Kera kabaye, Perezida Tshisekedi yiyambaje abasirikare bo mu kindi gihugu kugira ngo bamurindire umutekano
Mu mujyi wa Kinshasa, umurwa mukuru wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), haravugwa impinduka zikomeye mu bijyanye n’umutekano wa Perezida Félix Tshisekedi, mu gihe igihugu gikomeje guhura n’ibibazo bya politiki n’umutekano bikomeje kuzamura impungenge z’ihirikwa ry’ubutegetsi (coup d’état).
Amakuru aturuka mu nzego zitandukanye zegereye ubutegetsi bwa Kinshasa aravuga ko Perezida Tshisekedi yafashe ingamba zikomeye zo kongera umutekano we bwite, harimo no gushaka ubufasha bw’abasirikare baturutse hanze y’igihugu, cyane cyane mu Burundi. Ibi bivugwa mu gihe hari kwiyongera kutizerana hagati ye n’ibice bimwe by’ingabo za RDC, cyane cyane izikorera mu murwa mukuru.
Bivugwa ko hari abasirikare batoranyijwe mu ngabo z’u Burundi, cyane cyane mu mitwe ikorera mu duce twa Cibitoke no mu ma brigade ya 112 na 121, boherejwe mu butumwa bwihariye bwo kurinda Perezida. Abo basirikare ngo babanza guhabwa amahugurwa yihariye mbere yo kujyanwa i Kinshasa, hagamijwe kubategura neza ku nshingano ziremereye zo kurinda Umukuru w’Igihugu.
Ibi byose bije bikurikira amakuru amaze iminsi akwirakwira agaragaza ko Perezida Tshisekedi yaba afite impungenge z’igeragezwa ryo kumuhirika ku butegetsi, cyane cyane mu gihe igihugu kiri mu bibazo by’umutekano muke mu Burasirazuba, aho imitwe yitwaje intwaro ikomeje guhangana n’ingabo za Leta. Ibi byatumye bamwe mu bayobozi batangira kwibaza ku rwego rw’icyizere Perezida agifitiye inzego ze z’umutekano.
Kuva mu 2019, ubwo Tshisekedi yageraga ku butegetsi, Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo yakomeje kurangwa n’ibibazo bya politiki birimo kutizerana hagati y’abayobozi, ibirego by’amatora atavugwaho rumwe, ndetse n’umwuka mubi hagati y’ubutegetsi n’abatavuga rumwe nabwo.
Mu gihe cye ku butegetsi, Tshisekedi yagiye ahura n’igitutu gikomeye gituruka ku mitwe ya politiki imurwanya, igice cy’ingabo kitamushyigikiye, ndetse n’ibibazo by’umutekano muke mu Burasirazuba bwa RDC, by’umwihariko mu ntara za Kivu y’Amajyaruguru, Kivu y’Amajyepfo na Ituri.
Byongeye kandi, umubano wa RDC n’ibihugu bimwe byo mu karere wagiye uhindagurika, aho mu bihe bitandukanye igihugu cyagiye gishaka ubufasha bw’ingabo z’amahanga, zirimo n’iz’u Burundi, mu guhangana n’imitwe yitwaje intwaro.
Kugeza ubu, nta tangazo ryemewe n’ubuyobozi bwa RDC riratangazwa ku mugaragaro ryemeza aya makuru ajyanye no kohereza abasirikare b’u Burundi kurinda Perezida Tshisekedi. Gusa, impungenge z’umutekano muke n’ikorwa rya coup d’état zikomeje kuvugwa mu banyapolitiki no mu baturage, cyane cyane mu murwa mukuru Kinshasa.
Abasesenguzi ba politiki bagaragaza ko kuba Umukuru w’Igihugu yaba ageze aho atacyizera igice cy’ingabo ze bwite bishobora kuba ikimenyetso cy’ihungabana rikomeye mu miyoborere no mu mutekano w’igihugu. Ibi bishobora no kugira ingaruka ku mubano w’ubutegetsi n’abaturage, ndetse no ku mibanire n’ibihugu byo mu karere.
Ku rundi ruhande, hari n’ababona ko ibi bishobora kuba ari ingamba zisanzwe zo gukaza umutekano, bitewe n’ibihe bidasanzwe igihugu kirimo, aho umutekano w’abayobozi ukunze kongerwa mu gihe cy’igitutu cya politiki cyangwa intambara.
Nubwo aya makuru ataremezwa ku mugaragaro, aragaragaza ishusho y’ihungabana ry’umutekano n’icyizere gike kiri hagati y’ubutegetsi bwa Perezida Tshisekedi n’ibice bimwe by’inzego z’umutekano.






