Rwanda–Burundi: Amagambo Akomeye ya Nduhungirehe Asubiza Bizimana ku Kibazo cya FDLR
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)
Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, Olivier Nduhungirehe, yanenze amagambo ya mugenzi we w’u Burundi, Edouard Bizimana, wavuze ko umutwe wa FDLR ari “urwitwazo” rukoreshwa mu guhisha impamvu nyazo z’intambara ikomeje kubera mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).
Mu butumwa yatanze asubiza Bizimana, Nduhungirehe yibanze ku myanzuro y’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (AU) yamagana FDLR, amasezerano y’amahoro ya Washington ndetse n’uruhare rw’u Burundi mu bibazo by’umutekano bikomeje kugaragara mu Burasirazuba bwa RDC.
Yibukije kandi mugenzi we ko, uretse kuba Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Burundi, ari na Perezida w’Inama Nyobozi y’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe, bityo akaba akwiriye kuzirikana imyanzuro y’uyu muryango ku mutwe wa FDLR.
Nduhungirehe yibukije Bizimana inshingano afite muri AU
Mu butumwa bwe, Olivier Nduhungirehe yatangiye yibutsa Edouard Bizimana ko afite inshingano ebyiri zikomeye: kuyobora Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga y’u Burundi no kuyobora Inama Nyobozi y’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe.
Yagize ati:
«“Reka nibutse ko Édouard Bizimana atari Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Burundi gusa, ahubwo ko ari na Perezida w’Inama Nyobozi y’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe.”»
Nduhungirehe yakomeje agaragaza ko, niba Bizimana adasoma inyandiko z’umuryango ayoboye, akwiriye kwibutswa ko AU yagiye ifata imyanzuro myinshi yamagana FDLR, harimo no gusaba ko uyu mutwe wamburwa intwaro ndetse ugasubizwa mu gihugu ukomokamo.
AU n’imyanzuro yamagana FDLR
Minisitiri Nduhungirehe yagaragaje ko Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe wagiye ufata ingamba zigamije guhangana na FDLR, cyane cyane binyuze mu myanzuro isaba ko uyu mutwe ushyira intwaro hasi, ukazamburwa ndetse ukoherezwa mu gihugu ukomokamo.
Yagize ati:
«“Niba adasoma inyandiko z’umuryango ayoboye, reka nibutse ko Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe wafashe imyanzuro myinshi yamagana umutwe wa FDLR w’abajenosideri, ndetse ugasaba ko wamburwa intwaro kandi ugasubizwa mu gihugu ukomokamo.”»
Nduhungirehe yanibukije ko AU, binyuze mu bikorwa byayo by’ubuhuza, ishyigikira Amasezerano ya Washington agamije amahoro, aho Perezida w’u Burundi, Evariste Ndayishimiye, na we yari ahari ubwo yasinywaga.
Amasezerano ya Washington: RDC yiyemeje guhangana na FDLR
Mu gukomeza gusubiza Bizimana, Nduhungirehe yagarutse ku masezerano y’amahoro ya Washington, agaragaza ko Guverinoma ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo yemeye gufata ingamba zo guhangana na FDLR.
Yagaragaje amasezerano abiri y’ingenzi:
- Amasezerano y’Amahoro ya Washington yo ku itariki ya 27/06/2025, yasinywe na Guverinoma ya RDC.
- Amasezerano ya Washington agamije Amahoro n’Iterambere yo ku itariki ya 04/12/2025, yashyizweho umukono mu rwego rwo gushimangira amahoro n’umutekano mu karere.
Nduhungirehe yavuze ko muri ayo masezerano, Guverinoma ya RDC yiyemeje guca intege no guhangana na FDLR.
Ni muri urwo rwego yabajije Bizimana impamvu yita FDLR “urwitwazo”, kandi RDC ubwayo yarasinye amasezerano asaba guhangana n’uyu mutwe.
Yagize ati:
«“None se bishoboka bite ko Édouard Bizimana, ataz ko igihugu cye kitari cyarasinyiye ayo masezerano, aza aturutse ahantu hatazwi akavuga ko FDLR ari ‘urwitwazo’ (uko yaba abivuze kose)?”»
Nduhungirehe yashingiraga ku kuba, nk’uko yabivuze, RDC yarasinye amasezerano asaba guhangana na FDLR, bityo akaba atumva impamvu Minisitiri Bizimana yayita urwitwazo.
Nduhungirehe yanenze uruhare rw’u Burundi mu kibazo cy’umutekano
Mu butumwa bwe, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda yanenze imyitwarire y’u Burundi ku kibazo cya FDLR, cyane cyane mu gihe igihugu kiyoboye urwego rukomeye rwa AU.
Yagaragaje ko bibabaje kubona umuyobozi w’Inama Nyobozi y’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe ahakana cyangwa apfobya ikibazo cy’umutwe wagiye wamaganwa n’uwo muryango.
Yagize ati:
«“Birababaje kubona Perezida w’Inama Nyobozi y’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe, ingabo z’igihugu cye zikorana na FDLR mu Burasirazuba bwa RDC, akomeza guhakana ko hari umutwe w’abajenosideri wagiye wamaganwa inshuro nyinshi n’umuryango ayoboye.”»
Aya magambo agaragaza ko Nduhungirehe abona ko ikibazo cya FDLR kidakwiye gufatwa nk’ikintu cyoroheje cyangwa nk’urwitwazo rwa politiki, ahubwo ko gikwiye kwitabwaho mu biganiro by’umutekano n’amahoro mu karere.
Yasabye AU kwitondera abayobozi ishyira ku buyobozi
Mu gusoza ubutumwa bwe, Olivier Nduhungirehe yasabye Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe gukomera ku nshingano zawo no kwitondera abayobozi ushyira ku myanya ikomeye.
Yagize ati:
«“Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe ukwiye gufatana uburemere inshingano zawo, kandi ukirinda ko mu gihe kizaza ushyira ubuyobozi bw’umuryango wacu w’agaciro mu maboko y’abantu bigaragara ko badafite ubushobozi bwo kuwuyobora.”»
Umwanzuro
Ubutumwa bwa Minisitiri Olivier Nduhungirehe bugaragaza ko ikibazo cya FDLR gikomeje kuba imwe mu ngingo z’ingenzi zitera impaka mu bijyanye n’umutekano, politiki n’imibanire y’ibihugu byo mu Karere k’Ibiyaga Bigari.
Mu gihe intambara ikomeje kubera mu Burasirazuba bwa RDC, abayobozi b’ibihugu bitandukanye bakomeje gutanga ibitekerezo binyuranye ku mpamvu z’ayo makimbirane, uruhare rw’imitwe yitwaje intwaro ndetse n’ingamba zikwiye gufatwa kugira ngo amahoro agaruke.
Nduhungirehe yashimangiye ko, ku ruhande rw’u Rwanda, ikibazo cya FDLR kidakwiye gufatwa nk’urwitwazo, ahubwo ko ari ikibazo cyagiye kigarukwaho n’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe ndetse n’amasezerano y’amahoro ya Washington.
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)





