Intambara yo muri Kivu Yongeye Gufata Indi Sura Nyuma y’Urupfu rwa Gen. Obedi Ngabo
U Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo bukomeje kuba indiri y’imirwano ikaze hagati y’ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC/M23), ingabo za FARDC ndetse n’imitwe yitwaje intwaro ishyigikiye leta irimo Wazalendo na FDLR. Mu gihe intambara ikomeje gufata indi ntera mu ntara za Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo, amakuru mashya aravuga ko umwe mu bayobozi bakomeye ba Wazalendo, General Obedi Ngabo, yiciwe mu mirwano yabereye hafi y’ibirombe bya Rubaya muri teritwari ya Masisi.
Aya makuru yatangiye gukwirakwira ku wa Gatanu nimugoroba, aho bamwe mu bayobozi ba AFC/M23 batangaje ko uwo muyobozi wa Wazalendo yaguye ku rugamba. Manzi Willy, umwe mu bayobozi ba AFC/M23, yavuze amagambo akomeye agaragaza ko uwo mutwe ufata urupfu rwa Gen. Obedi Ngabo nk’intsinzi ikomeye ku rugamba.
Yagize ati: “Uyu munsi isi ni nziza cyane idafite abitwa Gen. Obed; asanze Ruhinda, Mudacumura, Cirimwami n’abandi.”
N’ubwo uruhande rwa Wazalendo ndetse na FARDC rutaragira icyo rutangaza ku mugaragaro kuri ayo makuru, bamwe mu banyamakuru bakurikiranira hafi ibibera mu burasirazuba bwa Congo, barimo Steve Wembi, bavuga ko amakuru atandukanye yemeza ko uwo muyobozi yapfiriye mu mirwano yabaye ku wa Gatanu.
General Obedi Ngabo yari umwe mu bayobozi bazwi cyane mu mitwe ya Wazalendo ikorera mu gace ka Masisi no hafi y’ibirombe bya Rubaya, ahantu hakomeje kubera ihurizo rikomeye kubera umutungo kamere uhari n’uburyo impande zihanganye zishaka kuhagenzura.
Rubaya ni agace gafite akamaro kanini mu bukungu bwa Congo kubera ibirombe bikungahaye ku mabuye y’agaciro arimo coltan, cassitérite na wolfram. Kugenzura aka gace ni imwe mu mpamvu zikomeje gutuma imirwano iba myinshi kandi ikomeye hagati ya AFC/M23 n’ingabo zishyigikiye leta ya Kinshasa.
Mu mezi ashize, AFC/M23 yakomeje kwagura ibice igenzura muri Masisi na Rutshuru, ibintu byatumye FARDC ifatanya na Wazalendo ndetse n’indi mitwe irimo FDLR mu rugamba rwo kugerageza gusubiza inyuma uyu mutwe.
Ababikurikiranira hafi bavuga ko intambara yo muri Kivu y’Amajyaruguru yamaze gufata isura y’intambara y’akarere kubera uruhare rw’ibihugu by’amahanga, imitwe yitwaje intwaro myinshi ndetse n’inyungu zishingiye ku mutungo kamere.
Mu gihe imirwano ikomeje gukaza umurego muri Masisi no hafi ya Rubaya, no muri Kivu y’Amajyepfo umutekano ukomeje kuzamba, cyane cyane mu bice bya Minembwe, Uvira na Fizi, aho abaturage bakomeje guhunga kubera ibitero by’imbunda ziremereye na za drone by’ingabo za Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Amakuru ava muri ibyo bice avuga ko mu ijoro ryakeye rishyira kuri iki Cyumweru, drone y’ingabo za FARDC yongeye kugaba ibitero hafi ya Rubaya. Abaturage bavuga ko humvikanye ibisasu byinshi bikomeye byatewe muri ako gace, gusa kugeza ubu ntiharamenyekana niba hari abantu bahasize ubuzima cyangwa ibindi byangiritse.
Ibi bitero bya drone bikomeje guteza impungenge abaturage, cyane cyane ko hari abashinja FARDC gukomeza gukoresha intwaro ziremereye mu bice bituwe n’abasivili, ibintu bishobora guteza ibibazo bikomeye by’uburenganzira bwa muntu.
Umutwe wa M23 wongeye kubura imirwano mu mpera za 2021 nyuma y’imyaka myinshi wararambitse intwaro. Kuva icyo gihe, uyu mutwe wafashe ibice byinshi byo muri Kivu y’Amajyaruguru, uvuga ko uharanira uburenganzira bw’abavuga Ikinyarwanda n’umutekano w’abaturage bavuga ko bamaze igihe bahohoterwa.
Ku rundi ruhande, leta ya Congo ishinja ibihugu byo mu karere gutera inkunga AFC/M23, ibyo bikomeje guhakana, bivuga ko ikibazo cya Congo gikwiye gukemurwa n’Abanye-Congo ubwabo kandi ko ikibazo cy’imitwe nka FDLR gikomeje guhungabanya umutekano w’akarere.
N’ubwo habaye ibiganiro byinshi by’amahoro byabereye i Luanda, Nairobi no muri Qatar, kugeza ubu imirwano iracyakomeje kandi abaturage ni bo bakomeje kuhazaharira cyane.
Imiryango mpuzamahanga ikomeje gutangaza impungenge z’uko intambara yo mu burasirazuba bwa Congo iri guteza ibibazo bikomeye by’ubutabazi. Abaturage ibihumbi n’ibihumbi bamaze guhunga ingo zabo, bamwe babura ibyo kurya, ubuvuzi n’aho kuba.
Mu bice byinshi bya Masisi, Rutshuru, Nyiragongo ndetse no muri Kivu y’Amajyepfo, abaturage bavuga ko barara bumva urusaku rw’amasasu n’ibisasu bya drone, ibintu bikomeje gutuma ubuzima bwabo burushaho kuba bubi.
Kugeza ubu, nta kimenyetso kigaragaza ko imirwano iri hafi guhagarara. Ahubwo ibintu bikomeje gufata indi ntera, cyane cyane mu gihe impande zombi zikomeje kongera imbaraga ku rugamba.






