Inzozi: Amabanga Azihishwemo, Icyo Abahanga Bazivugaho n’Uko Abemera Imana Bazisobanura

Inzozi ni kimwe mu bintu byabayeho kuva umuntu yabaho, ariko kugeza n’uyu munsi zigakomeza kuba amayobera. Hari abazifata nk’ubutumwa bwihariye, abandi bakazibona nk’imikorere isanzwe y’ubwonko igihe umuntu asinziriye. Mu mateka y’isi, inzozi zagize uruhare rukomeye mu mibereho y’abantu, mu myemerere, mu buvuzi ndetse no mu byemezo bikomeye byafashwe n’abami, abanyapolitiki n’abanyamadini.

Abahanga mu mitekerereze ya muntu, abaganga b’indwara zo mu mutwe n’abanyamadini bafite uburyo butandukanye basobanuramo inzozi, ariko bose bemeranya ko zifitanye isano n’ubuzima bwa buri munsi, amarangamutima ndetse n’ibyo umuntu aba arimo gutekereza cyangwa yifuza.

Inzozi ni amashusho, ibitekerezo cyangwa inkuru umuntu abona mu gihe asinziriye. Akenshi ziboneka cyane mu gihe cyitwa REM Sleep (Rapid Eye Movement), igihe ubwonko buba bukora cyane nubwo umubiri uba uruhutse.

Hari igihe umuntu arota ibintu bishimishije, biteye ubwoba, bibabaje cyangwa se bidasobanutse. Hari n’igihe umuntu arota ibintu nyuma bikaza kuba impamo, ari byo bituma abantu benshi bibaza niba inzozi zifite ubutumwa bwihariye.

Mu bihe bya kera, inzozi zafatwaga nk’ubutumwa buvuye ku mana cyangwa ku badayimoni. Mu Misiri ya kera, mu Bugiriki no mu Baroma, hari abantu bihariye umwuga wo gusobanura inzozi z’abami n’abakomeye.

Mu mateka ya Bibiliya na Qur’an, inzozi zagiye zivugwamo cyane. Urugero ruzwi cyane ni urwa Yozefu wo muri Bibiliya wasobanuraga inzozi za Farawo, ndetse n’inzozi ze bwite zaje kuba impamo. Mu myemerere ya Kisilamu na ho, inzozi nziza zifatwa nk’ubutumwa bushobora guturuka ku Mana.

Mu kinyejana cya 19 n’icya 20, abahanga mu mitekerereze nka Sigmund Freud na Carl Jung batangije ubushakashatsi bwimbitse ku nzozi. Freud yavugaga ko inzozi ari uburyo bwo gusohora ibyifuzo umuntu ahisha mu mutima, mu gihe Jung we yizeraga ko zifitanye isano n’ubuzima bw’umwuka n’ibimenyetso bihuriweho n’abantu benshi.

Abahanga benshi bavuga ko inzozi ari igice cy’imikorere isanzwe y’ubwonko. Iyo umuntu asinziriye, ubwonko bukomeza gukora butunganya amakuru bwakiriye ku manywa.

Bavuga ko inzozi zishobora guterwa n’ibi bikurikira:

• Ibitekerezo byinshi umuntu aba afite
• Guhangayika cyangwa stress
• Ubwoba n’ihungabana
• Ibyishimo cyangwa ibyifuzo bikomeye
• Indwara cyangwa imiti imwe n’imwe
• Ibintu umuntu yabonye cyangwa yatekereje mbere yo gusinzira

Hari abahanga bavuga ko inzozi zifasha ubwonko gutunganya amarangamutima no kubika neza ibyo umuntu yanyuzemo.

Iki ni kimwe mu bibazo bikunze gutera impaka. Hari abantu benshi bavuga ko barose ibintu nyuma bikaza kuba nk’uko babibonye.

Abahanga bamwe bavuga ko ibi bishobora guterwa n’uko ubwonko bushobora guhuza ibintu umuntu yamaze kubona cyangwa kumva, maze bukabihindura inzozi. Iyo nyuma habaye ikintu gisa n’ibyo yarose, umuntu yumva ko byabaye impamo.

Ariko hari n’abemera ko hari inzozi zidasanzwe zishobora kuba ubutumwa cyangwa imiburo. Ibi cyane cyane bikunze kuvugwa mu myemerere ishingiye ku Mana.

