Kera kabaye: abanyapolitiki i Kinshasa bafunzwe, politiki ya RDC yongeye kwinjira mu bihe bikomeye
Minembwe Capital News
Politiki ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) yongeye kujya mu bihe by’umwuka mubi, nyuma y’ifatwa ry’umunyapolitiki utavuga rumwe n’ubutegetsi Marley Vuvu, mu gihe abandi banyapolitiki bakomeye batavuga rumwe n’ubutegetsi bamaze igihe bafunzwe cyangwa bari mu bibazo by’imanza.
Ku wa Mbere tariki ya 24/08/2026, i Kinshasa hafashwe Marley Vuvu, Umuhuzabikorwa w’umutwe wa politiki Mouvement des Révolutionnaires Congolais (MRC) ndetse akaba n’umwe mu bagize ihuriro ry’amashyaka atavuga rumwe n’ubutegetsi rizwi nka Coalition Article 64 (C64).
MRC ivuga ko Vuvu yafatiwe iwe mu rugo, nyuma akajyanwa mu kigo cy’ubutabera kizwi nka casier judiciaire, aho amakuru yatangajwe ku itariki ya 25/08/2026 avuga ko yari agifunzwe.
Kugeza ubu, impamvu nyayo y’ifatwa rye ntiriratangazwa ku mugaragaro n’inzego za Leta. Ibi ni byo byatumye abayobozi b’opozisiyo basaba ko hatangwa ibisobanuro ku byabaye ndetse hakubahirizwa uburenganzira bwe.
Ibi bibaye mu gihe politiki ya RDC isanzwe irimo impaka zikomeye ku bijyanye n’itegeko nshinga, imiyoborere y’igihugu ndetse n’umubano ukomeye hagati y’ubutegetsi n’abatavuga rumwe na bwo.
Marley Vuvu ni umwe mu bantu bagize uruhare mu bikorwa bya opozisiyo, cyane cyane mu ihuriro rya C64 rihuriza hamwe amashyaka n’abanyapolitiki batandukanye barwanya ibyo bita guhindura cyangwa guhinduranya imiterere y’Itegeko Nshinga.
Yafashwe ku itariki ya 24/08/2026, ariko kugeza ubu nta byaha cyangwa impamvu y’ifatwa rye byashyizwe ahagaragara ku mugaragaro.
Uwari Perezida w’Inteko Ishinga Amategeko ya RDC, Olivier Kamitatu, yavuze ko iri fatwa ari ikimenyetso gihangayikishije kandi ko hakenewe ibisobanuro ku mpamvu zaryo. Na Salomon Idi Kalonda, umwe mu banyapolitiki bakomeye muri Ensemble pour la République, yasabye ko uburenganzira bw’umunyapolitiki wafashwe bwubahirizwa.
Emmanuel Ramazani Shadary, Umunyamabanga Uhoraho w’ishyaka PPRD rya Joseph Kabila akaba yarigeze kuba umukandida ku mwanya wa Perezida wa RDC mu 2018, ni umwe mu banyapolitiki bamaze igihe bafunzwe.
Yafashwe ku itariki ya 16/12/2025, nk’uko raporo z’amashyirahamwe aharanira uburenganzira bwa muntu n’itangazamakuru zibitangaza.
Mu gihe kirenga amezi arindwi, Shadary yari afungiye ahantu hatazwi, mbere y’uko dosiye ye ijyanwa mu Rukiko rwa Gisirikare mu ntangiriro z’uyu mwaka 2026.
Ikibazo gikomeye cyakomeje kuba ibyaha nyirizina aregwa, kuko igihe dosiye ye yimurwaga mu butabera bwa gisirikare, abayobozi bari bataratangaza ku mugaragaro ibyo aregwa.
Aubin Minaku, wahoze ari Perezida w’Inteko Ishinga Amategeko ya RDC ndetse akaba umwe mu bayobozi bakuru ba PPRD, yafashwe ku itariki ya 18/01/ 2026.
Na we yafatiwe iwe mu rugo i Kinshasa, nyuma afungwa muburyo bunyuranyije n’amategeko.
Ku itariki ya 06/08/ 2026, dosiye ya Minaku na Shadary yimuriwe mu Rukiko rwa Gisirikare, nyuma y’iminsi irenga 200 bari bafunzwe. Ibi byafashwe nk’intambwe nshya mu rubanza rwabo, nubwo kugeza icyo gihe ibyaha bashinjwa bitari byatangajwe ku mugaragaro.
