Urupfu: Iherezo ry’Ubuzima Cyangwa Intangiriro y’Ubundi Buzima? Ukuri n’Icyo Abantu Bemera
Urupfu ni kimwe mu bintu bikomeye kandi bitavugwaho rumwe mu buzima bw’umuntu. Nubwo ari isomo buri wese azi ko azahura na ryo, ruracyari amayobera ku bantu benshi, haba mu rwego rwa siyansi, idini ndetse n’imyemerere y’abantu batandukanye.
Mu rwego rwa siyansi, urupfu rusobanurwa nk’ihagarara rya burundu ry’imikorere y’umubiri w’umuntu, cyane cyane umutima, ubwonko n’imyanya y’ubuhumekero. Iyo ubwonko buhagaritse gukora burundu, ni bwo havugwa urupfu rw’ukuri (brain death).
Ku rwego rwa biyoloji, umubiri uhita utangira kwangirika buhoro buhoro, kubera ko ingirabuzimafatizo zitakibona umwuka n’intungamubiri. Ibi bituma ubuzima bw’umubiri burangira burundu.
Nubwo siyansi ivuga ku ihagarara ry’imikorere y’umubiri, amadini menshi yo ku isi afite indi myumvire:
Abakirisitu: Bemera ko urupfu atari iherezo, ahubwo ari inzira ijyana umuntu mu buzima bw’iteka, haba mu ijuru cyangwa mu muriro, bitewe n’imyitwarire ye ku isi.
Abayisilamu: Na bo bemera ko nyuma y’urupfu hari umunsi w’urubanza, aho buri muntu azabazwa ibikorwa bye.
Imyemerere ya gakondo n’izindi filozofiya: Zimwe zivuga ko ubungingo bukomeza kubaho bukajya mu yindi mibereho cyangwa bukongera kuvukira mu bandi bantu (reincarnation mu mico imwe n’imwe).
Iki kibazo nta gisubizo kimwe cyemerwa na bose. Biterwa n’icyo umuntu yemera:
Ku ruhande rwa siyansi: urupfu ni iherezo ry’ubuzima bw’umubiri.
Ku ruhande rw’iyobokamana: urupfu rushobora kuba intangiriro y’ubundi buzima bw’iteka.
Ku ruhande rwa filozofiya: bamwe babona urupfu ari inzira yo guhinduka, atari iherezo ry’ukuri kw’ingenzi k’umuntu.
Nubwo abantu batandukanye mu myemerere, hari ukuri kumwe kwemerwa na bose: urupfu ni inzira itaziguye kuri buri muntu. Nta muntu n’umwe ururengaho.
Icy’ingenzi si ukumenya gusa uko urupfu rumeze, ahubwo ni ukumenya uko umuntu abaho mu buzima bwa buri munsi—uko akora ibyiza, uko yubaha abandi, n’uko asiga umurage mwiza.
Urupfu ntirukwiye gufatwa nk’ikintu cyo gutera ubwoba gusa, ahubwo ni isomo rikomeye ryo gutekereza ku buzima. Niba ari iherezo cyangwa intangiriro, buri muntu asanga igisubizo mu myemerere ye. Ariko ikidahinduka ni uko ubuzima bufite agaciro, kandi igihe tukiriho, dufite amahirwe yo kubaho neza no gukora ibyiza.