mwaka, ushoywemo arenga miliyari 4.55 Frw.
Iyo hiyongereyeho umuhanda, ibikorwa bifasha ikibuga byonyine byagenewe nibura miliyari 11.37 z’amafaranga y’u Rwanda.
Abasesenguzi b’ubwikorezi bwo mu kirere bagaragaza ko Bugesera International Airport izaba imwe mu nkingi zikomeye zizafasha u Rwanda kuba ihuriro ry’ingendo zo mu karere no ku rwego mpuzamahanga.
Nubwo itazahita iba nini kurusha ibibuga nka OR Tambo (Afurika y’Epfo), Addis Ababa Bole (Ethiopia) cyangwa Cairo International Airport (Misiri), izaba iri mu bibuga bya kijyambere byubatswe hakoreshejwe ikoranabuhanga rigezweho, bifite ubushobozi bwo kwakira indege nini no gutanga serivisi zinoze ku bagenzi no ku mizigo.
Ibi bizafasha u Rwanda kongera ubushobozi bwa RwandAir, gukurura sosiyete mpuzamahanga z’indege, kongera ubucuruzi bwambukiranya imipaka no guteza imbere ubukerarugendo n’ishoramari.
Kubaka Ikibuga Mpuzamahanga cya Bugesera si umushinga usanzwe wo kubaka ikibuga cy’indege, ahubwo ni icyerekezo cy’u Rwanda cyo kwihindura ihuriro ry’ubwikorezi bwo mu kirere muri Afurika.
Nibura mu mwaka wa 2027, ibikorwa by’ingenzi bizaba bigeze kure cyane, mu gihe mu mwaka wa 2032 iki kibuga kizaba gifite ubushobozi bwo kwakira miliyoni 14 z’abagenzi buri mwaka. Ibyo bizagishyira mu bibuga by’ingenzi ku mugabane wa Afurika, kikaba kimwe mu bikorwaremezo byitezweho kugira uruhare rukomeye mu kuzamura ubukungu bw’u Rwanda no kongera ishoramari mpuzamahanga.