Dunia Kilanga Nyembo Christian, Umunyamabanga w’igihugu ushinzwe ubukangurambaga muri PPRD, na we yafashwe mu ijoro ryo ku itariki ya 30/12/ 2025.
Yafatiwe iwe mu rugo mu mujyi wa Kinshasa n’abantu bitwaje intwaro, bamwe bari bambaye imyenda ya gisirikare abandi igisivile, nk’uko amakuru yatangajwe icyo gihe yabivugaga.
Mu kwezi kwa Kane 2026, yimuriwe muri Gereza ya Gisirikare ya Ndolo. Ariko impamvu nyayo y’ifatwa rye ntiyari yatangazwa ku mugaragaro.
Umubare w’abanyapolitiki n’abagize amashyaka batavuga rumwe n’ubutegetsi bafunzwe muri RDC ni munini kurusha amazina ari hejuru.
Raporo y’Ibiro by’Umuryango w’Abibumbye bishinzwe Uburenganzira bwa Muntu muri RDC (BCNUDH) yagaragaje ko ku itariki ya 30/01/ 2026, abantu 42 bari abanyamuryango b’amashyaka ya politiki bari bafunzwe nyuma yo gufatwa n’inzego z’ubutasi, ubutabera bwa gisirikare cyangwa abandi bantu batari bamenyekanye. Benshi muri bo bari abo mu mashaka atavuga rumwe n’ubutegetsi.
Muri abo, 20 bari abo mu ishyaka Ensemble pour la République rya Moïse Katumbi, naho 4 bari abo muri PPRD ya Joseph Kabila. Muri abo bane ba PPRD harimo Shadary na Minaku.
Ni ngombwa ariko gutandukanya uyu mubare wa 42 wagaragajwe ku itariki ya 30/01/ 2026 n’umubare w’abafunzwe Muri uku kwezi kwa Munani 2026, kuko hari abarekuwe abandi bakaba baragiye kwimurirwa mu nkiko. Human Rights Watch yari yagaragaje mu kwezi kwa gatanu ko 9 muri 17 bari barafashwe n’inzego za CNC bari bamaze kurekurwa, mu gihe 8 bari bagifunze, barimo Shadary na Minaku.
Ikintu gikomeje guteza impaka ni uko, ku bantu bamwe bakomeye, ibyaha bashinjwa bitigeze bisobanurwa ku mugaragaro.
Ku bijyanye na Shadary na Minaku, dosiye yabo yaje kwimurirwa mu butabera bwa gisirikare nyuma y’igihe kirenga iminsi 200 bari bafunzwe. Hari amakuru avuga ko dosiye ishobora kuba ifitanye isano n’ibibazo by’umutekano w’igihugu ndetse n’ibirego by’uko bamwe mu banyamuryango ba PPRD baba bafitanye umubano na AFC/M23, ariko ibi bigomba gufatwa nk’ibirego cyangwa amakuru yatangajwe n’amasoko atandukanye, ntabwo ari ibyaha byemejwe n’urukiko.
Ku ruhande rwa Marley Vuvu ho, kugeza ku itariki ya 25/08/ 2026, nta mpamvu y’ifatwa rye yari yatangazwa ku mugaragaro.
Ibi bituma ikibazo cy’uburenganzira bw’infungwa, kumenyeshwa ibyaha bashinjwa no gushyikirizwa ubutabera mu gihe gikwiye kiba kimwe mu bibazo bikomeye biri mu mpaka za politiki ya RDC.
Ifatwa rya Marley Vuvu rije nyuma y’ibindi bikorwa byari byatumye opozisiyo n’ubutegetsi bwa Kinshasa birushaho kurebana ay’ingwe.
C64, ihuriro ririmo abanyapolitiki nka Martin Fayulu, Moïse Katumbi, Jean-Marc Kabund, Augustin Matata Ponyo na Delly Sesanga, ryagiye risaba ko Itegeko Nshinga ryubahirizwa kandi rishyira imbere ibiganiro bya politiki.
Mu ntangiriro z’ukwezi turimo kwa Munani, C64 yavuze ko hari ibitero byibasiye bamwe mu banyamuryango bayo, ndetse inenga ibikorwa byo gukandamiza ibikorwa by’amashyaka atavuga rumwe n’ubutegetsi.
