Ibanga ku Mishahara y’Abayobozi Bakuru muri RDC Riteje Impaka Zikaze: CNPAV Yasohoye Raporo Ishyushye
Mu gihe Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) ikomeje guhura n’ibibazo bikomeye by’imiyoborere, ubukungu ndetse n’imibereho y’abaturage, raporo y’isesengura yashyizwe ahagaragara n’ihuriro CNPAV yongeye guteza impaka ku micungire y’umutungo wa Leta, by’umwihariko ku bijyanye n’imishahara y’abayobozi bakuru b’igihugu n’uko abakozi ba Leta bahembwa.
Iyo raporo igaragaza ko kugeza ubu nta rwego na rumwe rwa Leta ruratangaza ku mugaragaro umushahara wa Perezida wa Repubulika Félix Antoine Tshisekedi Tshilombo, uw’abaperezida b’Inteko Ishinga Amategeko, uw’Minisitiri w’Intebe ndetse n’uw’abaminisitiri bagize Guverinoma. Uku kutagira umucyo, nk’uko CNPAV ibivuga, gutuma abaturage ndetse n’inzego zishinzwe kugenzura imikoreshereze y’umutungo wa Leta batabasha kumenya neza amafaranga aba bayobozi bahembwa, bityo bikagorana no gusuzuma uburyo umutungo wabo wiyongera cyangwa ugabanuka mu gihe bari ku butegetsi.
Raporo ikomeza ivuga ko n’umushahara wa Perezida wa Repubulika “utazwi neza”, ndetse ikagaragaza ko hari n’ukudahuza mu makuru ajyanye n’ibihembo bye, ibintu ifata nk’ikibazo gikomeye ku ihame ry’imiyoborere ishingiye ku mucyo no kubazwa inshingano. Ku bayobozi b’Inteko Ishinga Amategeko na bo ngo ni uko, kuko kutatangaza imishahara yabo bituma hakomeza gukwirakwira ibihuha n’amakuru adafite gihamya ku byo bashobora guhembwa.
Ku ruhande rwa Guverinoma, ingengo y’imari igenerwa Ibiro bya Minisitiri w’Intebe n’ibindi bigo bya Leta ntigaragaza mu buryo burambuye amafaranga agenewe imishahara ya Minisitiri w’Intebe n’abaminisitiri, bityo bikaba bidashoboka kumenya neza ibya nyakuri bahabwa.
Mu gihe imishahara y’abayobozi bakuru igirwa ibanga, abakozi basanzwe ba Leta bo bo batandukanye n’icyo kibazo kuko imishahara yabo igaragazwa ku mugaragaro. Iteka nimero 22/45 ryo ku itariki ya 06/12/2022 rigaragaza ko umukozi utangira ku rwego rw’umuhesha w’inkiko ahembwa amafaranga 240.720 y’amafaranga ya Congo (CDF), mu gihe Umunyamabanga Mukuru wa Minisiteri ahembwa 390.439 CDF nk’umushahara fatizo.
Iyo mibare, iyo igereranyijwe n’izamuka ry’ibiciro ku masoko, ubuzima buhenze ndetse n’ihindagurika ry’agaciro k’ifaranga rya Congo, igaragaza ko abakozi benshi ba Leta bakomeje kubaho mu buzima bugoye cyane. Abenshi bavuga ko ayo mafaranga adahagije kugira ngo babashe kubona ibiribwa, kwishyura ubukode bw’inzu, kwivuza, kwishyurira abana amashuri n’ibindi by’ibanze.
Ibi bituma hakomeza kubaho ibibazo n’ibitekerezo bitandukanye ku mpamvu ubuyobozi bukomeza kudatangaza mu mucyo imishahara y’abayobozi bakuru, mu gihe abakozi basanzwe ari bo bitwaza umutwaro w’imirimo ya buri munsi ya Leta ariko bagahabwa umushahara utajyanye n’imibereho y’iki gihe.
Ingingo ya 12 y’Itegeko Nshinga rya RDC ishimangira ihame ry’uburinganire imbere y’amategeko, iya 36 ikavuga ku burenganzira bwo guhembwa neza ku murimo wakozwe, mu gihe ingingo ya 58 isaba abayobozi gucunga umutungo wa Leta mu nyungu z’abaturage no kuwubazwa.
CNPAV ivuga ko igihe imishahara y’abayobozi bakuru idatangazwa mu mucyo, bigora ishyirwa mu bikorwa ry’ayo mahame. Irasaba ko hajyaho umucyo usesuye ku mishahara y’abayobozi bose ba Leta kugira ngo abaturage bagire icyizere mu miyoborere kandi n’inzego zigenzura imikoreshereze y’umutungo wa Leta zibashe gukora neza inshingano zazo.
Abasesenguzi bavuga ko kongera umucyo mu micungire y’umutungo wa Leta no kunoza imibereho y’abakozi ba Leta ari bimwe mu byafasha kongera icyizere cy’abaturage mu buyobozi no guteza imbere imiyoborere ishingiye ku kubazwa inshingano. Mu gihe ibyo bitarakorwa, ikibazo cy’imishahara mito y’abakozi ba Leta n’ibanga rikomeje kugirwa ku mishahara y’abayobozi bakuru kizakomeza kuba kimwe mu bibazo bikomeje guteza impaka mu gihugu cya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
