RDC Mu Mwuka Mubi Ukomeye: AFC/M23 Yashyinze Imizi mu Burasirazuba, Tshisekedi Asabwa Guhangana n’Ikibazo Gishobora Guhindura Amateka y’Igihugu
Ibibazo bya politiki n’umutekano muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo bikomeje gufata indi ntera ikomeye, aho ihuriro AFC/M23 rikomeje kwagura imbaraga zaryo mu Burasirazuba bw’igihugu, mu gihe Perezida Félix Tshisekedi akomeje guhura n’igitutu gikomeye gituruka ku ntambara, ibibazo bya politiki ndetse n’imyigaragambyo yo ku rwego rw’igihugu.
Mu gihe ibiganiro by’amahoro bikomeje kubera ahantu hatandukanye nka Doha, Washington no mu Busuwisi, hakomeje kwibazwa niba AFC/M23 iri mu myiteguro yo gutangaza “ubuyobozi bwigenga” cyangwa se inzego zifite isura ya Leta yigenga mu bice igenzura.
Amakuru aturuka mu bice igenzura AFC/M23 agaragaza ko iri huriro ritagikora nk’umutwe wa gisirikare gusa, ahubwo riri kugenda rishyiraho inzego z’ubuyobozi zisanzwe zikorwa na Leta.
Mu Mujyi wa Goma, hashyizweho abayobozi bashya barimo Katembo Ndaliani Julien wagizwe Umuyobozi w’Umujyi, ndetse n’abandi bayobozi mu nzego z’ibanze zitandukanye.
Ibi bikorwa bigaragaza impinduka ikomeye mu mikorere y’iri huriro, kuko rikomeje no kugenzura ibikorwa remezo by’ingenzi birimo:
Ikibuga Mpuzamahanga cy’Indege cya Goma
Ibice byinshi byo muri Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo
Hari kandi amakuru avuga ko hashobora kuba hari umugambi wo gushyiraho izindi nzego za politiki zifite isura y’ubuyobozi busanzwe, nubwo bitaratangazwa ku mugaragaro.
Nubwo AFC/M23 itigeze itangaza ku mugaragaro ko igiye gushinga Leta yigenga, ibikorwa byayo bikomeje gutanga ubutumwa bufatwa nk’ubwerekana inzira iri kugenderaho.
Mu mikorere yayo, iri huriro:
Ritanga itangazo rishyiraho abayobozi mu bice rigenzura
Rikagenzura ibikorwa remezo bikomeye by’igihugu
Rikongera gushyiraho imikorere y’ubuyobozi bw’ibanze
Rikavuga ko rifite ubushobozi bwo gutanga umutekano n’imiyoborere
Ibi byose bikomeje gufatwa n’abasesenguzi nk’intambwe ishobora kuganisha ku nzego zisa n’iz’igihugu kigenga, nubwo AFC/M23 ubwayo itarabyemeza ku mugaragaro.
Umubano hagati ya AFC/M23 na Guverinoma ya Kinshasa ukomeje kurangwa no kutizerana gukomeye.
Nubwo habayeho ibiganiro n’amasezerano y’agahenge inshuro zitandukanye, impande zombi zikomeje gushinjanya kutubahiriza ibyo bumvikanyeho.
Perezida Félix Tshisekedi yakomeje gushimangira ko atazigera yemera:
Kwinjiza abasirikare ba M23 mu ngabo za Leta
Gutanga imyanya ya politiki kuri iri huriro nk’uko byigeze gukorwa mbere
Ku rundi ruhande, AFC iyobowe na Corneille Nangaa ivuga ko yiteguye ibiganiro, ariko ikanagaragaza ko “uburyo bw’intambara” bushobora kugira ingaruka zikomeye ku ruhande rwa Leta.
Ubutegetsi bwa Perezida Tshisekedi buri mu bihe bikomeye kurusha ibindi kuva yajya ku butegetsi.
Ibibazo bikomeye birimo:
Gutakaza ibice bikomeye mu Burasirazuba
Kudindira k’umutekano w’igihugu
Impaka ku ivugururwa ry’Itegeko Nshinga
Kutumvikana mu batavuga rumwe n’ubutegetsi
Ihuriro riri ku butegetsi rya Union Sacrée rikomeje gushyigikira ivugururwa ry’Itegeko Nshinga rya 2006, ibintu abatavuga rumwe n’ubutegetsi bavuga ko bishobora gufasha Perezida kongera kwiyamamaza nyuma ya manda ebyiri ziteganywa n’amategeko.
Tariki ya 03/06/2026, ubuzima muri Kinshasa bwahagaze nyuma y’igikorwa cya “ville morte” cyatangijwe n’abatavuga rumwe n’ubutegetsi.
Abaturage basabwe:
Kutajya ku kazi
Kutajya ku masoko
Kutajya mu mashuri
Guhagarika ibikorwa bya buri munsi
Amashusho yakwirakwiye ku mbuga nkoranyambaga yagaragaje:
Imihanda itari irimo abantu
Amaduka afunze
Amasoko yahagaritse ibikorwa
Iki gikorwa cyari kigamije kugaragaza kutishimira umugambi wo guhindura Itegeko Nshinga no kongera manda z’umukuru w’igihugu.
Hari impaka zikomeye ku hazaza h’amatora ya 2028, aho bamwe mu batavuga rumwe n’ubutegetsi bavuga ko ikibazo cy’umutekano mu Burasirazuba gishobora gukoreshwa nk’impamvu yo gusubika amatora.
Ibi byateye impungenge mu miryango itandukanye ivuga ko byahungabanya demokarasi ya Congo.
Amakuru aturuka mu nzego z’umutekano agaragaza ko hari imyivovotano mu basirikare bamwe n’abapolisi ishingiye ku:
Mishahara idahagije
Imibereho mibi
Kubura ivugurura rihamye
Leta ikomeje gutanga icyizere cy’impinduka n’amavugurura mu nzego z’umutekano.
Abasesenguzi ba politiki bavuga ko ejo hazaza ha RDC kazashingira ku:
Ibiganiro by’amahoro biri gukorwa
Uko ikibazo cya AFC/M23 kizakemuka
Uko impaka ku Itegeko Nshinga zizagenda zikemurwa
Nubwo AFC/M23 itaratangaza ku mugaragaro gahunda yo gushinga Leta yigenga, ibikorwa byayo bikomeje gutuma benshi bibaza niba igihugu kitari mu nzira y’impinduka zikomeye zishobora guhindura amateka yacyo mu myaka iri imbere.
