Iran na Leta Zunze Ubumwe za Amerika mu Ntera Nshya y’Amakimbirane
Umwuka mubi umaze igihe ugaragara hagati ya Repubulika ya Kisilamu ya Iran na Leta Zunze Ubumwe za Amerika wongeye gufata indi ntera, nyuma y’ibitero bya misile bivugwa ko byagabwe na Iran bigamije ibirindiro bya gisirikare bya Amerika biri mu bihugu bya Bahrain na Kuwait.
Ibi bibaye mu gihe akarere k’Uburasirazuba bwo Hagati kamaze imyaka myinshi karangwa n’amakimbirane ya politiki n’umutekano, cyane cyane ashingiye ku guhangana hagati ya Iran na Amerika n’abafatanyabikorwa bayo mu karere.
Nk’uko byatangajwe n’abayobozi ba gisirikare ba Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Iran yarashe misile za balistique zigana ku birindiro bya gisirikare biri muri Bahrain na Kuwait, harimo n’ahakekwa ko hari ibikorwa bikomeye by’ingabo za Amerika zirwanira mu mazi.
Ariko amakuru aturuka ku ruhande rwa gisirikare rwa Amerika avuga ko izo misile zishobora kuba zarahagaritswe mu kirere hakoreshejwe ubwirinzi bwa kijyambere (air defense systems), cyangwa se zikangirikira hejuru y’Ikigobe cy’u Buperesi mbere y’uko zigera ku ntego zazo.
Ku ruhande rwa Iran, abayobozi b’iki gihugu bavuze ko icyo gitero cyari kigamije cyane cyane icyicaro gikuru cy’Ingabo za Amerika zirwanira mu mazi (US Fifth Fleet) kiri muri Bahrain, ndetse n’ikindi kigo cya gisirikare batatangaje mu buryo burambuye.
Tehran ivuga ko iki gikorwa cyari igisubizo ku gitero Amerika ivuga ko yagabye ku bwato butwara peteroli, ubwo bwato bivugwa ko bwari bugamije kunyura mu nzira zitemewe n’ibihano by’ubukungu Washington yashyizeho kuri Iran.
Iran ivuga ko ibyo bikorwa bya Amerika bigize igitutu gikomeye ku bukungu bwayo, cyane cyane mu rwego rwa peteroli, aho igihugu gikomeje kugorwa no kubona aho kibika umusaruro wacyo.
Raporo zitandukanye zigaragaza ko Iran iri guhura n’ikibazo gikomeye cyo kubura ubushobozi bwo kubika peteroli yayo. Ibigega byo ku butaka ndetse n’ibyo mu nyanja bivugwa ko biri kugera ku rwego rwo hejuru rw’ubwuzure, bigatuma igihugu kigabanya umusaruro cyangwa kikawuhagarika mu bihe bimwe na bimwe.
Ibi bibazo by’ubukungu bikomeje kongerera igitutu guverinoma ya Tehran, mu gihe ibihano mpuzamahanga bikomeje kuyibana n’ingaruka zikomeye ku rwego rw’ubucuruzi mpuzamahanga.
Mu rwego rwa dipolomasi, Iran yatangaje ko yahagaritse ibiganiro yari ifitanye na Leta Zunze Ubumwe za Amerika byibandaga ku bibazo by’umutekano w’akarere, cyane cyane intambara iri hagati ya Israel n’umutwe wa Hezbollah muri Libani.
Ku rundi ruhande, Perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika Donald Trump akomeje kuvuga ko ibiganiro bitigeze bihagarara burundu, ahubwo ko impande zombi zigikomeje gushaka inzira z’ubwumvikane.
Icyakora, hari ibitangazamakuru byo mu karere bivuga ko Iran itigeze isubiza ubutumwa bwa Washington nyuma y’uko Israel itanze andi makuru ajyanye n’ibishobora gukorwa kuri Beirut, umurwa mukuru wa Libani, ibintu byakomeje kongera impungenge.
Abasesenguzi mu bya politiki mpuzamahanga bavuga ko nubwo mu minsi ishize hari harabayeho agahenge kagereranyije, ibitero bishya n’ibirego bishya byagaragaye ari ikimenyetso cy’uko umutekano wo mu Burasirazuba bwo Hagati ukiri ku rwego ruto rw’ituze.
Bavuga ko hari ibyago by’uko amakimbirane ashobora kongera gufata indi ntera, cyane cyane mu gihe nta mwanzuro urambye wa dipolomasi ubashije kugerwaho hagati y’impande zirebwa n’iki kibazo.
Ibi bitero bya misile, ibirego bya politiki n’igitutu cy’ubukungu bigaragaza ko umubano wa Iran na Leta Zunze Ubumwe za Amerika ukomeje kuba mu bibazo bikomeye, bishobora kugira ingaruka ku mutekano w’akarere kose.
Mu gihe isi ihangayikishijwe n’ibi bibazo, haracyashakishwa inzira zaganisha ku biganiro byimbitse, ariko kugeza ubu ibimenyetso bigaragaza ko inzira y’amahoro ikiri ndende kandi igoranye.