Iri huriro kandi ryasabye ko Aubin Minaku na Emmanuel Ramazani Shadary bagezwa imbere y’umucamanza ubifitiye ububasha kugira ngo baburanishwe mu buryo buboneye.
Kugeza ku itariki ya 25/08/2026, politiki ya RDC iri mu bihe bikomeye kandi bifite impande nyinshi.
Ku ruhande rumwe, Perezida Félix-Antoine Tshisekedi n’ubutegetsi bwe bahanganye n’ikibazo gikomeye cy’umutekano mu Burasirazuba bw’igihugu, aho AFC/M23 igenzura ibice binini bya Kivu y’Amajyaruguru n’iy’Amajyepfo.
Ku rundi ruhande, Kinshasa iri mu nzira y’ibiganiro by’amahoro na AFC/M23 binyuze mu muryango w’ibiganiro bya Doha, aho ku itariki ya 25/08/2026 hatangajwe ko hari intambwe nshya yagezweho mu gushyira mu bikorwa ibyo impande zombi ziyemeje.
Muri politiki y’imbere mu gihugu, ikibazo cy’Itegeko Nshinga n’imikorere y’inzego za Leta gikomeje kuba isoko y’amakimbirane hagati y’ubutegetsi n’abatavugarumwe n’ubutegetsi .C64 yanenze icyemezo cy’Urukiko Nshinga cyemeje ko itegeko rigenga referendum rihuye n’Itegeko Nshinga, ivuga ko bishobora gutegura inzira yo guhindura Itegeko Nshinga cyangwa kongera guhindura imiterere y’ubutegetsi.
Ibi byose bibera mu gihe hari n’igitutu mpuzamahanga gisaba Kinshasa gukemura ikibazo cy’umutekano, kubahiriza uburenganzira bwa muntu no kugera ku gisubizo cya politiki ku bibazo by’umutekano mu Burasirazuba.
Ifatwa rya Marley Vuvu rishobora kongera ubushyamirane hagati y’ubutegetsi n’abatavuga rumwe na bwo, cyane cyane kubera ko aje gufatwa mu gihe C64 n’izindi mbaraga za opozisiyo zari zisanzwe zinenga uburyo ubutegetsi bwa Kinshasa bukoresha inzego z’umutekano n’ubutabera mu gukurikirana abatavuga rumwe na bwo.
Olivier Kamitatu yavuze ko iki ari ikimenyetso gihangayikishije, asaba ko impamvu z’ifatwa rya Vuvu zisobanurwa kandi ko uburenganzira bwe bwubahirizwa. Salomon Idi Kalonda na we yashimangiye ko uburenganzira bw’umunyapolitiki wafashwe bugomba kubahirizwa.
Ku rundi ruhande, kuba impamvu y’ifatwa rya Vuvu itaratangazwa ku mugaragaro bituma hakiri byinshi bitazwi, kandi ntibyaba ari byiza kumutangaho icyaha atarakurikiranwa cyangwa ngo urukiko rufate umwanzuro.
Ifatwa rya Marley Vuvu ryongeye kuzamura ikibazo cy’ahazaza ha politiki y’amashyaka menshi muri RDC.
Mu gihe igihugu gihanganye n’intambara ikomeye mu Burasirazuba, ibiganiro bya Doha bigerageza gushaka inzira y’amahoro, ndetse opozisiyo isaba ibiganiro n’iyubahirizwa ry’Itegeko Nshinga, ifungwa cyangwa gufatwa kw’abanyapolitiki bikomeje kuba ikibazo gishobora kongera ubushyamirane muri Kinshasa.
Kugeza ubu, Marley Vuvu ni we munyapolitiki uheruka gufatwa ku mugaragaro muri uru ruhererekane, mu gihe Aubin Minaku na Emmanuel Ramazani Shadary bamaze amezi menshi bafunzwe kandi dosiye zabo zikaba zaragejejwe mu butabera bwa gisirikare. Dunia Kilanga na we ni umwe mu bayobozi ba PPRD bagiye bafatwa muri uru rwego.
Ikibazo gikomeye gisigaye ni ukumenya niba Kinshasa igiye gufata inzira y’ibiganiro, ubutabera buboneye no kugabanya ubushyamirane bwa politiki, cyangwa niba ifatwa ry’abatavuga rumwe n’ubutegetsi rizakomeza kongera ubushyamirane mu gihe igihugu gisanzwe gihanganye n’ikibazo gikomeye cy’umutekano.
Minembwe Capital News
