Isesengura Ryimbitse ry’Impuguke za ONU ku Bikorwa bya Gisirikare muri Minembwe, mu Kibaya cya Rusizi na Uvira
MINEMBWE CAPITAL NEWS
Raporo y’Itsinda ry’Impuguke z’Umuryango w’Abibumbye (ONU) igaragaza ko Kivu y’Epfo yabaye imwe mu ntara zakunze kuberamo imirwano ikomeye hagati y’impera za 2025 n’amezi ya mbere ya 2026. Nk’uko raporo ibivuga, ibikorwa bya gisirikare byahinduye cyane ishusho y’umutekano muri iyi ntara, byongera umubare w’abaturage bahunga ndetse bishyira igitutu gikomeye ku bikorwa by’ubutabazi.
Raporo ivuga ko mu mpera z’ukwezi kwa cumi n’umwe 2025 habaye ibikorwa bya gisirikare byibanze ku muhanda wa Bukavu–Uvira (RN5) no mu bice biwegereye. Nk’uko Impuguke za ONU zibisobanura, ibyo bikorwa byari bigamije kugenzura ibice bifatwa nk’iby’ingenzi mu rwego rwa gisirikare no mu rwego rw’ubwikorezi hagati ya Kivu y’Epfo n’umupaka w’u Burundi.
Raporo ivuga ko muri icyo gikorwa habaye no kugaba ibitero mu gace ka Lemera no mu misozi yo hagati n’iyo hejuru ya Kivu y’Epfo. Impuguke za ONU zisobanura ko ibyo bice byafatwaga nk’iby’ingenzi kuko byafunguraga inzira zerekeza mu bindi bice birimo Minembwe, kandi bikagira uruhare mu kugenzura imihanda ikoreshwa mu bikorwa bya gisirikare.
Raporo igaragaza ko, tariki ya 10/12/2025, umujyi wa Uvira waje kujya mu maboko ya AFC/M23. Impuguke za ONU zivuga ko icyo cyari kimwe mu bikorwa bya gisirikare byagize ingaruka zikomeye ku mutekano w’akarere, kuko Uvira ari umujyi ukomeye mu bucuruzi no mu ngendo hagati ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo n’u Burundi.
Raporo ivuga ko nyuma yo gufata Uvira, habaye gukomeza kwagura ibikorwa bya gisirikare mu bice byo mu Kibaya cya Rusizi ndetse no mu bindi bice byo mu majyepfo ya Kivu y’Epfo. Ibi byatumye abaturage benshi bahunga, ibikorwa by’ubucuruzi birahagarara, kandi ubufasha bw’ikiremwamuntu burushaho kugorana kugera aho bwari bukenewe.
Impuguke za ONU zigaragaza ko Uvira yagumye igenzurwa na AFC/M23 mu gihe kirenga ukwezi mbere y’uko uwo mutwe uvamo tariki ya 18/01/2026. Raporo ivuga ko uku kuva muri uwo mujyi kwabaye nyuma y’igitutu cya dipolomasi cyashyizweho n’umuryango mpuzamahanga. Nyamara, nk’uko raporo ibivuga, uku kuva muri Uvira ntikwasobanuye ihagarikwa ry’ibikorwa bya gisirikare, kuko ingabo zasubiye kwiyubaka no gukomeza ibikorwa mu tundi duce twa Kivu y’Epfo.
Raporo ikomeza ivuga ko nyuma y’ibyo habaye kongera imbaraga za gisirikare mu misozi yo hagati n’iyo hejuru ya Kivu y’Epfo, aho ibikorwa by’imirwano byakomeje kuba byinshi. Impuguke za ONU zigaragaza ko muri icyo gihe abaturage benshi bakomeje guhunga, imiryango myinshi igatandukana, mu gihe ibikorwa by’ubutabazi byagendaga birushaho kugorana kubera umutekano muke.
Raporo ivuga kandi ko imirwano yakomeje kugira ingaruka zikomeye ku baturage bo mu bice bya Minembwe n’ahabikikije. Kubera gufungwa kw’imihanda, kutagerwaho n’imiryango itanga ubutabazi no gukomeza kwimurwa kw’abaturage, ikibazo cy’ibiribwa, ubuvuzi n’ibindi bikenerwa mu buzima bwa buri munsi cyarushijeho gukomera. Ibi ni bimwe mu byatumye ONU isaba impande zose ziri mu mirwano kubahiriza amategeko mpuzamahanga arengera abasivili no korohereza ibikorwa by’ubutabazi.
Mu isesengura ryayo, ONU ishimangira ko ibibera muri Kivu y’Epfo bitagomba kurebwa nk’imirwano isanzwe gusa. Ahubwo, raporo ivuga ko ari ikibazo gifite ingaruka ku mutekano w’akarere kose k’Ibiyaga Bigari, ku bucuruzi bwambukiranya imipaka no ku mibereho y’abaturage babarirwa muri za miliyoni.
Iyi raporo isoza ivuga ko, mu gihe ibiganiro bya dipolomasi bikomeje, hakenewe ingamba zifatika zo kurinda abasivili, gufungura inzira z’ubutabazi no kubahiriza amasezerano mpuzamahanga, kugira ngo amahoro arambye ashoboke mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