Ubwoko bw’Inzozi

1. Inzozi zisanzwe

Izi ni inzozi umuntu arota buri munsi zishingiye ku buzima bwe bwa buri gihe, ibitekerezo, akazi cyangwa abantu bahura.

2. Inzozi ziteye ubwoba (Nightmares)

Zitera ubwoba cyangwa guhangayika. Akenshi ziterwa na stress, ihungabana cyangwa ubwoba umuntu afite.

3. Inzozi zisubiramo

Ni inzozi umuntu ahora arota kenshi. Abahanga bavuga ko zishobora kuba zifitanye isano n’ikibazo umuntu atarakemura cyangwa igikomere cyo mu mutima.

4. Inzozi umuntu amenya ko ari kurota (Lucid Dreams)

Muri izi nzozi, umuntu amenya ko ari kurota kandi rimwe na rimwe ashobora no kugenzura ibyo ari kurota.

5. Inzozi zisa n’ubuhanuzi

Ni izo abantu bavuga ko zaje kuba impamo nyuma. Hari abazifata nk’impanuka zisanzwe, abandi bakazibona nk’ubutumwa bwihariye.

6. Inzozi zishingiye ku myuka cyangwa imyemerere

Mu mico no mu madini atandukanye, hari abemera ko zimwe mu nzozi zishobora guturuka ku Mana, ku myuka cyangwa ku bikorwa by’umwuka.

Mu madini menshi, inzozi zifatwa nk’uburyo Imana ishobora gukoresha ivugana n’abantu.

Bibiliya igaragaza abantu benshi Imana yavugishije mu nzozi:

• Yozefu yasobanuye inzozi za Farawo
• Mariya yaburiwe mu nzozi
• Abami n’abahanuzi benshi babonye ubutumwa mu nzozi

Abakirisitu bamwe bemera ko Imana ishobora gukoresha inzozi mu kuburira, guhumuriza cyangwa kuyobora umuntu.

Muri Islam

Intumwa Muhammad yavuze ko inzozi nziza zishobora kuba zituruka ku Mana, mu gihe inzozi mbi zishobora guturuka kuri Satani cyangwa ku bitekerezo byinshi.

Mu mico gakondo

Kera, Abanyamulenge bafataga inzozi nk’ikimenyetso cyangwa ubutumwa bushobora kugira icyo bwerekana ku buzima bw’umuntu cyangwa ubw’umuryango.

Ese umuntu yakwizera buri nzozi arota?

Abahanga n’abanyamadini benshi bavuga ko atari byiza gufata buri nzozi nk’ukuri cyangwa ubuhanuzi. Inzozi nyinshi ziba zishingiye ku buzima bwa buri munsi, amarangamutima cyangwa ibibazo umuntu afite.

Hari inzozi zishobora kuba:

• Ingaruka za stress
• Ibitekerezo byinshi
• Ubwoba
• Indwara cyangwa umunaniro
• Ibyifuzo umuntu ahorana

Ni yo mpamvu abantu basabwa kutagendera gusa ku nzozi mu gufata ibyemezo bikomeye by’ubuzima.

Abahanga bavuga ko umuntu ashobora kwibagirwa inzozi vuba bitewe n’uko ubwonko bukora igihe cyo gukanguka. Hari abantu bibuka neza inzozi zabo, abandi ntibagire icyo bibuka.

Ibintu bishobora gutuma umuntu yibuka inzozi harimo:

• Gukanguka hagati mu nzozi
• Guhangayika cyane
• Gusinzira nabi
• Kwita cyane ku nzozi

Nubwo ubushakashatsi ku nzozi bukomeje gutera imbere, kugeza ubu ziracyari kimwe mu bintu bikomeye kandi bitarasobanuka neza ku buzima bwa muntu. Abahanga bazibona nk’igikorwa cy’ubwonko, mu gihe abemera Imana bamwe bazifata nk’ubutumwa bw’umwuka cyangwa imiburo.

Icyakora, ikigaragara ni uko inzozi zifitanye isano ikomeye n’ubuzima bwa muntu, amarangamutima, ibitekerezo ndetse n’imyemerere ye. Ni yo mpamvu kuva kera kugeza ubu zikomeje gutera abantu amatsiko no gushaka kumenya icyo zisobanuye nyakuri.