Inama ya Gatanu i Washington hagati y’u Rwanda na RDC yagaragaje aho ibintu bigeze n’imbogamizi zisigaye
Mu rwego rwo gukomeza gushakira umuti urambye ibibazo by’umutekano bimaze igihe mu karere k’Ibiyaga Bigari, u Rwanda na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) byongeye guhurira mu nama ya dipolomasi i Washington muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, igamije gusuzuma aho ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano y’amahoro rigeze.
Iyi nama yabaye ku munsi w’ejo, tariki ya 23/04/2026, ikaba ari iya gatanu ihuza impande zitandukanye zifite uruhare mu kugarura amahoro mu burasirazuba bwa RDC. Yitabiriwe n’intumwa za RDC, u Rwanda, Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Qatar, Togo, ndetse n’abahagarariye Komisiyo y’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (AU).
Itangazo ryashyizwe ahagaragara na Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ya Amerika rigaragaza ko iyi nama yasuzumye intambwe imaze guterwa kuva ku nama yabaye tariki ya 17–18/03/2026, na yo yabereye i Washington. Icyo gihe, impande zombi zari zagaragaje ubushake bwo kugabanya umwuka mubi wari umaze igihe hagati yazo.
Muri iyi nama ya gatanu, Leta ya Qatar yatanze amakuru mashya ku biganiro biri gukorwa hagati ya RDC n’umutwe wa AFC/M23, bigamije gushakira umuti ikibazo cy’imitwe yitwaje intwaro ikorera mu burasirazuba bwa Congo.
Komite ikurikirana ishyirwa mu bikorwa ry’aya masezerano yashimye intambwe imaze guterwa, inashimira u Busuwisi ku kwakira ibiganiro biheruka byabereye i Doha. Yagaragaje ko ibiganiro bya Doha bifite uruhare rukomeye mu gushyigikira ishyirwa mu bikorwa ryuzuye ry’amasezerano y’amahoro.
Amasezerano y’amahoro hagati y’u Rwanda na RDC yashyizweho umukono bwa mbere tariki ya 27/06/2025, asinywa n’abaminisitiri b’ububanyi n’amahanga b’ibihugu byombi ku bufatanye na Leta Zunze Ubumwe za Amerika.
Aya masezerano agamije by’umwihariko:
- Kurandura burundu umutwe wa FDLR, u Rwanda rufata nk’uw’iterabwoba ugizwe n’abasize bakoze Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994;
- Gukuraho ingamba z’ubwirinzi u Rwanda rwashyizeho ku mupaka warwo na RDC;
- Guteza imbere ubufatanye mu by’umutekano n’ubukungu hagati y’ibihugu byombi n’akarere muri rusange.
Aya masezerano yongeye gushimangirwa tariki ya 04/12/2025, ubwo Perezida Paul Kagame na Félix Tshisekedi bayashyiragaho umukono imbere ya Perezida Donald Trump. Icyo gihe hanongerwamo ingingo zirebana n’ubufatanye mu bukungu, hagamijwe guteza imbere iterambere ry’akarere.
Nubwo hari intambwe imaze guterwa, abahuza bagaragaza ko ishyirwa mu bikorwa ry’aya masezerano rikiri inyuma ku mpamvu zitandukanye. By’umwihariko, Leta ya RDC ishinjwa kudatera intambwe igaragara mu gusenya umutwe wa FDLR.
Ku ruhande rw’u Rwanda, rukomeza kugaragaza ko rwiteguye kubahiriza ibyo rwiyemeje, ariko rugashimangira ko gukuraho ingamba zarwo z’ubwirinzi bizashingira ku gusenywa burundu kwa FDLR, ikomeje guteza umutekano muke ku butaka bwarwo.
Ibiro by’Umujyanama wa Perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika ushinzwe Afurika n’ibihugu by’Abarabu byatangaje ko ibiganiro bikomeje gutanga icyizere, nubwo hakiri urugendo rurerure.
Impande zombi, u Rwanda na RDC, zongeye kwiyemeza gukomeza gushyira imbaraga mu kugabanya umwuka w’intambara no gukurikiza ibikubiye mu masezerano yasinyiwe i Washington.
Ibibazo by’umutekano mu burasirazuba bwa RDC bifite inkomoko mu mateka maremare ajyanye n’ingaruka za Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, aho bamwe mu bayigizemo uruhare bahungiye muri icyo gihugu bagakomeza kwiyubaka mu mitwe yitwaje intwaro nka FDLR.
Mu myaka yakurikiyeho, aka karere karanzwe n’intambara z’urudaca, zirimo n’izahuje ibihugu byinshi byo mu karere (1996–2003), ndetse n’imyivumbagatanyo yakomeje kuvuka.
Ibi byose byatumye ikibazo cy’umutekano mu burasirazuba bwa RDC kiba icy’akarere ndetse n’icy’isi, ari na yo mpamvu amahanga akomeje kugira uruhare mu gushaka umuti urambye.
Inama ya gatanu yabereye i Washington igaragaza ko nubwo inzira y’amahoro ikiri ndende kandi irimo imbogamizi, hari icyizere gishingiye ku biganiro bikomeje n’ubushake bwa politiki bugaragazwa n’impande zose.
Icyakora, ishyirwa mu bikorwa ryuzuye ry’amasezerano rizasaba ibikorwa bifatika, by’umwihariko mu gukemura ikibazo cy’imitwe yitwaje intwaro, kugira ngo amahoro arambye agerweho mu karere k’Ibiyaga Bigari.
